پایگاه خبری پیام آفتاب - آخرين عناوين علمی، فرهنگی، ورزشی :: نسخه کامل http://www.payam-aftab.com/fa/Science Mon, 27 Jan 2020 16:54:40 GMT استوديو خبر (سيستم جامع انتشار خبر و اتوماسيون هيئت تحريريه) نسخه 3.0 /skins/default/fa/normal2/ch01_newsfeed_logo.gif تهيه شده توسط پایگاه خبری پیام آفتاب http://www.payam-aftab.com/ 100 70 fa نقل و نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری پیام آفتاب آزاد است. Mon, 27 Jan 2020 16:54:40 GMT علمی، فرهنگی، ورزشی 60 افغانستان قهرمان مسابقات بین‌المللی کشتی گورش در ایران شد http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91788/افغانستان-قهرمان-مسابقات-بین-المللی-کشتی-گورش-ایران تیم افغانستان با کسب ۴۳ امتیاز در مجموع تیمی توانست در مسابقات بین‌المللی کشتی گورش یادواره سردار شهید سپهبد قاسم سلیمانی به میزبانی گنبدکاووس بالاتر از ایران، ترکمنستان و آذربایجان بر روی سکوی قهرمانی قرار گیرد. به گزارش پیام آفتاب، مسابقات بین‌المللی کشتی گورش یادواره سردار شهید سپهبد قاسم سلیمانی به میزبانی شهر گنبدکاووس در شمال ایران در روزهای پنجشنبه و جمعه در سالن المپیک این شهر برگزار شد. در دومین روز این مسابقات که حدود یک هزار نفر برای تماشای آن حاضر بودند، افغانستان اول و تیم‌های ایران و ترکمنستان نیز به ترتیب برروی سکوهای دوم و سوم قرار گرفتند. در این مسابقات ۳۲ ورزشکار از کشورهای ایران، ترکمنستان، افغانستان و آذربایجان در اوزان ۷۴، ۸۲، ۹۰، ۱۰۰ و ۱۰۰+ کیلوگرم باهم به رقابت پرداختند. مسابقات وزن ۷۴ کیلوگرم با قهرمانی آقا یوسف قارایف از ترکمنستان درحالی به پایان رسید که نفر دوم نیز آزادجان اوزیف از همین کشور بود و دولت‌مراد مرادزاده مقدم و نصیر احمد اکرمی از ایران به صورت مشترک در جایگاه سوم قرار گرفتند. در وزن ۸۲ کیلوگرم نیز پهلوان قربانگلدیف از ترکمنستان در فینال با شکست رقیب ایرانی خود مدال طلا را به خود اختصاص داد و محمد دهقان به مقام دومی بسنده کرد و مقام سوم به صورت مشترک به جاوید مصطفی‌یف از آذربایجان و صفی محمدی از افغانستان رسید.  تماشاگران با دیدن این مسابقات به وجد آمده و قهرمانان هر وزن را بدون توجه به ملیت آن مورد تشویق قرار می‌دادند. در وزن ۹۰ کیلوگرم رجب گلدی قلیچ نیازف از ترکمنستان با برتری مقابل هم وطن خود در بازی فینال به برتری رسید و ارسلان خوجم بردیف هم برروی سکوی دوم قرار گرفت و جاوید محمدی از افغانستان و رامین گری از ایران هم صاحب مدال برنز این مسابقات شدند. در فینال وزن ۱۰۰ کیلوگرم نادر صوفی زاده از افغانستان با گذشتن از سد حریف ایرانی خود، گردن آویز طلا را کسب کرد و مولام کوشا جایگاه دومی را به دست آورد؛ در این وزن علی مردف از ترکمنستان و داوود عوض زاده از ایران هم مشترکاً به مقام سوم رسیدند. فینال ۱۰۰+ کیلوگرم و در جایی که هیجان تماشاگران به اوج خود رسیده بود، محمدگل پهلوان‌زاده از افغانستان فاتح سکوی قهرمانی شد و با قرار گرفتن میان تماشاگران افغان خوشحالی خود را با آنان تقسیم کرد که خیلی مورد توجه حاضران قرار گرفت. جمال فیضی یف از ترکمنستان با قبول شکست مقابل حریف افغان خود به رتبه دوم رسید و سلیم کم و عبدالله ایری از ایران برروی سکوی سوم ایستادند. با پایان مسابقات و امتیاز شماری تیم افغانستان با کسب ۴۳ امتیاز در مجموع تیمی اول شد و جام قهرمانی این دور از مسابقات را برروی سر برد. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Sat, 18 Jan 2020 05:18:10 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91788/افغانستان-قهرمان-مسابقات-بین-المللی-کشتی-گورش-ایران عبدالله عبدالله: رسانه‌های دولتی نباید حکومتی باشند http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91780/عبدالله-رسانه-های-دولتی-نباید-حکومتی-باشند وزارت اطلاعات و فرهنگ در جلسهٔ کمیتهٔ فرهنگ و هنر شورای وزیران که روز چهارشنبه (۲۵ جدی/دی) به ریاست عبدالله عبدالله رئیس اجراییه حکومت وحدت ملی برگزار شد، طرح تغییر در محتوا، شکل، تیراژ و ساحهٔ پوشش وسیع چهار روزنامهٔ دولتی انیس، هیواد، کابل تایمز و اصلاح، را مطرح کرد. معین وزارت اطلاعات و فرهنگ در این جلسه گفت که در سال‌های گذشته بارها این طرح را به حکومت پیش‌کش کردیم، اما به دلیل کمبود بودجه مالی عملی نشد. در ادامه رئیس اجراییه کار برای بهبود روزنامه‌ها را ضرورت جدی دانست و تأکید کرد: سیمینار دو روزه‌ای در ریاست اجراییه برگزار شود و از افراد مجرب و صاحب‌نظر دعوت گردد تا نظریات و پیشنهادهای‌شان را مطرح کنند. عبدالله عبدالله تأکید کرد که باید رسانه‌های دولتی ملی باشند نه حکومتی. در تغییرات جدید روزنامه‌ها اگر روزنامهٔ حکومتی می‌سازید، من طرفدار آن نیستم و اگر روزنامهٔ ملی می‌سازید که دولت آن را حمایت کند، طرفدار هستم و از آن حمایت می‌کنم. رئیس اجراییه تأکید کرد که باید روزنامه‌ها ظرفیت و قابلیتی را پیدا کنند که از طریق گرفتن پیام‌های تجاری به خودکفایی برسند. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Thu, 16 Jan 2020 05:36:35 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91780/عبدالله-رسانه-های-دولتی-نباید-حکومتی-باشند افغانستان بیشتر از ۱۲ میلیون بی‌سواد دارد http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91754/افغانستان-بیشتر-۱۲-میلیون-بی-سواد به گزارش پیام آفتاب، «سردار محمد رحیمی» معین سوادآموزی وزارت معارف دربارهٔ آمار بی‌سوادی در افغانستان گفت: «بر اساس آخرین احصائیه‌ای که سازمان یونسکو در اختیار ما قرار داده، در واقع حجم بی‌سوادان بالای ۱۲ میلیون نفر است و بیشتر از ۷٫۵ تا ۸ میلیون آن، زنان هستند. بی‌سوادی در بین زنان حدود یک و نیم برابر مردان است.» وی افزود: «از نظر سنی هم بی‌سوادی در رده ۱۵ تا ۲۴ سال کاهش پیدا کرده‌است. ما بین گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال ۶۰ درصد باسواد داریم. اما در گروه‌های بالاتر از ۴۵ سال، بالای ۵۰ تا ۶۰ درصد بی‌سواد داریم.» رحیمی در مصاحبه‌ای با روزنامه افغانستان ما گفت: «[یکی از] دستاوردهایی که داشتیم [این بود که] فاصله سواد بین زنان و مردان را کم کردیم. از سال ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ که من آمدم این فاصله ۲۸ درصد بود و حالا به ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده‌است. هدف ما این است که تا سال ۲۰۳۰ این رقم به زیر ۵ درصد سطح بی‌سوادی کاهش پیدا کند. این عملی خواهد شد اگر ما تمرکز خود را در استراتیژی برنامه‌ای خود بر سواد آموزی زنان بگذاریم که البته همین گونه هم است.» وی تصریح کرد: «سطح سواد در ولایت‌هایی که امن‌تر بوده‌اند و برنامه‌های سواد آموزی بهتر پیش رفته یا آمرین فعال داشتند، وضعیت بهتر بوده، مثل ولایت بامیان و دایکندی [که از نظر سطح سواد] بالاتر رفتند. در کلان‌شهرها نیز وضعیت رشد سواد بهتر بوده‌است.» معین سوادآموزی وزارت معارف گفت: «ما سالانه کورس‌های فراوانی برگزار می‌کنیم، که شماری از آن‌ها توسط نهادهای بین‌المللی دایر می‌شود که حدود ۲۰۰ هزار تن را تحت پوشش قرار می‌دهند. اما بعضی سال‌ها نهادهای بین‌المللی همکاری نمی‌کنند. اما به صورت عادی در برنامه سوادآموزی ۳۳۰۰ معلم داریم که حدود ۶۰۰۰ کورس برگزار می‌شود. تعدادی کورس نیز در وزارت دفاع، داخله و ریاست امنیت ملی و کورس‌های رضاکار برگزار می‌شود که [با احتساب آن] در مجموع چیزی حدود ۱۰ هزار کورس در سال ایجاد می‌شود و [این شامل] حدود ۲۰۰ هزار سوادآموزانده می‌شود و طبیعی است که خروجی را می‌توان، سالانه ۱۰۰ تا ۱۳۰ هزار نفر تخمین زد.» وی در پاسخ به این سؤال که «چند سال طول می‌کشد بی‌سوادی محو شود» گفت: «فکر می‌کنم با بودجه ما نمی‌توانیم یک چشم‌انداز خیلی روشن برای محو بی‌سوادی داشته باشیم، اما برای کاهش هدفمند و مؤثر سوادآموزی با این بودجه می‌شود کار کرد، اگر ما تا پایان ۲۰۳۰ بتوانیم از مجموع ۱۲ میلیون، حتی ۶ میلیون تا ۵ میلیون آن‌ها را باسواد کنیم، باسوادی که در روند تولید موثرند؛ بسیار کار مؤثری را انجام داده‌ایم، می‌تواند چشم‌انداز روشنی باشد.» سردار محمد رحیمی افزود: «از سوی دیگر هدف ما این نیست که تمام ۱۲ میلیون بی‌سواد را در عرض یک یا دو سال تحت پوشش قرار بدهیم، هدف ما این است که گروه‌هایی را تحت پوشش قرار دهیم که بی‌سوادی‌شان برای دولت هزینه‌بر است یا اینکه می‌توانند در روند توسعه کشور نقش داشته باشند. در مرحله بعد زمانی که جامعه در یک بازه ده یا بیست ساله تحول پیدا می‌کند، ما می‌توانیم در حوزه جوانترها سرمایه‌گذاری بیشتری بکنیم و آن قسمت دیگر که سن بالاتر از ۵۰ یا ۶۰ سال دارند به‌طور طبیعی از سیستم خارج می‌شوند.» ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Mon, 13 Jan 2020 07:47:03 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91754/افغانستان-بیشتر-۱۲-میلیون-بی-سواد ​ازسرگیری مسابقات بزکشی در هرات http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91726/ازسرگیری-مسابقات-بزکشی-هرات مسابقات بزکشی در ولایت هرات که از شش سال بدینسو متوقف بود، روز گذشته (جمعه ۲۰ جدی/دیماه) مجدداً از سر گرفته شد. در این رقابت‌ها حدود ۲۰۰ ورزشکار از ولایت هرات و ولایت‌های شمال کشور شرکت کرده بودند. بشیراحمد احراری، رئیس فدراسیون بزکشی هرات گفت: «این فرهنگ خیلی دیرینة ما است. چهال سال می‌شود که میدان بزکشی و فدراسیون بزکشی ساخته‌ایم.» محمد عارف حمیدی، مسئول تیم بزکشی هرات نیز بیان داشت: «اسب سواران سمت شمال مدت یک هفته می‌شود که در هرات آمده‌اند. این‌ها اسب سواری شان را تا بهار ادامه می‌دهند.» شماری از چاب‌اندازانی که از ولایت‌های شمال کشور به هرات آمده‌اند، می‌گویند که آن‌ها چاب‌اندازان ولایت هرات را آموزش می‌دهند. صدها باشندة هراتی به تماشای این مسابقات که در ولسوالی انجیل هرات برگزار شد، آمده بودند. