پایگاه خبری پیام آفتاب 20 حوت 1399 ساعت 12:43 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/95786/سناریوی-آمریکایی-کابل-پشت-پرده-تلاش-های-آمریکا-افزایش-امتیازات-طالبان-چیست -------------------------------------------------- عنوان : سناریوی آمریکایی برای کابل / پشت‌پرده تلاش‌های آمریکا برای افزایش امتیازات طالبان چیست؟ سیدمهدی طالبی -------------------------------------------------- آنتونی بلینکن در نامه‌ای به رئیس‌جمهور و رئیس شورای عالی مصالحه بر احتمال خروج آمریکا از افغانستان و لزوم توافق میان دولت مرکزی در کابل با طالبان تأکید کرده‌است. متن : انتشار بخشی نامه آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا به اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان و عبدالله عبدالله، رئیس شورای مصالحه این کشور در روزهای اخیر جنجال زیادی را در افغانستان برپا کرده است. براساس این نامه آمریکا اعلام کرده است که واشینگتن بازنگری توافقنامه صلح دوحه با طالبان را هنوز نهایی نکرده و همچنان درحال بررسی طرح خروج کامل نیروهایش از افغانستان تا اول ماه می سال جاری میلادی (ثور/اردیبهشت ۱۴۰۰) است. وزیر خارجه آمریکا در این نامه مشخص کرده است که ماهیت مطالب آن فوری است. بلینکن در این نامه خواهان یافتن راه حل فوری سیاسی در افغانستان شده و هشدار داده که در صورت خروج نیروهای آمریکا و حتی با ادامه برقراری حمایت مالی این کشور از افغانستان، اوضاع بدتر خواهد شد و احتمال دارد که طالبان مناطق بیشتری از این کشور را تصرف کند. آمریکا همچنین مدعی شده است که طی چند هفته آینده وزرای خارجه آمریکا، روسیه، پاکستان، ایران و هند نشستی را دربارهٔ افغانستان برگزار خواهند کرد و کنفرانسی نیز در ترکیه با حمایت سازمان ملل تشکیل خواهد شد. با این حال سعید خطیب زاده، سخنگوی وزیر امورخارجه ایران روز دوشنبه اعلام کرد تهران دعوتنامه ای را برای شرکت در چنین نشست هایی دریافت نکرده است. بلینکن در نامه خود از رئیس جمهور افغانستان درخواست کرده با طرف های سیاسی افغانستانمذاکره کند تا کشورش همانند اوایل دهه ۹۰ میلادی وارد درگیری های مسلحانه و سیاسی در داخل نشود. لحن آمرانه بلینکن و اعلام مواضع آمریکا که حاکی از تمایل این کشور برای انحلال دولت افغانستان و تشکیل یک دولت انتقالی با مشارکت طالبان و دیگر طرف هاست، باعث شده تا مقامات افغانستانواکنش شدیدی به آن نشان دهند. امرالله صالح، معاون اول رئیس جمهوری افغانستان روز دوشنبه گفت: دولت صلح آمرانه و معامله ای را که در یک اتاق با حضور ۲۰ نفر، نسخه انحلال نظام و قانون را بپیچد و حق رای را از مردم بگیرد، هرگز نمی پذیرد اما حاضر است در مورد برگزاری انتخابات به توافق برسد. صالح هشدار داد که معامله بر سر قانون اساسی و حق رای مردم افغانستان هرگز پذیرفتنی نخواهد بود. معاون اول رئیس جمهور افغانستان در سخنانی که نشانگر تلاش های پشت پرده آمریکا برای قدرت یابی طالبان در افغانستان است اعلام کرد مردم کشورش خواهان صلحی عزتمندانه هستند و در صورت عدم رعایت آن خود همانند امام حسین (ع) در برابر طالبان و حامیانش