پایگاه خبری پیام آفتاب 8 اسد 1399 ساعت 11:42 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/93567/شاعران-حفظ-زبان-فارسی -------------------------------------------------- عنوان : ​شاعران و حفظ زبان فارسی محمدکاظم کاظمی -------------------------------------------------- حفظ اصالت زبان یکی از دغدغه‌های مهم اهالی هر زبان است و البته این قضیه برای زبان‌های ریشه‌دار که گنجینه‌ای از متون ارزشمند ادبی دارند، مهم‌تر به نظر می‌رسد. متن : حفظ اصالت زبان یکی از دغدغه های مهم اهالی هر زبان است و البته این قضیه برای زبان های ریشه دار که گنجینه ای از متون ارزشمند ادبی دارند، مهم تر به نظر می رسد. شاید برای بعضی ملل، فقط این مهم باشد که به کمک ساختار واژگانی و نحوی زبان، نیاز روزمره خویش را رفع کنند. اما زبان فارسی در عین حال که وسیله انتقال مفاهیم است، وسیله ارتباط ما با ذخایر بزرگی از دانش، ادب، اخلاق و آگاهی نیز هست. ورود بی رویه واژگان بیگانه اگر بافت واژگانی فارسی را تغییر دهد، به تدریج ارتباط ما با این ذخایر ارزشمند قطع می شود، چنان که همین اکنون تا حدودی این اتفاق افتاده است. از همین رو فارسی زبانان از دیرباز برای حفظ اصالت زبان خویش بسیار کوشیده اند و بر آن بوده اند که برای واژگان بیگانه ای که وارد زبان می شود، معادل هایی برگزینند. یک هدف تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همین بوده که نهادی رسمی برای واژه گزینی در برابر واژگان بیگانه وجود داشته باشد؛ هرچند همه وظیفه فرهنگستان در واژه گزینی خلاصه نمی شود و این نهاد در گروه های مختلف خود، وظایف دیگری نیز دارد. بسیاری از واژگان جاافتاده و اصیل فارسی که امروز در نظام اداری و علمی به کار می روند، ساخته های فرهنگستان هستند، از شهرداری و دادگستری بگیرید تا یارانه و پاکبان. هم نسلان من روزگاری را به خاطر می آورند که ما به یارانه، سوبسید می گفتیم و نسل پیش از من می دانند روزگاری اسم دادگستری، عدلیه و نام شهرداری، بلدیه بود. این ها نشان می دهد ایجاد فرهنگستان زبان و ادب فارسی یک ضرورت بوده و این نهاد خدمات زیادی به زبان فارسی کرده است، هرچند بسیاری از معادل هایی هم که برای واژگان بیگانه ساخته است، جا نیفتاده و در زبان مردم رواج نیافته است. در این میان نقش شاعران چیست؟ با توجه به اینکه زبان، مصالح و ابزار اصلی کار شاعر و نویسنده است، طبیعی است شاعران و نویسندگان و به طور کل اهل قلم، نسبت به حفظ اصالت زبان بسیار حساس باشند و به واقع متولیان اصلی این قضیه، همین گروه هستند. همان گونه که یک باستان شناس نگران آسیب دیدن بناهای باستانی است، یک شاعر نیز باید نگران زبان باشد، به خصوص که شعر او در متون بسیاری که با این زبان ایجاد شده اند، ریشه دارد و با گذشته پیوند می یابد. یک شاعر به طور مشخص حداقل در دو حوزه می تواند پاسدار زبان فارسی باشد. نخست در حوزه معادل گزینی برای واژگان بیگانه، به کمک قدرت خلاقیت خود. شاعران بیش از دیگر اهالی زبان با ترکیب کردن کلمات سر و کار دارند، از این رو در این کار ورزیده تر از دیگران اند و راحت تر می توانند ترکیب سازی کنند. حتی گاه یک شاعر قدیم بدون اینکه با یک پدیده امروزین برخورد داشته باشد، ترکیبی ساخته که می تواند به جای نام آن پدیده به کار رود، چنان که عبدالقادر بیدل در قرن دوازدهم هجری کلمه هواپیما را به کار برده است، به معنی آهی که در هوا سیر کند. نه اشک اینجا زمین فرساست، نی آهی هواپیما غبار بی عصایی ها به این اندام می خیزد و به همین ترتیب در شعر کهن ما کلماتی مثل گذرنامه، دبیرستان و آمده اند و این ها نشان می دهد شاعران چقدر می توانند در این زمینه خلاق و یاریگر باشند. عرصه دیگر، عرصه نوشتن و گفت وگوی روزانه است. در این قسمت نیز انتظار می رود شاعران بیش از دیگر مردم مراقب حفظ اصالت زبان باشند. ما بسیار می شنویم که مثلاً مجری یک شب شعر می گوید تایم نداریم یا حتی دیده ام شاعری به جای کلمه انتخاب، کلمه سلکت (Select) را به کار برده است. همین طور است کلماتی مثل سایز، اوکی و که بسیار از زبان اهالی قلم می شنویم. طبیعتاً وقتی خود اهل قلم که پاسداران زبان اند در گفت وگوهای روزانه خویش مراقب زبان فارسی نباشند، از دیگران هم انتظار بسیاری نمی توان داشت و این، وظیفه این گروه را سنگین تر می کند.