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Sat, 11 Jan 2020 05:13:18 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91726/ازسرگیری-مسابقات-بزکشی-هرات آغاز به کار یک کتابخانه در نظارتخانه فرماندهی پولیس کابل http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91720/آغاز-کار-یک-کتابخانه-نظارتخانه-فرماندهی-پولیس-کابل «گل‌آغا قانع»، مسئول نظارت‌خانه فرماندهی پولیس ولایت کابل می‌گوید که برای نخستین بار در نظارت‌خانه فرماندهی پولیس ولایت کابل یک کتابخانه ایجاد شده‌است. وی گفت که در این کتابخانه بیش از ۴۵۰ کتاب به استثنای موضوعات سیاسی، در تمامی بخش‌ها چون روانشناسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کتاب موجود است و مظنونان می‌توانند از این پس کتاب بخوانند و سطح آگاهی‌شان را بلند ببرند. قانع همچنین تصریح کرد که این کتابخانه با هزینه شخصی ایجاد شده و شماری از نهادها برای آن کتاب کمک کرده‌اند. وی ایجاد این کتابخانه را مهم و حیاتی عنوان کرد و گفت با ایجاد این کتابخانه بیش از ۳۰۰ مظنون از آن مستفید می‌شوند و می‌توانند سطح آگاهی‌شان را بلند ببرند. پیش از این، برای پر کردن اوقات توقیف شدگان و مظنونان برنامه خاصی وجود نداشت. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Thu, 09 Jan 2020 10:16:12 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91720/آغاز-کار-یک-کتابخانه-نظارتخانه-فرماندهی-پولیس-کابل نگاهی به اشعار و شخصیت شاعرانه علامهٔ شهید سید اسماعیل بلخی http://www.payam-aftab.com/fa/doc/article/91717/نگاهی-اشعار-شخصیت-شاعرانه-علامه-شهید-سید-اسماعیل-بلخی پرسید ز من دوش رفیقی؛ «ز کجایی؟» گفتم: «بشرم، لیک ملل می نشناسم» گفتا که «تو از قلهٔ بلخابی» و گفتم: «با قلهٔ توحید، قلل می نشناسم»[۱] سخن از «شهید بلخی شاعر» است؛ کسی که با همهٔ دلبستگی‌اش به این هنر، کمتر با این عنوان درباره‌اش داوری شده. همو که سال‌ها پرچمدار مبارزات اسلام‌خواهانه علیه رژیم استبدادی افغانستان بود و سال‌ها نیز تنهانشینِ زندان رژیم، ولی هیچ‌گاه شاعری را رها نکرد همچنان که مبارزه را و اعتقاداتش را. اکنون و با گذشت سال‌هایِ سال از شهادت ایشان، شاید کسی نباشد که با تاریخ معاصر افغانستان آشنا باشد و بلخی مبارز، عالِم و سیاستمدار را نشناسد. مقاله‌ها دربارهٔ شخصیت ایشان نوشته شده؛ سمینارها برپا شده و سخنرانی‌ها شنیده‌ایم، ولی تاکنون کاری نکرده‌ایم که شعر ایشان را خوب بشناسیم، هرچند بحث در شخصیت او، داوری دربارهٔ شعرش را هم ـ تا حدی ـ دربرداشته. گفتیم که ما هنوز «بلخی شاعر» را نمی‌شناسیم، ولی این ادعا نه بدان معناست که او در عالم شعر اسم و رسمی ندارد. شیفتگان شعر او بسیارند ولی اغلب آن‌ها از پایه و مایه هنری این شعرها بی‌اطلاعند و شیفتگی‌شان هم بیشتر به‌واسطهٔ ارادتی است که به بلخی عالم، مبارز و سیاستمدار دارند یا به‌واسطهٔ افکاری که در این شعرها متجلّی می‌بینند. امّا دسته‌ای دیگر هم این شاعر را خوب درنیافته‌اند. آنان بعضی از شاعران و منتقدان رسمی کشور مایند که بنا بر معیارهای ادبی صرف، نمی‌توانند یا نمی‌خواهند در کنار بزرگانی چون استاد خلیل‌الله خلیلی، ملک‌الشعرا بیتاب، قاری عبدالله، غلام‌احمد نوید، محمدابراهیم خلیل و امثال این‌ها ـ که البته بعضی‌شان هم چندان بزرگ نبوده‌اند ـ مقامی هم برای شهید بلخی قائل شوند. چنین است که شعر شهید بلخی در وضعیتی شگفت قرار گرفته. هستند کسانی که او را بزرگترین شاعر معاصر افغانستان می‌دانند و نیز هستند کسانی که به‌زحمت حاضرند همو را حتی جزو ده ـ دوازده شاعر مطرح این دوره به‌شمار آورند. علّت یا عللِ این تضاد در طول گفتار ما کم‌کم روشن خواهد شد. فقط این نتیجه‌گیری ناگزیر را باید داشت که جامعهٔ ما هنوز شهید بلخی شاعر را خوب نشناخته و از همین روی، در ارزیابی مقامش به افراط و تفریط می‌گراید. افراط و تفریط در ارزیابی مقام افراد، در جامعهٔ ما چیز تازه و ناآشنایی نیست. ما هم اینک در عرصهٔ سیاست دچار همین بلیه هستیم و این از مطلق‌نگری ما آب می‌خورد. ما مردم در آن کس که شیفتهٔ اوییم تاب دیدن کمترین عیبی را نداریم و در آن کسی که منکر اوییم، وجود کمترین حسنی را برنمی‌تابیم؛ و چنین است که گرداگرد بزرگانمان چنان هاله‌ای از تقدّس می‌کشیم که کسی را زهرهٔ خرده‌انتقادی هم نمی‌ماند هرچند منصفانه باشد و راهگشا؛ و باز چنین می‌پنداریم که اگر یکی از در انتقاد وارد شد لاجرم خصومتی دیرینه در کار بوده، و آنچه گفته می‌شود یکسر در ردّ و انکار است. باری، نگارنده هرچند سختی کار را می‌داند و پیامدهای این نوشتار را هم کم‌وبیش حس می‌کند، سعی دارد ارزیابی مختصری داشته باشد از شعر شهید بلخی یعنی آن جنبه‌ای از کار ایشان که سخت از چندوچونی منتقدانه بی‌نصیب مانده. در این ارزیابی، آثار چاپ‌شده در کتاب «دیوان بلخی» را در نظر داشته‌است. این کتاب در سال ۱۳۶۸ هـ. ش در ۳۰۹ صفحه (۲۵۹ صفحه متن + ۵۰ صفحه مقدمه و فهرست و …) و با تیراژ ۲۰۰۰ نسخه از سوی ارگان نشراتی سیدجمال‌الدّین حسینی منتشر شده‌است. همین‌جا باید گفت که چاپ این کتاب تاکنون جدی‌ترین و لازم‌ترین اقدام دربارهٔ شعر شهید بلخی بوده چون اگر آن دستنوشته‌های فراوان و پراکنده به همّت کسانی در یک مجموعه منتشر نمی‌شد، شاید طی سال‌های متمادی سررشتهٔ کار از دست می‌رفت و مجموعهٔ آثار موجود ایشان هیچ‌گاه در دسترس جامعه ادبی ما قرار نمی‌گرفت. اضافه بر آن، ممکن بود باب تحریف یا دستکاری در شعرهای آن بزرگوار هم باز شود و ما حتی از یک منبع قابل اتکا محروم باشیم؛ و همین‌جا البته لازم است ضمن تشکری از گردآورنده یا گردآورندگان ناشناس این مجموعه، اشاره‌ای به بعضی نقایص در کار گردآوری این کتاب هم داشته باشیم چون اتفاقاً بعضی از آن‌ها به نقد شعر شهید بلخی هم ارتباط می‌یابند. آنگاه که کسی آستین برمی‌زند و به چاپ آثار یک شاعر متوفا همّت می‌کند، لازم است در مقدمهٔ کتاب، توضیحی مشروح دربارهٔ شیوه و مراحل گردآوری کتاب بدهد تا خواننده یا منتقد احتمالی آن، با ابهامات و مجهولات فراوانی دست‌به‌گریبان نباشد. مثلاً در مطالعه همین «دیوان بلخی» ما با پرسش‌های بسیاری روبه‌رو می‌شویم که نمی‌دانیم پاسخشان را از کجا بجوییم؛ پرسش‌هایی از این‌گونه که: به چه اعتباری این کتاب جلد اول نام گرفته‌است؟ آیا مجلدات تدوین‌شده دیگری هم در پی هستند یا گردآورندگان پس از چاپ همهٔ آثار موجود در این جلد، به احتمال این که ممکن است آثار دیگری هم به‌دست آید آن را جلد اول نامیده‌اند؟ آیا آثار چاپ‌نشدهٔ دیگری هم در اختیار گردآورندگان هست یا نه؟ اصولاً آیا ناشر کتاب، دیوانِ تدوین‌شده‌ای در اختیار داشته و چاپ کرده یا اشعار پراکنده‌ای از جاهای مختلف گردآوری شده‌اند و در صورت دوم، این دستنوشته‌ها از چه مجرایی و به‌وسیلهٔ چه کسانی به ناشر رسیده‌اند؟ آیا خانوادهٔ شهید بلخی در این کار سهمی داشته‌اند یا نه؟[۲] آیا این همهٔ آثار موجود شاعر است یا آثار چاپ‌نشده‌ای نزد دیگر کسان هم ممکن است باشد؟ نسخهٔ بدل‌هایی که در بعضی پانوشت‌ها بدان‌ها اشاره شده، از کجا آمده‌اند؟ اسم شعرها را شاعر انتخاب کرده یا گردآورندگان؟ اصولاً گردآورنده یا گردآورندگان چه کسانی هستند؟ مقدمهٔ کتاب را چه کسی نوشته و در استخراج شرح‌حالِ شهید بلخی از چه منابعی سود جسته‌است؟ نمی‌خواهیم منکر اهمیت یا سلامت این گردآوری باشیم، بلکه اشاره به نکاتی است که هرچند جزئی به چشم می‌آیند، برای خواننده یا منتقد کتاب بسیار راهگشا خواهند بود (مثلاً اگر روشن شده بود که برای شرح زندگی شهید بلخی در مقدمهٔ کتاب، از چه منابعی استفاده شده، کسان دیگری هم که قصد تحقیقی در این زمینه داشتند می‌دانستند به چه کسی یا کسانی مراجعه کنند یا از چه منابع مکتوبی بهره بگیرند) از این که بگذریم، می‌ماند غلط‌های مطبعی نسبتاً زیاد و عدم رعایت بعضی از اصول و قواعد نگارش در این کتاب که به‌هرحال آن را از یک سطح و کیفیت مطلوب دور نگه داشته‌اند. به‌هرحال ما با امید انتشار مجدد این دیوان با کیفیتی مطلوب، بحث خود را پی می‌گیریم. الف: در نگرش محتوایی به همان نسبت که اطلاعات خوبی از زندگی و مبارزات علامه بلخی در دسترس است، شخصیت شاعرانه ایشان در پردهٔ ابهام مانده. مقدمهٔ دیوان هم روشنی‌ای بر این سیمای شاعرانه نمی‌اندازد و ما فقط با اتکا به شعر ایشان و دیگر قراین موجود، می‌توانیم بگوییم که شاعری در خانوادهٔ ایشان بی‌سابقه نبوده. پدرکلان[۳] مادری و چند تن دیگر از اقوام مادری او شاعر بوده و حتی گاه به همان صفت در بلخاب شناخته می‌شده‌اند[۴]. نمی‌دانیم سیداسماعیل بلخی از چه سالی شعر می‌سروده ولی در دیوان بلخی، غزلی از دوران نوجوانی (۱۵ یا ۱۶ سالگی) او چاپ شده[۵]. پس او شاعری بوده فطری و با ذوقی سرشار ولی انتساب به خانواده‌ای روحانی و سپس تحصیل در حوزهٔ علمیهٔ مشهد، او را به‌سوی علوم دینی سوق داده و بدین جهت، شعر در حاشیهٔ فعالیت‌هایش قرار گرفته‌است. در