خواهد ایستاد. عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان نیز در همین روز در جریان مراسم گرامیداشت هفتمین سالروز درگذشت مارشال محمدقسیم فهیم، معاون پیشین ریاست جمهوری افغانستان دربارهٔ این نامه گفت: نامه وزیر خارجه آمریکا دو روز قبل از سفر زلمی خلیل زاد به کابل به دست ما رسید و مباحثی را مطرح می کند که از کنترل ما خارج است. رئیس شورای عالی مصالحه افغانستان ضمن اشاره به این موضوع که قصد دفاع از نامه وزیر خارجه آمریکا را ندارد اعلام کرد موارد مهمی در آن مطرح شده است. او با این حال در موضعی کنایه گونه به نامه بلینکن تأکید کرده است هیچ کس هیچ چیزی را نمی تواند به مردم افغانستان تحمیل کند. نوع موضع گیری مقامات عالی رتبه افغانستان نشان می دهد دولت جو بایدن با تأیید سیاست دولت پیشین دونالد ترامپ در راستای خروج آمریکا از افغانستان و تلاش برای دادن سهم بزرگی از قدرت به طالبان، قصد دارد دولت این کشور و فرایند دموکراسی آن را نادیده بگیرد. به بن بست رسیدن راهکارهای همه جانبه آمریکا در افغانستان آغاز استراتژی آمریکا در افغانستان برمبنای استفاده از ابزار نظامی (حمله نظامی به این کشور) بود. با مشخص شدن ناکارآمدی مبارزه مسلحانه به ویژه از سال ۲۰۰۵ میلادی (۱۳۸۴) به بعد، واشینگتن ابزارهای دیگری در حوزه های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی را به کار گرفت که این راهبرد نیز ناموفق بود. ۱ آمریکا در افغانستان به هیچ وجه گزینه نظامی خاصی در دست ندارد. در حوزه های کلان فرهنگی، سیاسی و اقتصادی نیز ناکامی های گسترده ای داشته است. پس راهکار چیست؟ کاخ سفید اگر از خیر موفق شدن طرح هایش در افغانستان نیز بگذرد، نمی تواند روند استقرار خود در این کشور را ادامه دهد، زیرا زیر حملات خردکننده و فرسایشی طالبان قرار خواهد گرفت که به مدت دو دهه بی وقفه ادامه داشته اند. هنگامی که نه راه حلی برای تسلط وجود داشته باشد و نه ادامه شرایط فعلی ممکن باشد، چه راهی برای واشینگتن باقی می ماند؟ به علت شکست آمریکا در پیاده سازی نقشه های خود در افغانستان آمریکایی ها راهی جز کمرنگ کردن حضورشان در این کشور ندارند. آمریکا برای انجام یک خروج آبرومندانه از افغانستان آخرین تلاش ها برای اعمال زور به گروه های افغانی را به کار خواهد گرفت تا نهایتاً مجبور به خروج زیر حملات نظامی طالبان نشود. هنگامی که در مدت چندهفته طالبان ساقط شده و افغانستان توسط آمریکا اشغال شد، این مسئله شکوه آمیز برای آمریکا در تاریخ ثبت شد، اما اگر این موضوع که آمریکا پس از جنگی دودهه ای یا سه دهه ای در افغانستان از دست یک گروه مستقر در کوهستان ها شکست خورد نیز در تاریخ ثبت شود، هیمنه ای برای آمریکا باقی نمی ماند. اگر آمریکا در برهه کنونی تصمیم به خروج مستقیم نظامی از افغانستان بگیرد، می تواند به شکلی غیرمستقیم حضور خود را در این کشور ادامه دهد. این حضور در چارچوب شرکت های امنیتی که به بهانه حفاظت از شرکت ها و معادن در برخی مناطق افغانستان مستقر می شود باعث می شود تا آمریکا بخشی از توانایی های عملیاتی و اطلاعاتی خود را در افغانستان حفظ کرده و درصورت لزوم ازطریق آنها