سال‌هایی که سیداسماعیل جوان در مشهد بوده، ما نشانه‌ای از حضور او در جلسات و محافل شعری این شهر نمی‌یابیم و این، مؤید همان باوری است که داریم یعنی نگرش غیرحرفه‌ای او به شعر. سیداسماعیل بلخی شاعری را پیشهٔ آیندهٔ خود نمی‌دانسته و به همین لحاظ، دل در گرو درس و تحصیل علوم دینی و سپس رویارویی با نابسامانی‌های کشورش می‌گذارد. شعر در نظر او فقط و فقط وسیله‌ای بوده برای بیان اندیشه‌هایش (و آن هم نه وسیلهٔ اصلی بلکه در حد یک ابزار در کنار سخنرانی و وعظ و ارشاد مردم) و به همین لحاظ، در زندگی‌اش نشانه‌ای از گرایش به کار حرفه‌ای در شعر نمی‌توان یافت. از میزان مطالعات شعری و حشر و نشر علاّمه بلخی با شاعران و محافل ادبی هم بی‌اطلاعیم ولی نباید بسیار بوده باشد چون او در سال‌های آزادی، فراغتش را نداشته و در سال‌های زندان، امکانش را. بررسی شعر و زندگی ایشان هم این نظر را تأیید می‌کند. امّا همین شاعر با همهٔ محدودیت‌ها و مشغله‌های فراوان اجتماعی و سیاسی، به‌قول خودش[۶] حدود ۷۵۰۰۰ بیت شعر می‌سراید و این رقم بالا [۷] هیچ توجیهی ندارد جز وجود یک استعداد و قریحهٔ سرشار و رسالتی که او برای شعرش قائل بوده‌است. با آنچه گفته آمد، عجیب نبوده اگر علاّمه بلخی شاعری محتواگرا از کار درآید ـ که چنین هم شده ـ چون از سویی در مقطعی از زمان (یعنی در دوران ۱۴ سال زندان) شعر تنها وسیلهٔ تبارز اندیشه‌اش بوده و او نمی‌توانسته این تنها سلاحش را بی‌هدف به‌کار گیرد و از سویی با ادبا و محافل ادبی که غالباً وجه اتکایشان زیبایی‌های صوری شعر و هنرنمایی‌های شاعرانه است، سروکاری نداشته‌است. بیشتر صورت‌زدگی و اشتغال به لفظ را شاعرانی دارند که فقط در محدودهٔ انجمن‌های ادبی سیر می‌کنند و از مواجههٔ شعرشان با مردم بی‌بهره‌اند. برعکس آنان که شعرشان مستقیم یا غیرمستقیم وقف مردم شده، به‌ناچار از برج عاج «هنر برای هنر» فاصله می‌گیرند یعنی در واقع دغدغه‌های اجتماعیشان، اجازهٔ هنرنمایی‌های بیدردانه به آنان نمی‌دهد. البته این وجه دوم هم خالی از خطر نیست یعنی غرق‌شدن در عوامزدگی و دورافتادن از ملاک پسندخواص، گاه شعر را مصداق این بیت عبدالرّحمان جامی می‌کند که: شعر کافتد پسند خاطر عام خاصه داند که سست باشد و خام علاّمه بلخی آشکارا از گروه دوم است و در دیوان پنج‌هزاربیتی او [۸]، شاید یک قطعه شعر هم نتوان یافت که خالی از پیامی باشد. در تاریخ جهان گاه کسانی قد برافراشته‌اند که ظهورشان با توجه به شرایط جامعه و محل پرورش‌شان کاملاً طبیعی می‌نماید و اینان هرچند افراد نخبه‌ای هستند، شگفتی بسیاری در ما برنمی‌انگیزند. امّا گاه به کسانی برمی‌خوریم که گویی تافتهٔ جدابافته‌ای از محیط خویشند. گویی ایشان در جهانِ دیگری پرورش یافته‌اند یا درست‌تر بگوییم، خود از جهان دیگری‌اند. سیداسماعیل بلخی یکی از این کسان است چنانچه وقتی شعرش را می‌خوانیم، به‌زحمت می‌توانیم باور کنیم این اثر با این‌همه نگرش‌های نوین و افکار مترقّی حاصل طبع یک عالم دینی (آن هم با مشخصاتی که این گروه در جامعهٔ آن روز افغانستان داشته‌اند) است. البته ایشان در زبان ـ و گاه عناصر خیال ـ متّکی به سنّت گذشتهٔ ماست، امّا آن‌گاه که پای تفکّر به میان می‌آید، سخت امروزی می‌شود به گونه‌ای که این درونمایه، حتی عناصر کهن شعری را هم دچار دگرگونی می‌کند. ببینید، وقتی مرحوم شهریار می‌گوید: به گردنبند، لعلی داشتی چون قلب من خونین نباشد خون مظلومان، که می‌گیرد گریبانت؟ این‌جا از «خون»، «گریبان» و «مظلوم» سخن رفته امّا درونمایهٔ شعر کاملاً تغزّلی ـ و آن هم به همان سبک قدیم ـ است؛ یعنی این مظلوم، عاشقی سینه‌چاک است و ظلمی که بر او رفته، همان جفای معشوق بیرحم؛ ولی در شعر شهید بلخی، نه‌تنها خون همان خونِ واقعی و مظلوم همان انسان دردمند جامعهٔ استبدادی آن روزِ افغانستان است، بلکه عناصری چون «شیخ»، «جام»، «می» و… هم هویتی امروزی و کاربردی اجتماعی می‌یابند: از خون بینوایان اخذ مفاد تا کی؟ و از رنج نامرادان جستن مراد تا کی؟ صفحهٔ ۲۴۱ تا نشان از شیخ و تزویر است، ما و جام می صلح ممکن نیست، هرسو طعنه و تکفیر هست صفحهٔ ۴۲ وسعت حوزهٔ مفاهیم و تعابیر و نیز جسارت ستودنی علاّمه بلخی در ذهن و زبان، هم از بدایع شعر اوست. این شعر به تمام معنی آینهٔ شخصیت شاعر است و هم بدین سبب همهٔ ابعاد آن شخصیت بزرگ و چندبُعدی، در آن جلوه می‌یابد. در نظرگاه این شاعر، هیچ واژه، هیچ موضوع و هیچ تفکّری غیرشعری نیست و بدین‌گونه آثار او در محتوا و گاه زبان چنان گستردگی‌ای یافته که در شعر معاصر افغانستان کم‌سابقه است. او در ریزترین مسایل سیاسی، اجتماعی و حتی اقتصادی نظر دارد و می‌کوشد هرآنچه دربارهٔ جامعه خویش گفتنی می‌داند، بگوید (و البته گاه بدون ملاحظهٔ جنبه‌های هنری و شعری کلام). این چند بیت پراکنده که مشتی‌اند از خروار مضامین مختلف در شعر او، حکایتگر خوبی از این جسارت و نوآوری هستند، چیزی که از هم‌مسلکان شهید بلخی در آن روزگار بعید و حتی ناممکن می‌نموده: ای جوان! راست برو، راست بنه طرف کلاه راست شو دلبر آزادی و جمهوریخواه صفحهٔ ۲۲۳ بشر را زیر پا کشتند زین کیهان‌نوردی‌ها مسیحای فلک بر فکر این دانشوران گرید صفحهٔ ۱۲۷ شد باعث تباهی عالم اتوم او[۹] از فکر اوست جامعه در ماتم و ثکال صفحهٔ ۱۷۰ از مرهم فاشیست نشد زخم بشر به قصاب به‌فکر پی[۱۰] و بز در غم جان است صفحهٔ ۸۴ سرمایه رود جمله پی پودَر و سرخاب تضییع جمال بشر از علّت جهل است صفحهٔ ۵۴ جسارت و قدرت اعتراض شهید بلخی هم شعرش سخت ستودنی است. البته این از ویژگی‌های شخصیت اوست و باید در مباحث دیگری بدان پرداخت، امّا این‌جا به تجلّی آن در شعرش می‌توان اشاره کرد. او شاعری است با تفکّر و معتقداتی والا و پشتوانه‌ای محکم از اندیشه و ایمان اسلامی، پس هرآنچه می‌گوید با اتکا بر همان اندیشه‌هاست نه سنّت‌های شعری گذشتهٔ ما. این استقلال رأی و اعتمادبه‌نفس، باعث شده او از رویارویی با باورهای رایج در جامعه هم باکی نداشته باشد، مثلاً در بیت: فیض روح‌القدس از همّت خود داشت مسیح گام بردار، دم از عیسی مریم مطلب صفحهٔ ۲۷ تعریضی دارد به این بیت معروف حافظ: فیض روح‌القدس ار باز مدد فرماید دیگران هم بکنند آنچه مسیحا می‌کرد[۱۱] و یا در این دو بیت، سخت بر روحانیون درباری یا عقب‌مانده می‌تازد: کشف و زهد تو طرفدار ندارد، زاهد! پرتو مشعل علم آمد و اوهام گذشت شرم کن شیخ! دگر حرف ز اسلام مزن چه جفاها ز تو بر پیکر اسلام گذشت صفحهٔ ۴۱ شاید چنین موضعگیری‌ای از سوی یک فرد غیرروحانی چندان سخت نباشد چون حداکثر ممکن است از سوی این گروه رانده شود (و او از آن باکی ندارد) امّا یک عالم روحانی باید خیلی جسارت و تهوّر داشته باشد که عوامفریبان دینی را چنین بکوبد چون ممکن است آن‌ها همه مردم را از او رویگردان کنند[۱۲]. جسارت و موضعمندی شهید بلخی در عالی‌ترین شکلش آن‌جا خود را نشان می‌دهد که او با دستگاه حاکمهٔ مملکتش درمی‌افتد. شعرهای انتقادآمیز نسبت به عملکرد نظام اداری یا اقتصادی کشور را البته دیگر شاعران هم بسیار داشته‌اند، امّا اکثر آنان در این مواقع، به انتقادهایی در سطوح پایین و بدون این که دستگاه حاکمه را زیر سؤال ببرد بسنده کرده‌اند[۱۳]. در مواردی هم که شعرهایی انقلابی سروده شده غالباً بیان شاعر، کلی و بدون تعیین مصداقی مشخص است. ببینید: نازم آن مشتی که فرق زورمندان بشکند بشکند دستی که بازوی ضعیفان بشکند این‌جا مرحوم حاجی دهقان سخنی آزاداندیشانه می‌گوید، امّا کلامش موضعگیری مشخصی علیه کسان خاصّی ندارد. او «زورمند» و «ضعیف» را طوری توصیف نمی‌کند که نشانه‌گیری خاصّی به‌سمت قدرت حاکمه داشته باشد و بدین لحاظ، این شعر چندان به کسی برنمی‌خورد؛ ولی طرز کار علاّمه بلخی فرق دارد. او به‌جای انتقادهایی سطحی یا موضعگیری‌هایی کلی، به‌طور مستقیم و روشن اصل حکومت مستبدین را هدف می‌گیرد و باکی هم از این ندارد که این صراحت و جسارتش چهارده سال حبس را در پی داشته باشد: حاجتی نیست به پرسش که چه نام است این‌جا جهل را مسند و بر فقر مقام است این‌جا علم و فضل و هنر و سعی و تفکّر ممنوع آنچه در شرع حلال است، حرام است این‌جا … فکرِ مجموع در این قافله، جز حیرت چیست؟ زان که اندر کف یک فرد زمام است این‌جا … بلخیا! نکبت و ادبار ز سستی پیداست چارهٔ این‌همه یکباره قیام است این‌جا صفحهٔ ۳ در «دیوان بلخی» بیش از سی شعر عاشورایی وجود دارد (علاوه بر بیت‌های فراوان دیگری که اشاره به این واقعه دارند) و این البته از یک شاعر روحانی و خطیب بعید نمی‌نماید امّا آنچه جای شگفتی و تحسین دارد، نگرش مثبت، امروزی و جهت‌دهندهٔ ایشان بر این واقعه است. در روزگاری که او شعر می‌سرود، کمتر کسی در جامعهٔ ما به ابعاد سیاسی و انقلابی قضیه توجهی داشت. در پندار غالب مردم آن روزگار، عاشورا فقط نمادی بود از مظلومیت؛ و وظیفهٔ مردم دربرابر آن، گریه و زاری و ابراز تأثر. در همین شرایط، این شاعر سروده‌است: تأسیس کربلا نه فقط بهر ماتم است دانشسرای و مکتب اولاد آدم است صفحهٔ ۷۸ به زیر بار استبداد، یک ساعت نمی‌ماند اگر پند تو باشد تا قیامت یادی ملّت صفحهٔ ۵۳ نمی‌دانیم او این نگرش را از کجا یافته و اصلاً شاید جست‌وجوی منشأ این افکار در جامعهٔ معاصر شهید بلخی لازم هم نباشد چون خود ایشان دارای آن مایه از بصیرت و دقّت نظر بود که بتواند به ریشه‌های قیام عاشورا و پیامدهای رهایی‌بخش آن دست یابد. او حتی پا را فراتر از این هم گذاشته و به مصداق «کل یوم عاشورا، کل ارض کربلا» وضعیت جامعهٔ روزگار خویش را با وضع صحرای کربلا مطابقت داده و چنین وانمود کرده که هم‌اکنون، آن صحنه تجسّم یافته و بلکه تا آخرالزمان ادامه خواهد داشت[۱۴]. به همان مایه که شعر شهید بلخی درگیر با جامعهٔ او و مسایل آن است، از حدیث نفس‌ها و دغدغه‌های شخصی به‌دور مانده و این هم از نوادر شعر امروز است. بیشتر شاعران امروز یا دیروز ما اشاره‌هایی کلی یا جزئی به وضع خویش داشته‌اند. شکایت از وضع زندگی شخصی، درگیری‌های شخصی شاعر با دیگران، مفاخره‌ها، مطایبه‌ها، شعرهای اخوانیه و شعرهای حبسیّه (برای آنان که ایّامی را در زندان بوده‌اند) از مضامین معمول شعر ما هستند ولی جالب این که شعر علاّمه بلخی سخت از این مضامین بری است. او ابلاغ پیام ـ آن هم نه پیامی شخصی بلکه پیامی مردمی و انسانی ـ را اساس کار قرار داده و به همین لحاظ حتی در شعرهای مناسبتی یا احیاناً سفارشی هم پس از چند کلامی برمی‌گردد بر سر حرف‌های خودش[۱۵] و مهمتر از همه، او چهارده سال تمام در زندان ـ و آن هم زندان قرون وسطایی دهمزنگ ـ به‌سر برده ولی حتی یک شعر حبسیّه ندارد درحالی‌که مثلاً خاقانی شروانی در طول زندگی‌اش یک بار و آن هم چند ماهی به زندان افتاد و هم‌اکنون چند قصیدهٔ بلند و بالا در وصف و شکایت از زندان از او باقی است. علاّمه بلخی حتی در موارد نادری هم که از زندان سخن می‌گوید، کلامش نه در مقام ناله و زاری، بلکه از روی افتخار و صبوری است: به بلخی این نصیحت خوش اثر کرد از آن بعدش به زندان اتصال است صفحهٔ ۷۹ صبور باش که حبست نصیب آمده، بلخی! شمرده‌اند تو را هم ز آل موسی کاظم صفحهٔ ۱۹۱ نمی‌توان نگرش بر محتوای شعر علاّمه بلخی را بدون اشاره به یک نکته به‌پایان برد و آن، هدایتگری و تحرک‌بخشی آن است. این مهم را در شعر همگان نمی‌توان یافت. بسیاری‌ها، از وضعیت موجود شکایت می‌کنند ولی وضعیت موعودی را نشان نمی‌دهند و بلکه گاه آن‌قدر خویش را در چنبره‌ها محصور می‌بینند که راه بیرون‌شدی از آن نمی‌یابند. در این‌گونه شعرها، شکایت‌ها غالباً کلّی است و حتی گاه تنها کسی که مقصر قلمداد می‌شود، چرخ غدّار و فلک کینه‌کار است؛ ولی شعر بلخی از لونی دیگر است؛ هم گره را نشان می‌دهد و هم راه بازکردنش را. منشأ زشتی‌ها را می‌یابد، با آن درمی‌افتد و ما را نیز به مبارزه دعوت می‌کند؛ دعوتی همراه با تشویق به همّت و تلاش. کس نیابی که مدد خواهی و منّت ننهد آنچه از خویش توان یافت، ز عالم مطلب اشکِ حسرت ندهد سود که ماندیم عقب چارهٔ تنبلی از دیدهٔ پُرنم مطلب غیرت آن است که یا مرگ یا قامت راست طی این بادیه زین رفتنِ خم‌خم مطلب صفحهٔ ۲۷ ب: در نگرش صوری در قصیدهٔ «شب دیجور» یعنی یکی از معروفترین شعرهای علاّمه بلخی که به‌نوعی جامع همه حرف‌های این شاعر است، این دو بیت را می‌خوانیم: ای ادب‌پیشهٔ نقاد! تو عذرم بپذیر زان که تب فکر مرا برده به جولان امشب جسم، زندانی و طبع است به صحرای جنون تب بود طبع مرا سلسله جنبان امشب صفحهٔ ۳۸ این تنها جایی است که ایشان به داوری دربارهٔ شعر خودش می‌نشیند. او از ادب‌پیشهٔ نقاد می‌خواهد عذرش را بپذیرد؛ چرا؟ چون خود می‌داند که این شعرها با معیارهای ادب‌پیشگان چندان سازگار نیست. ما این دو بیت را نقل کردیم تا در خویش این آمادگی را ایجاد کرده باشیم که با کاستی‌های احتمالی در شعر ایشان ـ البته بنا بر معیارهای ادبی ـ روبه‌رو شویم و این واقعیتِ نه‌چندان خوشایند را دریابیم که در این‌جا با بدایع صوری بسیاری روبه‌رو نیستیم بلکه گاهی نابرابری دو کفهٔ لفظ و معنی به‌نحو چشمگیری خود را نشان می‌دهد. ما در آغاز این نوشته، از عدم ارتباط شهید بلخی با محافل ادبی آن روزگار و محرومیت نسبی ایشان از مطالعه و تحقیق در زمینهٔ ادبیات سخن گفتیم و نیز گفتیم که این محرومیتِ خود خواسته، این شاعر را از آفات و ضایعاتی که یک شاعر حرفه‌ای را تهدید می‌کند دور داشته امّا هرقدر در محتوا یاریگر او بوده، در صورتِ شعر، از توانایی‌های بالای هنری بی‌نصیبش کرده‌است. شاید کسانی این عدم تعادل صورت و معنی در شعر ایشان را عیبی ندانند و بگویند: «اگر هدف از شعر، انتقال اندیشه‌ها و احساسات شاعر است، دیگر چرا باید نگران صورت و تکنیک‌های شعری بود؟» ما هم در بخشی از این سخن یعنی اهمیت و اولویّت معانی، با این دوستان همداستانیم ولی سخن در این است که آن معانی اگر با صورتی غیرهنری و بدون آرایش‌های تصویری و بیانی ارائه شوند، نه تأثیر بسیاری خواهند داشت و نه جاودانگی چندانی. اصولاً اگر انتقال معانی تنها و تنها هدف کلام باشد که نیازی به شعر نداریم. شعر آمده برای این که معانی را تأثیر و ماندگاری بخشد و اگر نه این است، چرا شاعران به مقاله یا سخنرانی متوسّل نشوند؟ ما مدافع تز «هنر برای هنر» نیستیم ولی حداقل به نظریهٔ «هنر برای تفکّر و عواطف» باورمندیم (چیزی که در شعر شهید بلخی از جهت هنری نمود چندانی نیافته). اگر شعر علاّمه بلخی از آراستگی‌های زبانی و تصویری حتی در حد مرحوم استاد خلیلی (که آن هم حدّ بسیار بالایی نیست[۱۶]) برخوردار بود شاید اگر نه در میان جهانیان لااقل در بین فارسی‌زبانان امروز جایگاهی ویژه داشت، چون از حق نباید گذشت دردمندانه‌تر و متفکّرانه‌تر از آثار بیشتر شاعران معاصر افغانستان است. ما بعداً به بعضی هنرمندی‌های علاّمه بلخی که همچون جرقّه‌هایی امیدوارکننده ولی اندک در میان آن پنج‌هزار بیت خود را نشان می‌دهند، اشاره خواهیم کرد ولی اکنون باید فهرست‌وار به بعضی کاستی‌های تکنیکی شعر ایشان اشاره کنیم تا هم جانب انصاف را در قضاوت میان لفظ و معنای شعر ایشان نگه داشته باشیم و هم آنچه گفتیم، مستدل شده باشد. ۱ـ صراحت و کم‌توجهی به بیان غیرمستقیم اگر بگوییم آشکارترین و بلکه مهم‌ترین وجه افتراق شعر و نظم همین است، خطا نگفته‌ایم. اصولاً منطق بیان شاعرانه، بیان یک عبارت به‌صورت جزئی و ارادهٔ معنایی کلی از آن است. اولین کار یک شاعر نیز باید همین باشد، یعنی اختیار بیانی که در ظاهر به یک معنای محدود اشاره کند و در باطن خویش به معانی عمیق و گسترده‌ای ناظر باشد. وقتی حافظ می‌گوید: شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین حایل کجا دانند حال ما، سبکباران ساحل‌ها[۱۷] ظاهر کلامش حکایتی واقعی از احوال یک غریق دریاست و با همین ظاهر هم، شعر معنایی دارد ولی وقتی موج و گرداب را به معانی مجازی آن‌ها در نظر گیریم، مفهوم شعر گسترده‌تر از یک واقعهٔ عینی می‌شود. این بیت در معنای باطنی خود می‌تواند زبان حال یک گروه درمانده ـ چه از فقر، چه از مشکلات اجتماعی و چه از هزارویک چیز دیگر ـ باشد. این‌جاست که شعر از حد یک رخداد مقطعی فراتر می‌رود و برای انسان‌های بیشماری در زمان‌های بسیاری مصداق می‌یابد. این، یک بیان غیرمستقیم است و البته شهید بلخی هم در مواردی غیرمستقیم سخن گفته: مگر از صحنهٔ بستان طبیعت دوریم پخته شد میوهٔ هر کشور و خام است این‌جا صفحهٔ ۳ این‌جا، منظور از میوه و بستان، همان معانی واقعی این واژگان نیست و شاعر از خام‌ماندن سیب و ناک و انگور (مثلاً) شکایت نمی‌کند. هم مراد از میوه چیز دیگری است، هم از بستان و هم از پخته و خام. این‌جا باطن کلام با ظاهر آن فرق دارد و از آن فراتر و گسترده‌تر است امّا افسوس که از این‌گونه شاعرانه سخن‌گفتن را در آثار ایشان بسیار نمی‌توان یافت و صراحت بسیار، به بعضی شعرهای این شاعر، حالت «خطابهٔ منظوم» داده، ببینید: پیرو احکام قرآنیم و باشد از یقین حامی احکام قرآن خون و استقلال ما ما مسلمانیم و از راه اخوت بوده‌است پشتگرم هر مسلمان خون و استقلال ما صفحهٔ ۶ ۲ـ ضعف تخیل فقر تخیّل شاید روی دیگری از سکّهٔ «صراحت بیان» باشد چون خیال، کشف رابطه‌های شاعرانه بین پدیده‌ها و اتّخاذ بیانی غیرواقعی برمبنای آن رابطه‌هاست و از این زاویه، می‌توان گفت اگر خیالی در کار نباشد، منطق کلام همان منطق نثر خواهد بود یعنی صراحت کامل. علاّمه بلخی در شعرش نشان می‌دهد که توجهی فطری به تصویرسازی دارد و گاه البته تصاویر زیبایی هم ارائه می‌کند[۱۸] ولی با یک ارزیابی آماری، خواهیم دید خیال چندان جایی در شعر ایشان ندارد یعنی یا کلام فاقد هرگونه تصویری است یا تصاویری دارد قدیمی و کلیشه‌ای که درواقع صورتِ بازسازی‌شدهٔ تصاویر شعر قدمایند[۱۹]. نشانه‌های بسیاری از کشف‌های شاعرانه در حوزهٔ خیال دیده نمی‌شود و اغلب تصویرها از رهگذر همنشینی غیرمعمول کلمات ایجاد شده‌اند و این ارزش هنری بسیاری ندارد، هرچند خالی از ارزشی هم نیست. برای روشن‌ترشدن مطلب، خوب است چند بیت از یک شعر معروف علاّمه بلخی را با چند بیت از استاد خلیلی مقایسه کنیم: از علاّمه بلخی: حاجتی نیست به پرسش که چه نام است این‌جا جهل را مسند و بر فقر مقام است این‌جا علم و فضل و هنر و سعی و تفکّر ممنوع آنچه در شرع حلال است، حرام است این‌جا مگر از صحنهٔ بستان طبیعت دوریم پخته شد میوهٔ هر کشور و خام است این‌جا دیگران را به جلو سبقت دانش به دوام رفتن ما به عقب هم به دوام است این‌جا بلخیا! نکبت و ادبار ز سستی پیداست چارهٔ این‌همه، یکبار قیام است این‌جا صفحهٔ ۳ و از استاد خلیلی: کشوری دیدم تا حلق فرورفته به قرض همچو شیری که فرو مانده میان لجنا قرض بر گردن آن حلقه شده چون زنجیر سود پیچیده به هر مفصل آن چون رسنا روشنا روز وی از شام سیه تاری‌تر بسکه شد جهل بر آن سایه‌فکن در زمنا سبزه‌اش تر شده از گریهٔ فرزند یتیم گل آن سرخ ز خوناب دل پیرزنا تا کند بلع هرآن مایه که اندوخته‌است افعی فقر، ز هر سوی گشوده دهنا[۲۰] شعر شهید بلخی البته عمیق‌تر و