بتواند از گروه های سیاسی طرفدار خود حمایت کند. تبدیل شدن افغانستان به بهترین مکان برای بی حیثیت کردن ارتش آمریکا یکی از دلایل تلاش آمریکا برای خروج آبرومندانه از افغانستان، تغییرات در وضعیت جهانی است. قدرت های متعددی در عرصه بین المللی ظهور کرده اند و دیگر فضا شرایط تک قطبی سال ۲۰۰۱ نیست. به جز آن چین نیز از شرایط بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ در غرب استفاده کرده و وزن خود را در معادلات جهانی افزایش داده است. ازسوی دیگر روسیه درحال بازیابی قدرتش و ایران نیز درحال افزایش نفود منطقه ای خود است. از طرفی، آمریکا برای حضور در شرق آسیا به دنبال محاصره چین و ازسوی دیگر متلاشی ساختن ایران برای رسیدن به تبت و محاصره مسکو و پکن بوده است. این اقدامات باعث شده تا درکنار تغییرات جهانی و کاهش نسبی قدرت واشینگتن در جهان به دلیل رشد دیگر بازیگران، قدرت هایی مانند چین، روسیه و ایران از فشارهای واشینگتن به ستوه آمده و به دنبال جایی برای تسویه حساب با آمریکا باشند. آمریکا به دلیل کاهش قدرت نسبی اش علیه چین، ایران و روسیه دست به اقدامات تهاجمی شدیدی زده است تا بتواند قدرت پیشینش را حفظ کند، اما در سایه ناکامی در این امر، باعث شده است این سه قدرت بدون کاهش توان شان تنها توسط آمریکا تحریک شده و مترصد ضربه زدن به منافع واشینگتن باشند. شاید جایی بهتر از افغانستان برای تسویه حساب این سه قدرت با آمریکا وجود نداشته باشد. استقرار آمریکا در بسیاری از کشورهای جهان با موافقت دولت های این کشورها انجام پذیرفته است؛ مانند کشورهای اروپایی یا ژاپن، کره جنوبی و ترکیه. در برخی نواحی دیگر مانند عراق و سوریه نیز آمریکا از توانایی اعمال زور برخوردار بوده و دارای خطوط تدارکات رسانی است. در افغانستان اما پاکستان که زمانی خط تدارکاتی نیروهای ناتو به افغانستان بود، به محور چین پیوسته و پذیرای سرمایه گذاری های چند ده میلیارد دلاری پکن است و تسلیحات خود را نیز دیگر از این کشور تأمین می کند. از سوی دیگر روسیه و ایران نیز دیگر تمایلی به همکاری با آمریکا در افغانستان ندارند و آسیای میانه نیز دیگر مهیای تأمین نیازهای نظامی آمریکا در جنوب خود نیست، بنابراین ضمن آنکه دیگر خطوط تدارکاتی قابل توجهی در افغانستان برای نیروهای آمریکایی وجود ندارد، این خطوط بیشتر در دستان محور چین، روسیه و ایران قرار گرفته است. این سه کشور شاید برای مقابله با آمریکا هماهنگ نباشند، اما در اراده برای برخورد با آن متفق القولند. در چنین شرایطی اگر آمریکایی ها از افغانستان خارج نشوند، قطعاً به زودی با توطئه ای سازمان یافته ازسوی دشمنان خود روبه رو خواهند شد که در آن نیروهای آمریکایی در محاصره محورهای متخاصم در قلب آسیا گیر افتاده و در افغانستان با گروه های نظامی فرودولتی به شدت درگیر خواهند شد. گروه هایی که برای بی حیثیت کردن آمریکا و گرفتن انتقام از این کشور از کشورهای دشمن با آمریکا تجهیز شده اند. واشینگتن چنین سناریویی را بسیار محتمل می داند و برای همین تا دیر نشده می خواهد تغییری در شرایط ایجاد کند. در اینجا باید توجه داشت به دلیل حضور طالبان در افغانستان در هیچ جای دیگر برای ضربه زدن به آمریکا دیوار حاشا به این بلندی نیست. آمریکا در زمانی که زیر ضربات فرسایشی طالبان قرار گیرد، نمی تواند به سادگی به طرف های بین المللی برای تجهیز آنها اتهام وارد کند. آمریکایی ها برای به تاخیر انداختن اجرای چنین سناریوی محتملی یک بار به روسیه اتهامی نافرجام وارد کرده اند. در سال گذشته میلادی نشریه نیویورک تایمز آمریکا در گزارشی که اهداف متعددی داشت ادعا کرد که تحقیقات مقامات اطلاعاتی ایالات متحده حاکی از آن است که یک واحد اطلاعاتی نظامی روسیه، در خلال مذاکرات صلح برای پایان دادن به جنگ ۲۰ساله افغانستان، به طور مخفیانه به شبه نظامیان مرتبط با طالبان پول داده تا نیروهای ائتلاف بین المللی حاضر در افغانستان ازجمله سربازان آمریکایی را بکشند. این اتهام به شکل وسیعی در آمریکا بازتاب داده شد. گرچه یکی از اهداف این خبر تحت فشار قرار دادن ترامپ برای موضع گیری ضد روسیه بود، اما هم زمان نشان می داد آمریکایی ها تا چه میزان از وقوع این سناریو نگرانی داشته و وقوع آن را مسئله ای بدیهی می دانند و از آن نگران هستند. این خبررسانی همچنین قصد داشت به روسیه هشدار دهد درصورت دست زدن به این کار با چه فضایی در رسانه های غربی روبه رو شده و باید فشار افکار عمومی جهانی را تحمل کند. راهکار آمریکا برای جلوگیری از آبروریزی در افغانستان آمریکایی ها برای آنکه به زعم خود مانع از توطئه محورهای متخاصم علیه خود در افغانستان شوند باید راهکاری بیندیشند. این راهبرد آمریکایی ها فن بدل به محور متخاصم به خود بوده است. براساس ذهنیت آمریکایی ها چین، روسیه و ایران به دلیل وضعیت فعلی افغانستان با فوریت برای زمین گیر کردن واشینگتن در این زمین عمل نخواهند کرد تا بتوانند به مرور شرایط را مهیا کنند. هر سه این قدرت ها از رشد بنیادگرایان در افغانستان چه طالبان باشد و چه داعش، نگرانی هایی دارند. پس تا نگرانی آنها در این زمینه حل نشود دست به حذف آمریکا نخواهند زد. از نگاه کاخ سفید برقراری ارتباط میان طرف های خارجی مانند چین و ایران با طالبان با این عنوان که طالبان واقعیتی عینی در افغانستان است به این دلیل صورت می گیرد تا آنها وارد تعامل با طالبان شده و از نگرانی های خود از این گروه بکاهند. در صورت به پایان رسیدن این فرایند که شامل توافق میان طالبان با قدرت های موجود در اطراف افغانستان است احتمال وقوع سناریوی حیثیت زدایی از آمریکا در افغانستان شدت خواهد گرفت. آمریکایی ها برای اختلال در این روند و خرید زمان در برهه های مختلف اقداماتی را انجام داده اند. براساس ادعای منابع آمریکایی ملا اختر محمدمنصور در سال ۱۳۹۵ به مدت دو ماه در ایران مشغول مذاکره با مقامات ایرانی بود و پس از خروج از این کشور در پاکستان توسط حمله پهپادی آمریکا کشته شد. این ادعا فارغ از درستی یا نادرستی آن نشان می دهد آمریکا تا چه میزان از برقراری رابطه میان ایران و طالبان نگران است. شدت عمل فیزیکی و رسانه های آمریکا در برابر این ارتباطات نشان می دهد آمریکایی ها به شدت از وقوع سناریوی برخورد با خود در افغانستان در هراس هستند. اقدام راهبردی دیگر آمریکا برای ایجاد