موضع‌دارتر است، یعنی اگر استاد خلیلی از وضع نابسامان اقتصاد مملکت می‌گوید، او فراتر از این‌ها، اصل حکومت استبدادی را نشانه می‌گیرد و مردم را به قیام علیه آن فرامی‌خواند؛ ولی آن‌گاه که بحث تخیّل به‌میان می‌آید، سطح دو شعر را بسیار متفاوت می‌یابیم یعنی استاد خلیلی سعی کرده در هر بیت، حرفش را با تشبیهی بیاراید و حسّ زیبایی‌طلبی خواننده را اقناع کند ولی شهید بلخی هرآنچه گفتنی داشته با صراحت تمام به نظم کشیده به گونه‌ای که جز در بیت سوم، کلام از تخیّل بهره‌ای ندارد. ۳ـ ضعف نسبی زبان شعر زبان، وسیلهٔ انتقال ذهنیات شاعر و در واقع تنها ابزاری است که او برای ابراز احساسات و اندیشه‌هایش در اختیار دارد. به همین لحاظ، هم سلامت زبان از نظر درست‌بودن مفردات اهمیت دارد و هم رسایی آن از نظر قرارگیری درست اجزای جمله‌ها. تازه این سلامت و رسایی، یک شرط ابتدایی است؛ از یک شاعر انتظار می‌رود علاوه بر آن، از بعضی قابلیت‌های ویژهٔ کلام هم برای زیباترشدن شعرش کمک بگیرد. بحث در معیارهای زبان شعر و تکنیک‌های مربوطهٔ آن مفصّل است و این‌جا نمی‌توان مطرحش کرد، فقط همین‌قدر می‌توان گفت که شعر علاّمه بلخی از شگردها و تکنیک‌های زبانی برخوردار است امّا اندک و پراکنده. ایشان به زبان شعر هم در حد شاعران حرفه‌ای توجهی نداشته و این را از مطالعهٔ شعرش می‌توان دریافت. تنها امتیاز عمده و مثبت زبان ایشان گستردگی واژگانی شگفت‌آورش است به گونه‌ای که روشن می‌کند این شاعر حتی از واژگان فرنگی رایج در زبان فارسی هم پرهیزی نداشته‌است چه برسد به کلمات معمول زبان ما. بس دزد ز کابینه سوی پارلمان شد از پارلمان لایق کابینه نداریم صفحهٔ ۱۸۴ امّا بعد از اشاره به این وجه مثبت، کاستی‌های زبان شعر ایشان را به این صورت می‌توان فهرست کرد: حشوها، نقایص دستوری، به‌هم‌ریختگی اجزای جمله، عدم وسواس در انتخاب کلمات، انتخاب واژه‌های از رده خارج‌شده، شکستگی‌های کلمات، نازیبایی ترکیبات و وفور بیش از حدِ واژگان ناآشنای عربی. برای هرکدام از این‌ها می‌توان مثال‌ها آورد که ما فقط به یک بیت اکتفا می‌کنیم: وای بر احوال آن خونخوار کاو را بعد مرگ خلق گویندش که گرگ آکل اکباد مرد صفحهٔ ۹۲ این‌جا، احوال به‌جای حال به‌کار رفته؛ «ش» کلمهٔ «گویندش» زاید است؛ «که» مصراع دوم زاید است و از همه مهم‌تر ترکیب ناخوشایند و ناملموس «آکِلِ اکباد» به‌معنی «جگرخوار» سخت به بیت لطمه زده‌است. ۴ ـ برخی نقایص در وزن و قافیه این‌جا نیز حکایت همان است و شکایت همان، هرچند خفیف‌تر. علاّمه بلخی به گواهی آثارش مهارت کم‌نظیری در استخدام قافیه داشته و از زیر سنگ هم که شده قافیه پیدا می‌کرده‌است. قصیدهٔ ۲۷۰ بیتی «شب دیجور» (صفحهٔ ۲۸ دیوان) یا قصیدهٔ لامیهٔ «بگرفت دل ز مدرسه و درس و قیل‌وقال» (صفحهٔ ۱۶۹ دیوان) نشان از ذهن قافیه‌سنج ایشان دارند. علاوه بر این، او در انتخاب ردیف‌های بلند و غیرمعمول هم دستی داشته ولی این کلام ما بدان معنی نخواهد بود که همهٔ قافیه‌ها یا ردیف‌ها به‌جا نشسته و نقش خود را به‌خوبی بازی می‌کنند. در شعر کلاسیک فارسی انتظار می‌رود که قافیه و ردیف نقطهٔ انفجار بیت باشند یعنی معنی ناتمامی را که در بقیه بیت آمده، ناگهان تمام کنند و بدین‌گونه، انتظاری را که خوانندهٔ شعر دارد، به‌نحو دلپذیری برآورند. در شعر علاّمه بلخی گاه چنین هست و گاه نیست. مثلاً در این دو بیت: گفتم به شیخ شهر؛ «بگو حق به‌سوی کیست؟» خندید و گفت: «دیده شود زر به جیب کیست» صفحهٔ ۸۰ عجب کز زنده قدری نیست بلخی در دیار ما گروهی بعد مرگ ما به مشتی استخوان گرید صفحهٔ ۱۲۷ قافیه‌های «زر» و «استخوان» نقشی اساسی در بیت دارند و بدون آن‌ها معنی ناتمام می‌ماند؛ ردیف‌ها هم لازمند و کامل‌کننده معنی، ولی این به‌کارگیری هنرمندانهٔ قافیه و ردیف، همواره رخ نمی‌دهد بلکه غالباً قافیه و ردیف در شعر ایشان فقط به اقتضای قالب شعر می‌آیند و کاربردی هنرمندانه ندارند. این گاه در شعرهای طولانی سخت ملال‌آور می‌شود. مثلاً ایشان شعری دارد با ردیف «ای قاره‌پیما» و این ردیف خطابی در چند بیت اول آن خوب جا افتاده امّا در بقیه جاها، زاید یا حداقل کم‌اهمیت به‌نظر می‌آید: اساس شور و شر، ای قاره‌پیما! جهانی را شرر، ای قاره‌پیما! به دل‌ها گشته پیدا از نهیبت بسی خوف و خطر، ای قاره‌پیما!  صفحۀ ۶ و کاستی دیگری که هرچند در «دیوان بلخی» نادر است ولی به‌دلیل اهمیتش در شعر کلاسیک باید ذکری از آن داشت، پاره‌ای نقایص وزنی و قافیه‌ای است. بیشتر این نقایص البته در قصیدهٔ «شب دیجور» دیده می‌شوند و در آن شعر هم ما چندان محق به انتقاد نیستیم چون خود شاعر هم به مشکلاتش واقف بوده و بدان اشاره کرده (ای ادب‌پیشهٔ نقاد! تو عذرم بپذیر…) امّا در جاهای دیگر، باید این پدیده را حمل بر کم‌توجهی ایشان به آراستگی‌های ظاهری شعر کرد نه عدم تسلّط بر وزن و قافیه چون همان‌گونه که گفتیم، این نقص‌ها اندکند و شاید در یک درصد ابیات رخ داده باشند و بس. امّا از یک جلوهٔ نسبتاً درخشان در موسیقی شعر شهید بلخی نباید غافل ماند و آن، توجه خوب به دو نوع دیگر موسیقی یعنی تناسب‌های لفظی و معنایی (موسیقی داخلی و معنوی) است. این تناسب‌ها که غالباً در خدمت معنی شعر هم قرار گرفته‌اند، توانسته‌اند تا حدودی فقر تکنیک آن را بپوشانند. در کنار این‌ها، بعضی شگردهای زبانی نظیر استفاده از ضرب‌المثل‌ها یا کاربردهای ویژهٔ کلمات را هم باید ذکر کرد که متأسفانه اندکند امّا نشانگر این واقعیت که شاعر توانایی‌های بسیاری در تکنیک شعر داشته ولی از بد روزگار، این توان بالقوّه کمتر به فعلیت رسیده‌است. به‌هرحال این هم چند مثال از تناسب‌های لفظی و معنوی و دیگر شگردهای زبانی: از خون کامجویان لوح مزار نقش است در راه کام مردن به از زکام مردن صفحهٔ ۲۰۶ به مسجد چند می‌خوانی نمازِ با ریا، زاهد که نقش بوریا بر آن نمازِ با ریا خندد صفحهٔ ۱۱۶ گه به خاک آمده ز افلاک، گهی باز رود روح را نام روان شد چو روان سفر است صفحهٔ ۴۲ فخرِ دنیای دگر فرهنگ شد «فرّ» ما بردی، تو ماندستی و «هنگ» صفحهٔ ۱۶۲ ای که بر ما تو روادارِ چنین سرمایی! ما روادار تو را گرمی نیران امشب صفحهٔ ۳۴ از دیگر صنایع و بدایع شعری، در دیوان علاّمه بلخی اثر چندانی نمی‌توان یافت. این اگر در شعر کسی دیگر رخ داده بود، جای شگفتی و تأسف نداشت امّا ایشان نشان داده در تکنیک شعر توانایی بالقوهٔ بسیاری داشته و اقبال کم او به آراستگی‌های صوری شعر، جامعه ما را از یک شاعر دردمند و مبارز و در عین حال صاحب سبک و تکنیک محروم ساخته‌است. این عالِم برجسته و بیدار با آن‌همه اطلاعاتی که از فرهنگ اسلامی داشت، می‌توانست غنای چشمگیری به درونمایهٔ شعرش ببخشد ولی متأسفانه به تلمیحاتی معدود و پراکنده ـ آن هم به داستان‌های معروف و مکرّری چون لیلی و مجنون یا شیرین و فرهاد ـ اکتفا کرده و در موارد نادری هم که ذخایر علمی‌اش را به کمک گرفته، نتوانسته بدان معارف رنگ شعر بزند و حاصل کار، غالباً اثری شده خشک، سنگین و دور از هنجارهای طبیعی شعر ما: سبّوح گفت هر سر مویم به یاد او سبحان من توحّد بالعزّ والمعال شد کام جان معطّرم از نفخهٔ صبا انی اشمّ رایحه المسک والغوال آن دم که محو او شدم و رستم از خودی آمد سروشِ هاتفِ غیبم که: «هان! ببال این دستگاه خلقت و این مجمع حِکَم از بهر توست، راه مده بر خود اختلال» صفحهٔ ۱۷۱ پس از این تفصیلات، اگر بخواهیم سیمایی از «بلخی شاعر» ترسیم کنیم، شاعری پردرد، اندیشمند و جانباخته خواهد بود که توانِ هنری‌اش را فدای خدمت به ملّتش کرده‌است. برای او سخت نبود با کمی کوتاه‌آمدن در برابر رژیم و کمی کناره‌گیری از مبارزه و پرداختن بیشتر به هنرش، شاعری بسیار پرآوازه و ماندگار و افتخارآفرین نه تنها برای ملّت ما، که برای همهٔ قلمرو زبان فارسی باشد، ولی آیا در آن صورت، خدمت بیشتری به جامعه‌اش کرده بود؟ در این باید شک داشت. شک نداریم که علاّمه بلخی در بین شاعران معاصر کشور ما چهره‌ای شاخص و برجسته است امّا آیا این برجستگی به گونه‌ای هست که بتوان شعرش را از هر جهت سرمشق نسل‌های بعدی دانست؟ شاید در حوزهٔ محتوا و منش شاعرانه بله، امّا در عرصهٔ تکنیک و توانایی‌های هنری، نه‌تنها ایشان بلکه هیچ‌یک از استادان آن نسل این توفیق را نیافتند و در این چندان هم مقصر نیستند مخصوصاً علاّمه بلخی که سال‌های سال از هر وسیله‌ای برای رشد شعرش بی‌بهره بوده‌است. ما نمی‌توانیم از او انتظاری را داشته باشیم که از استاد خلیل‌الله خلیلی در جامعهٔ افغانستان یا مثلاً مرحوم شهریار در جامعهٔ ایران داشتیم و به همین ترتیب، نمی‌توانیم مدعی شویم که با یک قلّهٔ شعری سروکار داریم. این کم‌توفیقی نه برای آن بزرگوار بلکه برای جامعهٔ ماست که در آن بلخیِ آزاداندیش، توانا و خوش‌ذوق چهارده سال تمام حتی از امکانات اوّلیهٔ نوشتن هم محروم می‌شود[۲۱] و برخی چاپلوسان کم‌مایه و بی‌احساس، از همهٔ امکانات مادی و معنوی برخوردار؛ نه آنان به جایی می‌رسند و نه او را مجال می‌دهند، همانان که شاعر زندان‌نشین ما این‌گونه از آن‌ها می‌نالد: همگی خیر، ولی داد از آن دل‌کجکان خاصه آن شاه‌پرستانِ تملّق‌گر شاه دست بر سینه کج و هم سر و گردن شده کج کج سراید که همین بنده غلام درگاه گاه گوید که قَدَر قدرت و کیوان رفعت گه نویسد به جراید؛ «شه اسلام‌پناه» بُوَد از جورِ همین نفس‌پرستانِ دغل که گروهی شده زندانی و افتاده به چاه صادقان را همه در جرم خیانت بندند که فلان گفت فلان روز زغال است سیاه صفحهٔ ۲۲۳ و کلام آخر این که هرچند شاعر