اختلال در این فرایند که به زعم واشینگتن جریان دارد، انعقاد توافق صلح با طالبان است. این توافق گرچه دارای چندین بعد است اما یک بعد آن به جهت اختلال در فرایند هماهنگی میان چین و ایران با طالبان صورت گرفته است. ایران و چین به دلیل مجاورت سرزمینی با افغانستان نگران اثرگذاری طالبان بر مناطق مرزی خود هستند و برای همین نمی توانند به سرعت با این گروه برای کنار زدن آمریکا در افغانستان کنار بیایند. در شرایطی که این دو کشور هنوز مسائل بین خود و طالبان را حل نکرده اند قدرت یابی طالبان می تواند باعث تخریب و اخلال در روابط میان آنها و طالبان شود. واکنش های ایران به توافق صلح آمریکا با طالبان، نشانگر نگرانی ایران از قدرت یابی گسترده طالبان در افغانستان بود. آمریکایی ها در این توافق براساس مصالح شان زیربار درخواست های زیاده خواهانه طالبان رفته بودند تا بتوانند به اهداف دیگری دست یابند. از نظر کاخ سفید این توافق می تواند هماهنگی میان طالبان با چین، ایران و روسیه را به تأخیر بیندازد تا سناریوی حیثیت زدایی از آمریکا در افغانستان نیز به تأخیر بیفتد. آمریکایی ها در توافق خود با طالبان حقوقی را برای این گروه قائل شدند که طالبان حداقل در کوتاه مدت نمی توانست به آنها حتی فکر کند. همین مسئله باعث تزریق زیاده خواهی به طالبان می شود. مسئله ای که از نگاه آمریکایی ها هرتوافق پیشینی میان ایران، چین و روسیه با طالبان را به دلیل دستیابی این گروه به امتیازات بیشتر در توافق با آمریکا، ملغی می کند. طالبان شاید در شرایط پیش از توافق با آمریکا حاضر به کسب قدرت در سطحی کمتر نیز بود اما توافق با آمریکا به آنان امتیازاتی را ارائه داد که باعث می شود آنها برای کسب قدرت حریص تر از گذشته شوند و با لغو تفاهمات غیررسمی پیشین خود با طرف های بین المللی و داخلی، در طلب امتیازات بزرگ تر باشند. آمریکایی ها در این توافق همچنین توانستند با افزایش حساسیت ها در موضوع افغانستان بخشی از معادلات پشت پرده را نیز برای خود آشکار کنند. از نگاه کاخ سفید افزایش تکاپوها در تهران و دیدارهای متعدد میان مقامات ایران با طالبان، باعث می شود سطوح همکاری های پیشین میان طرفین برای واشینگتن بیشتر آشکار شود تا بر مبنای آنها آمریکا بتواند به شکلی بهتر پی به سناریوهایی ببرد که علیه اش در جریان بوده اند. آمریکا از نگاه خود به وسیله توافق با طالبان توانست ضمن دستیابی به برخی از اهداف، پوششی خوب و آبرومندانه برای خروج از افغانستان ایجاد کند. در صورتی که حضور پررنگ نظامی این کشور در افغانستان ادامه داشت این مسئله می توانست واشینگتن را به یک هدف تبدیل کرده و تلفات گسترده ای از آنها بگیرد. اما الان توافق ضمن ایجاد فرصت تنفس به آمریکا، موجب آگاهی واشینگتن به برخی اقدامات پشت پرده نیز می شود. در کنار آن نیز کاخ سفید در صورت لزوم می تواند تحت پوشش یک توافق صلح و نه اجبار نظامی با حفظ وجهه به جنگ افغانستان پایان دهد، بدون آنکه شکست خورده به حساب بیاید. پی نوشت - امینیان، بهادر و کریمی قهرودی و مائده. (۱۳۹۱). استراتژی دولت- ملت سازی آمریکا در افغانستان، دانش سیاسی، سال هشتم، شماره ۱، ص ۷۱.