جوان امروز ما ملزم به پیروی از سبک و سیاق هنری شعر شهید بلخی نیست حداقل در این ملزم است که آن دلسوختهٔ ملّت را بشناسد، به دیگران بشناساند و میراث عظیم فکری او را پاس بدارد. پی‌نوشت‌ها [۱]ـ دیوان بلخی، اثر سیداسماعیل بلخی، جلد اول، چاپ اول، ارگان نشراتی سیدجمال‌الدّین حسینی، تهران ۱۳۶۸، صفحهٔ ۲۰۲. [۲]ـ البته به احتمال قوی سهم عمده را خانواده داشته‌اند ولی در مقدمهٔ کتاب، هیچ اشاره‌ای به آن‌ها و دیگر کسانی که دستنوشته‌ها را در اختیار ناشر گذاشته‌اند نشده درحالی‌که از جهت حفظ سندیت کتاب، ذکر اسم آن افراد و از جهت قدرشناسی، تشکری از آن‌ها در مقدمه کتاب لازم بود. [۳]ـ پدربزرگ [۴]ـ پدرکلان مادری علاّمه بلخی، سیدقاسم خواجه نام داشته و دیوانی به‌صورت دستنویس از او باقی است. [۵]ـ دیوان بلخی، صفحهٔ ۸۱ [۶]ـ در سخنرانی‌ای که در سال ۱۳۴۷ در جمع روحانیون مشهد در مدرسهٔ عبّاسقلی‌خان این شهر ایراد شده و متن آن بارها به چاپ رسیده‌است. [۷]ـ این رقم تقریباً برابر است با تعداد ابیات سروده‌شده به‌وسیله مولانا جلال‌الدّین بلخی یا عبدالقادر بیدل که از پرکارترین شاعران فارسی بوده‌اند. [۸]ـ در این کتاب فقط همین مقدار از آثار ایشان دیده می‌شود و بقیه شعرها احتمالاً از بین رفته یا به‌دست گردآورندگان نرسیده‌اند. [۹]ـ «اتوم» در تلفّظ افغانستان همان «اتم» است و این‌جا شاعر به انشتین اشاره دارد. [۱۰]ـ همان پیه است در تلفّظ افغانستان [۱۱]ـ دیوان حافظ، به تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، به کوشش عبدالکریم جربزه‌دار، چاپ پنجم، اساطیر، تهران ۱۳۷۴، صفحهٔ ۱۷۱ [۱۲]ـ البته شهید بلخی از سنگ‌اندازی‌های این گروه بی‌نصیب نمانده و برخی از متحجرین، عنادهایی آشکار یا پنهان با او داشته‌اند. [۱۳]ـ نظیر شعرهایی که مرحوم استاد خلیلی و دیگران در شکایت از بوروکراسی یا رشوه‌خواری یا وضع مطبوعات کشور داشته‌اند. [۱۴]ـ دیوان بلخی، صفحهٔ ۲۱۱ [۱۵]ـ برای نمونه نگاه کنید شعر بهاریهٔ صفحه ۱۱ دیوان ایشان را. [۱۶]ـ شعر مرحوم خلیلی نیز ـ علی‌رغم همهٔ احترامی که به شخصیت ادبی و علمی ایشان قائلیم ـ جای چندوچون دارد که شاید در مجال دیگری بدان پرداخته شود. ما از آن روی شعر ایشان را مبنای مقایسه قرار داده‌ایم که از تعادلی نسبی در لفظ و معنا برخوردار است و در عین حال، بیشترین شهرت را در میان شاعران کلاسیک‌سرای افغانستانِ امروز از آن خود کرده‌است. [۱۷]ـ دیوان حافظ، صفحهٔ ۹۷ [۱۸]ـ نظیر این بیت‌ها که انصافاً توصیف خوبی از سرمای زمستان در زندانند: بانگ یک هیبت سرما چو برآمد به سحر مانده در راه گلو بانگ خروسان امشب اسپ تازی شده راضی که دهد زین و لجام گیرد از خر به گرو یک جل و پالان امشب گر جهان پر شود از آدم و شیطان، سرما بوالبشر را ندهد فرصت عصیان امشب صفحهٔ ۳۰ [۱۹]ـ نظیر این ابیات که تصاویر آن‌ها را بارها در شعر دیگران دیده‌ایم: لب لعل تو یاقوت است و یاقوت است مرجان را؟ دو چشمان تو بادام است یا دام است مرغان را؟ دو زلفین تو زنجیر است اندر پای مشتاقان و یا تاریکی کفر است پوشانیده ایمان را؟ صفحهٔ ۱۲ [۲۰]ـ مجموعه اشعار خلیل‌الله خلیلی، به کوشش مهدی مداینی، چاپ دوّم، مؤسسهٔ مطالعات و تحقیقات فرهنگی پژوهشگاه، تهران ۱۳۷۲، صفحهٔ ۳۹ [۲۱]ـ شهید بلخی در زندان، شعرهایش را بر روی تکه‌های کاغذ روزنامه یا پاکت چای و سیگار می‌نوشته و مخفیانه به بیرون می‌فرستاده‌است. به روایت خانوادهٔ ایشان. - محمد کاظم کاظمی ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Thu, 09 Jan 2020 08:33:09 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/article/91717/نگاهی-اشعار-شخصیت-شاعرانه-علامه-شهید-سید-اسماعیل-بلخی عضو مرکز خبرنگاران افغانستان: امنیت خبرنگاران از اولویت‌های جامعه و دولت است http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91623/عضو-مرکز-خبرنگاران-افغانستان-امنیت-اولویت-های-جامعه-دولت مرکز خبرنگاران افغانستان (AFGC) کارگاه آموزشی سه روزه ای دربارهٔ امنیت و مصونیت خبرنگاران در کابل برای ۲۵ تن از خبرنگاران رسانه‌های مختلف دولتی و خصوصی برگزار کرد. «احمد قریشی» عضو مرکز خبرنگاران افغانستان و نویسندهٔ رساله آموزشی «رهنمایی امنیت خبرنگاران در افغانستان» به رسانه‌ها می‌گوید که امنیت خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای از اولویت‌های جامعه و دولت است و باید تلاش شود تا امنیت خبرنگاران به صورت جدی از طرف دولت و نهاهای مربوطه تأمین گردد. وی می‌گوید که دولت باید به معافیت کسانی که متهم به جرایم و خشونت در برابر خبرنگاران هستند، پایان دهد. مرکز خبرنگاران افغانستان کارگاه آموزشی رهنمایی برای امنیت و مصوونیت خبرنگاران را در هشت زون برای خبرنگاران برگزار کرده‌است. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Wed, 01 Jan 2020 08:10:15 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91623/عضو-مرکز-خبرنگاران-افغانستان-امنیت-اولویت-های-جامعه-دولت سفیر افغانستان در ایران: افغانستان مهد گنج‌های بزرگ است http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91584/سفیر-افغانستان-ایران-مهد-گنج-های-بزرگ به گزارش پیام آفتاب، عبدالغفور لیوال به دنبال تقاعد و پایان دوره خدمت سفیر پیشین افغانستان در ایران یک‌سالی‌ست که جانشین نصیراحمد نور شده‌است. لیوال، تحصیلات عالی را با درجه لیسانس از دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل، فوق لیسانس را از دانشکده ژورنالیزم دانشگاه مریلند آمریکا در سال (۲۰۰۴–۲۰۰۵) و دومین فوق لیسانس (ماستری) را در رشته پشتو در دانشکده ادبیات دانشگاه کابل در سال ۲۰۰۸ به درجه عالی به پایان رسانیده‌است. لیوال به زبان‌های پشتو، دری و انگلیسی تسلط کامل داشته و در نگارش مقالات، نوشته‌های ادبی و مجموعه‌های شعری توانایی دارد و بیش از ۱۵۰ مقاله علمی، تحقیقی، اجتماعی، در بخش ژورنالیزم و موضوعات روان‌شناسی در سطوح ملی و بین‌المللی به رشته تحریر درآوده است. معاونت شورای فرهنگی دانشگاه کابل و فعالیت در مرکز مطالعات منطقه‌ای افغانستان از دیگر فعالیت‌های او به‌شمار می‌رود. در ادامه گفتگوی خبرگزاری ایرانی ایلنا را با عبدالغفور لیوال می‌خوانید: افغانستان سرزمین تمدن و مرکز رسمیت آیین زرتشتی و پیام‌آور کردار نیک و گفتار نیک و پندار نیک است. مزار شریف و بلخ هم سرزمین زرتشت است و غزنی سرزمین تدوین شاهنامه فردوسی است. نشان حنظله و رابعه هم باید در این سرزمین یافت. قلب تپنده تمدن ایرانشهر چرا سالیان سال است که مرکز تهدید و خشونت داعش و دیگر تندروها و نیز مرکز تجارت مواد مخدر شده‌است. چگونه آن گذشته را به این امروز می‌توان پیوند داد و آیا شعر و ادب و فرهنگ بار دیگر بر این سرزمین حاکم خواهد شد؟ بدبختانه افغانستان طی سال‌های گذشته میراث فرهنگی گرانبها و آثار بسیار زیادی را در جریان جنگ‌ها از دست داده‌است. شاهد تخریب مجسمه‌های بزرگ بودا در بامیان، موزه ملی افغانستان در کابل، ازبین رفتن شهر تاریخی و ارزشمند هِده در نِنْگرهار، غارت و سرقت آثار تاریخی و کتاب‌سوزی‌ها و ویرانی آثار تاریخی بوده‌ایم. اینها یکی از میراث‌های جنگ برای ما بود؛ اما با خرسندی می‌توان گفت افغانستان هنوز مهد گنج‌های بسیار بزرگ و خزینه‌های بزرگ تاریخی است. هرچند شهر تاریخی هِده را از دست دادیم اما توانستیم منطقه بسیار باارزش مس عینک را شناسایی کنیم. هنوز هم آثار بسیار باارزشی که می‌تواند برای تمام بشر، میراثی بزرگ به حساب آید در بامیان وجود دارد. موزه کابل دوباره بازسازی شده‌است و بخش بزرگی از آثار افغانستان که به سرقت رفته بود دوبار بازگردانده شده‌است. در اینجا جای دارد از تمام کشورها و شخصیت‌هایی که در بازگرداندن آثار تاریخی افغانستان با موزه ملی افغانستان همکاری کردند تشکر کنم. در حال حاضر می‌توان گفت بسیاری از آثار تاریخی به این کشور بازگردانده شده‌است. باور دارم افغانستان بازهم می‌تواند نقطه تلاقی فرهنگ‌ها شود و بار دیگر به گهواره آشتی فرهنگ‌ها و آثار تاریخی جهانی تبدیل شود و ما به‌سوی این هدف پیش می‌رویم. باور دارم که افغانستان می‌تواند مهد ادبیات، تمدن و میراث جهانی شود. وضعیت آثار تاریخی که در بلخ و بامیان و غزنی و هرات و کابل و دیگر شهرهای افغانستان واقع شده‌اند خصوصاً پس از حمله صدام حسین، آمریکا، داعش و حضور طالبان چگونه است؟ آیا برآورد دقیقی از کم و کیف تخریب آثار و نیز بازسازی آنها در دست دارید و آیا روند بازسازی آنها شروع شده‌است؟ بازسازی موزه‌ها و آثار تاریخی از طرف حکومت افغانستان جدی گرفته شده. به خصوص، بخشی از این آثار توسط نهادهای بین‌المللی مرمت و احیا می‌شود. به طول مثال باغ بابل به بهترین شکل خود دوباره بازسازی شد. بخشی از شهر تاریخی کابل که قدمت باستانی دارد توسط بنیاد آقاخان و برخی از سایر نهادهای بین‌المللی ساخته شد. کوچه و پس‌کوچه‌های کابل قدیم دوباره بازسازی شد و ارزش‌های فرهنگی خود را حفظ کرد. مقبره تیمورشاه و کاخ چهل‌ستون در کابل و قصر بزرگ هرات بازسازی شده‌است. قلعه اختیارالدین در هرات (ارگ هرات) بازسازی شده‌است و روند بازسازی در افغانستان جریان دارد. از آنجا که روند تمام این امور از بازگرداندن آثار تاریخی گرفته تا مرمت و احیای بناهای تاریخی ادامه داد، از این‌رو دقیق نمی‌توانیم آماری ارائه دهیم اما بخش بزرگی از آثار که قابل مرمت بودند، مرمت شده‌اند. بعد از انتخاب غزنی به عنوان مرکز تمدن جهان اسلام ازسوی کشورهای آیسسکو و نیز بامیان به عنوان مرکز تمدن فرهنگی کشورهای سارک (سازمان همکاری‌های منطقوی جنوب آسیا) آیا تغییری در روند بازسازی آثار تاریخی این ولایت به وجود آمد و آیا این دو شهر امروز جایگاه تاریخی و نیز گردشگری خود را در افغانستان کسب کرده‌اند؟ بله، خوشبختانه غزنی مورد توجه قرار گرفت. صدها بلکه هزاران آثار باستانی در این منطقه مرمت و مقبره‌های شیوخ و سایر مفاخری که در آنجا بود بازسازی شد. توجه به مناره‌های تاریخی غزنی صورت گرفت. بالاحصار بازسازی اساسی شد؛ هرچند یکی از باروهای آن فرو ریخت اما توجه به بالاحصار بیشتر شد. در بامیان شاهد از دست دادن دو مجسمه بزرگ از بودا بودیم اما بعد از آن توجهی که به بامیان شد قابل امیدواری است. قطعاً در هرات و قندهار کارهای بسیار مهمی در حال انجام است. امیدوار هستیم این سلسله‌روند ادامه پیدا کند. اگر بتوانیم صلح را تأمین کنیم و مشکل امنیت حل شود، افغانستان جاذبه‌های بسیار زیادی در حوزه گردشگری خواهد داشت و می‌توانیم در این حوزه خوش بدرخشیم. جشن‌های نوروز، گل سرخ، دهگان، سمنک یا همان سمنوپزان و سیزده به‌در ازجمله جشن‌های شما در بهار است که همزمان با ایران به استقبال آن می‌روید و تقریباً همزنان در دو کشور برگزار می‌شود و البته در ثبت برخی از آنها در فهرست یونسکو نیز با ایران همکاری دارید. این جشن‌ها چه اندازه در شرایط کنونی کشور شما باتوجه به مصایب سیاسی و اقتصادی هنوز زنده و پرشور برگزار می‌شوند و مردم کشور شما آیا هنوز به رسم‌های پیشین خود پایبندی دارند؟ نوروز یکی از جشن‌های بین‌المللی است. حتی یکی از مراسم‌های ثبت جهانی نوروز در افغانستان برگزار شد و همه کشورهایی که در حوزه نوروز این میراث مشترک را در فهرست میراث یونسکو ثبت کرده‌اند، برای گرفتن این جشن به افغانستان آمدند و ما هر سال نوروز را با حضور مردم جشن می‌گیریم. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Mon, 30 Dec 2019 06:04:37 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91584/سفیر-افغانستان-ایران-مهد-گنج-های-بزرگ ​در سایه‌سار مسیح (ع) http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91557/در-سایه-سار-مسیح-ع اشاره: با تبریک زادروز خجستهٔ پیامبر بزرگوار الهی، حضرت عیسی بن مریم (ع)، بخشهایی از مواعظ آن بزرگوار را که در موارد مختلفی فرموده‌اند، به نقل از انجیل‌های رسمی مرور می‌کنیم. وقتی عیسی جمعیت زیادی را دید، به بالای کوهی رفت و در آنجا نشست و شاگردانش به نزد او آمدند و او به آنان چنین تعلیم داد: خوشا به حال کسانی که از فقر روحی خود آگاهند؛ زیرا ملکوت آسمان از آن ایشان است. خوشا به حال ماتم‌زدگان؛ زیرا ایشان تسلی خواهند یافت. خوشا به حال فروتنان؛ زیرا ایشان مالک جهان خواهند شد. خوشا به حال کسانی که گرسنه و تشنهٔ نیکی مطلق هستند؛ زیرا ایشان سیر خواهند شد. خوشا به حال رحم‌کنندگان؛ زیرا ایشان رحمت خواهند دید. خوشا به حال پاکدلان؛ زیرا ایشان خدا را خواهند دید. خوشا به حال کسانی که در راه نیکی جفا می‌بینند؛ زیرا ملکوت آسمان از آن ایشان است. (متی۵: ۱–۱۰) اما وای به حال شما ثروتمندان! شما ایام کامرانی خود را پشت سر گذاشته‌اید. وای به حال شما که اکنون سیر هستید! گرسنگی خواهید کشید. وای به حال شما که اکنون می‌خندید! ماتم خواهید گرفت و اشک خواهید ریخت. وای به حال شما، وقتی همه از شما تعریف می‌کنند! (لوقا۶: ۲۴–۲۶). شنیده‌اید که گفته شده: «زنا مکن»؛ اما من به شما می‌گویم: هر گاه مردی از روی شهوت به زنی نگاه کند، در دل خود با او زنا کرده‌است! پس اگر چشم راست تو باعث گمراهی‌ات می‌شود، آن را بیرون بیاور و دور بینداز؛ زیرا بهتر است که عضوی از بدن خود را از دست بدهی تا اینکه با تمام بدن به جهنم افکنده شوی. اگر دست راستت تو را گمراه می‌سازد، آن را ببُر و دور بینداز؛ زیرا بهتر است که عضوی از بدن خود را از دست بدهی تا اینکه با تمام بدن به جهنم بیفتی. شنیده‌اید که گفته شده: «چشم به عوض چشم، و دندان به عوض دندان»؛ اما من به شما می‌گویم: به کسی که به تو بدی می‌کند، بدی مکن و اگر کسی بر گونه راستت سیلی زد، گونهٔ دیگر خود را به طرفش بگردان. هر گاه کسی تو را برای گرفتن قبایت به دادگاه بکشاند، عبایت را هم به او ببخش. هرگاه شخصی تو را به پیمودن یک میل راه مجبور نماید، دو میل با او برو. دشمنان خود را دوست بدارید و برای کسانی که به شما جفا می‌رسانند، دعا کنید. به این وسیله شما فرزندان پدر آسمانی خود خواهید شد؛ چون او آفتاب را بر بدان و نیکان یکسان می‌تاباند و بارانِ خود را بر درستکاران و بدکاران می‌باراند. اگر فقط کسانی را دوست بدارید که شما را دوست دارند، چه اجری دارید؟ مگر باجگیران همین کار را نمی‌کنند؟ (متی۵). خدا و دارایی هیچ‌کس نمی‌تواند بندهٔ دو ارباب باشد؛ چون یا از اولی بدش می‌آید و دومی را دوست دارد یا به اولی ارادت پیدا می‌کند و دومی را حقیر می‌شمارد. شما نمی‌توانید هم‌بندهٔ خدا باشید و هم در بند مال؛ بنابراین به شما می‌گویم: نه برای زندگی خود نگران باشید که چه بخورید یا چه بیاشامید و نه برای بدن خود که چه بپوشید؛ زیرا زندگی از غذا، و بدنْ از لباس مهمتر است. به پرندگان نگاه کنید: آنها نه می‌کارند، نه درو می‌کنند و نه در انبارها ذخیره می‌کنند؛ ولی خدا روزی آنها را می‌دهد. مگر ارزش شما به‌مراتب از آنها بیشتر نیست؟ چرا برای لباس نگران هستید؟ به سوسن‌های صحرا نگاه کنید، آنها نه زحمت می‌کشند و نه می‌ریسند؛ ولی بدانید که حتی سلیمان هم ـ با آن‌همه حشمت و جلال ـ مثل یکی از آنها آراسته نشد. پس اگر خدا علف صحرا را که امروز هست و فردا به تنور ریخته می‌شود، این‌طور می‌آراید، آیا شما را به‌مراتب بهتر نخواهد پوشانید؟ (متی۶: ۲۴–۳۰). دربارهٔ دیگران قضاوت مکنید تا مورد قضاوت قرار نگیرید. چرا پرِ کاهی را که در چشم برادرت هست می‌بینی، ولی در فکر چوب بزرگی که در چشم خود داری، نیستی؟!» (متی) تفرقه به شاگردان فرمود: «آیا گمان می‌کنید من آمده‌ام تا صلح بر روی زمین برقرار کنم؟ (لوقا۵۱؛ ۱۲). نیامده‌ام که صلح بیاورم، بلکه شمشیر! من آمده‌ام تا در میان پسر و پدر، دختر و مادر، عروس و مادرشوهر اختلاف بیندازم. هر که پدر یا مادر خود را بیشتر از من دوست داشته باشد، لایق من نیست؛ هر کس که دختر یا پسر خود را بیش از من دوست بدارد، لایق من نیست؛ هر که صلیب خود را برندارد و به دنبال من نیاید، لایق من نیست.» (متی۱۰: ۳۴–۳۸). زاهد و باجگیر عیسی برای کسانی که از نیکی خود مطمئن بودند و دیگران را از خود پست‌تر می‌شمردند، این مثل را آورده، گفت: دو نفر برای دعا به معبد رفتند؛ یکی فریسی۱ بود و دیگری باجگیر. فریسی گفت: «ای خدا، تو را شکر می‌کنم که مانند سایرین حریص و نادرست و زناکار یا مانند این باجگیر نیستم. هفته‌ای دو بار روزه می‌گیرم، ده‌یکِ همه چیزهایی را که به دست می‌آورم، می‌دهم…» اما آن باجگیر دور ایستاد و جرأت نگاه‌کردن به آسمان را نداشت، بلکه به سینه خود می‌زد و می‌گفت: «ای خدا، به من گناهکار ترحم کن!» بدانید که این باجگیر بخشوده شده به خانه رفت و نه آن دیگری. هر که خود را بزرگ نماید، خوار خواهد شد و هر که خود را فروتن سازد، سرافراز خواهد گردید… چه دشوار است ورود توانگران به ملکوت! ردشدن شتر از سوراخ سوزن، آسان‌تر است از وارد شدن توانگر به ملکوت! (لوقا۱۸: ۹–۲۴). چون کاهنان و فریسیان بر کرسی موسی نشسته‌اند، شما باید به هر چه آنها می‌گویند، گوش دهید و مطابق آن عمل نمایید؛ اما از اعمال آنان پیروی مکنید؛ زیرا خود آنها آنچه می‌گویند، نمی‌کنند! آنها بارهای سنگین را می‌بندند و بر دوش مردم می‌گذارند، در حالی که خودشان حاضر نیستند برای بلندکردن آن بار، حتی انگشت‌شان را تکان دهند. هر چه می‌کنند، برای تظاهر و خودنمایی است. دوست دارند در صدر مجالس بنشینند و در کنیسه‌ها بهترین جا را داشته باشند و مردم در کوچه‌ها به آنها سلام نمایند و «استاد» خطابشان کنند. شما درهای ملکوت را بر روی مردم می‌بندید. خودتان وارد نمی‌شوید و دیگران را هم که می‌خواهند وارد شوند، بازمی‌دارید. وای بر شما ای کاهنان و فریسیان ریاکار! شما مال بیوه‌زنان را می‌بلعید و حال آنکه محض خودنمایی، نماز را طول می‌دهید. وای بر شما ای کاهنان و فریسیان ریاکار! دریا و خشکی را طی می‌کنید تا کسی را بیابید که دین شما را بپذیرد و وقتی که موفق شدید، او را دوبرابر بدتر از خودتان سزاوار جهنم می‌سازید. وای بر شما ای راهنمایان کور! شما از نعناع و شوید و زیره، ده‌یک می‌دهید؛ اما مهمترین احکام شریعت را که عدالت و رحمت و صداقت است، نادیده گرفته‌اید. وای بر شما ای کاهنان و فریسیان ریاکار! شما مقابر پیامبران را می‌سازید و بناهایی را که به یادبود مقدسان ساخته شده، تزیین می‌کنید و می‌گویید: «اگر ما در زمان پدران خود زنده بودیم، هرگز با آنان در قتل پیامبران شرکت نمی‌کردیم.» به این ترتیب تصدیق می‌کنید که فرزندانِ کسانی هستید که پیغمبران را به قتل رسانیده‌اند. پس بروید و آنچه پدرانتان شروع کردند، به اتمام رسانید! ای ماران، ای افعی‌زادگان! شما چگونه از مجازات دوزخ می‌گریزید؟ به این جهت من انبیا و حکما و علما را برای شما می‌فرستم؛ اما شما بعضی را می‌کشید و مصلوب می‌کنید و بعضی را هم در کنیسه‌هایتان تازیانه می‌زنید و شهر به شهر می‌رانید. از این‌جهت خون همه نیکمردان خدا که بر روی زمین ریخته شده، بر گردن شما خواهد بود؛ از هابیل معصوم گرفته تا زکریا ـ فرزند برخیا ـ که او را در بین اندرون مقدس معبد و قربانگاه کشتید. به شما می‌گویم: گناه تمام این کارها به گردن این نسل خواهد بود! وای بر اورشلیم ای اورشلیم، ای اورشلیم! ای شهری که پیامبران را به قتل رسانیدی و رسولانی را که به نزد تو فرستاده شدند، سنگسار کردی! چه بسیار اوقاتی که آرزو کردم مانند مرغی که جوجه‌هایش را به زیر پر و بال خود جمع می‌کند، فرزندان تو را به دور خود جمع کنم؛ اما تو نخواستی. اکنون خانهٔ شما متروک به شما واگذار خواهد شد و بدانید که دیگر هرگز مرا نخواهید دید تا روزی که بگویید: «مبارک است کسی که به نام خداوند می‌آید.» (متی۲۳). در حالی که عیسی از معبد خارج می‌شد، شاگردانش توجه او را به بناهای معبد جلب نمودند. عیسی گفت: «آیا این بناها را نمی‌بینید؟ یقین بدانید که هیچ سنگی از آن بر سنگ دیگر باقی نخواهد ماند، بلکه همه فروخواهد ریخت.» وقتی عیسی در روی کوه زیتون نشسته بود، شاگردانش گفتند: «به ما بگو کی این امور واقع خواهد شد و نشانهٔ آمدن تو و رسیدن آخرالزمان چه خواهد بود؟» عیسی جواب داد: مواظب باشید که کسی شما را گمراه نسازد؛ زیرا بسیاری به نام من خواهند آمد و خواهند گفت: «من مسیح هستم» و بسیاری را گمراه خواهند کرد. زمانی می‌آید که شما صدای جنگها را از نزدیک و اخبار مربوط به جنگ در جاهای دور را خواهید شنید. هراسان مشوید! چنین وقایعی باید رخ دهد، اما پایان کار هنوز نرسیده‌است؛ زیرا ملتی با ملت دیگر و دولتی با دولت دیگر جنگ خواهد کرد و قحطی‌ها و زمین‌لرزه‌ها در همه جا پدید خواهد آمد. اینها همه مثل آغاز درد زایمان است. در آن وقت شما را برای شکنجه و کشتن تسلیم خواهند نمود و… بسیاری ایمان خود را از دست خواهند داد و یکدیگر را تسلیم دشمن نموده، از هم متنفر خواهند شد. پیامبران دروغین زیادی برخواهند خاست و بسیاری را گمراه خواهند نمود و شرارت به قدری زیاد می‌شود که جمعیت آدمیان نسبت به یکدیگر سرد خواهد شد. (متی۲۴: ۱–۱۲) برادر، برادر را تسلیم مرگ خواهد کرد و پدرْ فرزند را. فرزندان علیه والدین خود طغیان خواهند کرد و آنان را به کشتن خواهند داد (مرقس۱۲: ۱۳)؛ اما هر کس تا آخر پایدار بماند، نجات خواهد یافت و این مژدهٔ ملکوت الهی در سراسر جهان اعلام خواهد شد تا برای همه ملتها شهادتی باشد و آنگاه پایان کار فرا می‌رسد. (متی۲۴: ۱۳–۱۴). اما هر وقت اورشلیم را در محاصره لشکرها می‌بینید، بدانید که ویرانی آن نزدیک است. در آن موقع کسانی که در یهودیه هستند، باید به کوهستان‌ها بگریزند و آنانی که در خود شهر هستند، باید آن را ترک کنند و کسانی که در حومه شهر هستند، نباید وارد شهر شوند؛ چون این است آن زمان مکافات، در آن زمان که تمام نوشته‌های کتاب مقدس به حقیقت خواهد پیوست. وای به حال زنانی که در آن روزها باردار یا شیرده هستند؛ چون پریشان‌حالی شدیدی در این زمین رخ خواهد داد و این قوم مورد خشم و غضب الهی واقع خواهد شد. آنان به دَم شمشیر خواهند افتاد و به اسارت به تمام کشورها خواهند رفت. (لوقا۲۱: ۲۰–۲۳). اگر خداوند آن روزها را کوتاه نمی‌کرد، هیچ جانداری جان سالم به در نمی‌برد؛ اما به خاطر برگزیدگان خود آن روزها را کوتاه کرده‌است؛ پس اگر کسی به شما بگوید: «نگاه کن مسیح اینجا یا آنجاست»، باور مکنید. مسیح‌ها و پیامبران دروغین ظهور خواهند کرد و چنان معجزاتی خواهند نمود که اگر ممکن باشد، برگزیدگان خدا را گمراه کنند. مواظب خودتان باشید، من شما را از همه این چیزها قبلاً باخبر کرده‌ام. (مرقس۱۳: ۲۰–۲۳). اگر به شما بگویند که: «او در بیابان است»، به آنجا مروید و اگر بگویند که: «در اندرون خانه است»، باور مکنید. ظهور پسر انسان مانند ظاهرشدن برق لامع از آسمان است که وقتی از شرق ظاهر شود، تا غرب را روشن می‌سازد. به محض آنکه مصیبت آن روزها به پایان برسد، خورشید تاریک خواهد شد و ماه دیگر نور نخواهد داد، ستارگان از آسمان فروخواهند ریخت و قدرت‌ها متزلزل خواهند شد. پس از آن، علامت پسر انسان در آسمان ظاهر می‌شود و همه ملل عالم سوگواری خواهند کرد و پسر انسان را خواهند دید که با قدرت و جلال عظیم بر ابرهای آسمان می‌آید. شیپور بزرگ به صدا خواهد آمد و او فرشتگان خود را می‌فرستد تا برگزیدگان خدا را از چهارگوشهٔ جهان و از کرانه‌های فلک جمع کنند. وقتی تمام این چیزها را می‌بینید، بدانید که آخر کار نزدیک است، بلکه بسیار نزدیک است. (متی۲۴: ۲۹–۳۳). اما از آن روز و ساعت هیچ‌کس خبر ندارد… هوشیار و آگاه باشید، شما نمی‌دانید آن زمان کی می‌آید. آمدن آن روز مانند شخصی است که به سفر رفته و خانه خود را به خادمان سپرده‌است تا هر کس کار خود را انجام دهد و به دربان سپرده‌است که گوش به‌زنگ باشد؛ پس بیدار باشید، چون نمی‌دانید که صاحبخانه کی می‌آید. مبادا او ناگهان بیاید و شما را در خواب ببیند! آنچه را به شما می‌گویم، به همه می‌گویم: بیدار باشید. (مرقس۱۳: ۳۲–۳۷). شام آخر شام آخر عیسی با حواریان سر سفره نشست. (لوقا۱۴؛۲۲) عیسی برخاست و حوله‌ای به کمر بست. بعد از آن در لگنی آب ریخت و شروع کرد به شستن پاهای شاگردان و خشک‌کردن آنها. بعد از آنکه پاهای آنان را شست، لباس خود را پوشید و دوباره سر سفره نشست، از آنها پرسید: «آیا فهمیدید چه کردم؟ شما مرا استاد خطاب می‌کنید. پس اگر من که استاد شما هستم، پاهای شما را شسته‌ام، شما هم باید پاهای یکدیگر را بشویید.» (یوحنا۱۳: ۴–۱۴). در میان شاگردان بحثی درگرفت که: «کدام یک در میان آنان از همه بزرگتر محسوب می‌شود؟» عیسی فرمود: «بزرگترین شخص در میان شما، باید به صورت کوچکترین درآید و رئیس باید مثل نوکر باشد. هر که یک کیسه دارد، بهتر است که آن را با خود بردارد و همین‌طور کوله‌بارش را، و چنانچه شمشیر ندارد، قبای خود را بفروشد و شمشیر بخرد. (لوقا۲۲). یکدیگر را دوست بدارید. اگر نسبت به یکدیگر محبت داشته باشید، همه خواهند فهمید که شاگردان من هستید. (یوحنا۱۳: ۳۳–۳۵). پشتیبان دیگر اگر مرا دوست دارید، دستورهای مرا اطاعت خواهید کرد و من از خدا درخواست خواهم کرد و او پشتیبان دیگری به شما خواهد داد که همیشه با شما بماند؛ یعنی همان روح راستی که جهان نمی‌تواند بپذیرد؛ زیرا او را نمی‌بیند و نمی‌شناسد؛ ولی شما او را می‌شناسید، چون او پیش شما می‌ماند و در شما خواهد بود. جهان دیگر مرا نخواهد دید؛ اما شما مرا خواهید دید و چون من زنده‌ام، شما هم خواهید زیست. این چیزها را وقتی هنوز با شما هستم، می‌گویم؛ اما پشتیبان شما که خدا به نام من خواهد فرستاد، همه چیز را به شما تعلیم خواهد داد و آنچه را به شما گفته‌ام، به یادتان خواهد آورد. من می‌روم؛ ولی نزد شما برمی‌گردم. (یوحنا۱۴). رفتن من برای شما بهتر است؛ زیرا اگر من نروم، پشتیبانتان پیش شما نمی‌آید؛ اما اگر بروم، او را نزد شما خواهم فرستاد. وقتی او می‌آید، جهان را در مورد گناه و عدالت و مکافات متقاعد می‌سازد. گناه را نشان خواهد داد، چون به من ایمان نیاوردند، عدالت را مکشوف خواهد ساخت… چیزهای بسیاری هست که باید به شما بگویم، ولی شما فعلاً طاقت شنیدن آنها را ندارید. در هر حال، وقتی او که «روح راستی» است، بیاید، شما را به تمام حقیقت رهبری خواهد کرد؛ زیرا از خود سخنی نخواهد گفت، بلکه فقط دربارهٔ آنچه بشنود، سخن می‌گوید و شما را از امور آینده باخبر می‌سازد. او مرا جلال خواهد داد. من از نزد خدا آمدم و به جهان وارد شدم و اکنون جهان را ترک می‌کنم و به سوی خدا می‌روم. (یوحنا۱۶: ۷–۲۸). پی‌نوشت: ۱ـ گروهی از زاهدان که به‌تدریج نماد ریاکاری تلقی شدند. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Wed, 25 Dec 2019 06:18:02 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91557/در-سایه-سار-مسیح-ع وزارت فرهنگ: حدود ۳۰۰ آبده تاریخی در معرض نابودی قرار دارد http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91533/وزارت-فرهنگ-حدود-۳۰۰-آبده-تاریخی-معرض-نابودی-قرار وزارت اطلاعات و فرهنگ می‌گوید که بر اساس یک بررسی تازه ۵ هزار آبدهٔ تاریخی در سراسر کشور شناسایی شده و حدود ۳۰۰ آبده هم در معرض نابودی قرار دارند. «حسینه صافی» سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ روز گذشته در یک نشست خبری در کابل گفت که این سروی اخیراً بر اساس حکم رئیس حکومت وحدت ملی به منظور شناخت وضعیت آبدات تاریخی راه‌اندازی شده بود. بانو صافی گفت که بر اساس این سروی ۵ هزار آبده تاریخی درسراسر کشور شناسایی شده که از این میان یک هزار و ۷۷۰ آبده تاریخی در فهرست این وزارت ثبت شده‌است. وی افزود که از این میان وزارت اطلاعات و فرهنگ توانسته ۷۱۱ آبده تاریخی را نام‌گذاری و لوحه‌گذاری کند و تعداد ۲۹۰ آبده نیز از سوی این وزارت و موسسات بین‌المللی ترمیم شده‌اند. همزمان، محمد رسول باوری معین فرهنگ و هنر این وزارت گفت که بیش از ۷۰ درصد از ترمیمات اساسی آبدات تاریخی در ۱۸ سال اخیر در دوره حکومت وحدت ملی صورت گرفته‌است. وی تخصیص بودجه مشخص برای ترمیم آبدات تاریخی در پنج سال گذشته را زمینه‌ساز این پیشرفت خواند و افزود که برای سال مالی پیشرو نیز ۱۶۹ میلیون افغانی برای ترمیم آبدات تاریخی اختصاص داده شده‌است. کمتر از ۳۰۰ آبده تاریخی از میان ۵ هزار آبده درحالی ترمیم شده‌اند که بخش عمده‌ای از آبدات تاریخی افغانستان در معرض نابودی قرار دارند. ]]> علمی، فرهنگی، ورزشی Mon, 23 Dec 2019 06:43:56 GMT http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/91533/وزارت-فرهنگ-حدود-۳۰۰-آبده-تاریخی-معرض-نابودی-قرار