پایگاه خبری پیام آفتاب 27 دلو 1397 ساعت 9:47 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/88710/فرجام-منار-جام-فرا-رسیده-است -------------------------------------------------- عنوان : فرجام منار جام فرا رسیده‌است؟ -------------------------------------------------- روز شنبهٔ هفتهٔ گذشته، گروهی از شورشیان به پوستهٔ محافظتی منار جام، یکی از تاریخی‌ترین میراث‌های فرهنگی بازمانده از قرن ۱۲ میلادی در کشور حمله کردند. متن : به گزارش پیام آفتاب، روز شنبهٔ هفتهٔ گذشته، گروهی از شورشیان به پوستهٔ محافظتی منار جام، یکی از تاریخی ترین میراث های فرهنگی بازمانده از قرن ۱۲ میلادی در کشور حمله کردند. گزارش ها می رساند که طالبان به قصد نابودی این منار آستین بر زده بودند که در نتیجهٔ مقاومت محافظان منار، حملهٔ شان عقب زده شد. یورش طالبان بر این میراث تاریخی مهم موجب شد، فرسایش و بی توجهی دولت نسبت به آن بار دیگر آفتابی شود و سرخط خبرها و واکنش های فرهنگیان و شهروندان کشور قرار گیرد. تصاویر تازه نشر شده از منار جام نشان می دهد که در اثر بی توجهی دولت به بازسازی و حفظ آن، این منار میلان پیدا کرده و به سمتِ رودخانه کج شده است. روزنامهٔ ماندگار به نقل از منابعی از ولایت غور نوشت که که کج شدن منار جام دو علت عمده دارد: یکی موجودیت رودخانه ای در کنار آن و دوم، فرود آمدن چرخ بال ها در اطراف آن برای دید و بازدید. منابع می گویند چرخ بال هایی که بین غور و هرات رفت وآمد می کنند، گاهی برای دیدن آن خیلی پایین می آیند و بادِ چرخ بال به منار صدمه می زند. در فصل بارندگی خطر طبیعی در برابر منار جام چندین برابر می شود پرتو نادری، نویسنده و شاعر در واکنش به کج شدن و بی توجهی دولت نسبت به این منار در صفحهٔ رسمی فیسبوکش خطرهایی که منار جام را تهدید می کند، به دو دسته تقسیم کرده است: خطرهای طبیعی و خطرهایی که در یکی دو دههٔ اخیر ساکنان محل و گروه های تفنگ دار به وجود آورده اند. آقای نادری در یادداشتش افزود است که با گذشت سالیان رودخانهٔ هری آرام آرام ساحل جنوبی خود را تخریب کرده و بستر خود را به سوی منار گسترش داده است؛ چنان که همه ساله در فصل بارندگی با افزایش سیلاب ها و بلند رفتن سطح آبِ رودخانه، خطر طبیعی در برابر منار جام چندین برابر می شود. به نوشتهٔ پرتو نادری: این روزها منار جام نسبت به هر زمان دیگر در خطر فروافتادن قرار گرفته است. ما پیش از این شاهد فروریزی منار چکری نیز بودیم. آن منار در یک شب مهتابیِ بهار با صدای ترسناکی فروریخت. منار جام آن قامت بلند زیبایی که سده های درازی است همچنان در دل سلسله کوه های غور در خم آن درهٔ دور ایستاده و زیبایی خود را در آیینهٔ همیشه جاری هری رود تماشا می کند. منار جام در فهرست بازسازی دولت قرار ندارند در این میان، ذبیح سادات یکی از مهندسان کشور در صفحهٔ فیسبوکش نوشته است که مواد رنگی به کار رفته در این منار هنوز تشخیص داده نشده و به همین دلیل مایهٔ شگفتی اروپاییان شده است. آقای سادات در ادامه نگاشته است که تجربهٔ کار در عرصهٔ بازسازی و تحکیمات آبدات تاریخی را دارد و حاضر است رضاکارانه برای بازسازی و مرمت ستراکچر، ریتروفیتینگ و راهکار سنجی منار جام با دولت همکاری کند. او می گوید که بازسازی این جام در فهرست بازسازی دولت قرار ندارند و نیاز است باشندگان غور از یونسکو یا مرکز حفظ میراث های فرهنگی جهان تقاضا کنند تا این منار را بازسازی و ترمیم کند. چرخ بال های نظامی منار را به شدت می لرزاند از سویی هم، نبی ساقی یکی دیگر از فرهنگیان کشور نوشته است که در سال های پسین در سمت شمال و غرب منار، دیوارهای استنادی محکمی ساخته شده و بخشی از پایهٔ شمالی خود منار نیز هرچند به صورت غیرمتجانس ترمیم گردیده که تا حدودی نگرانی ها را از ناحیهٔ رودخانه، رفع کرده است، اما خطرات دیگر همچنان به شدت وجود دارد. آقای ساقی در یادداشتش نگاشته است چرخ بال های نظامی که میان هرات-غور پرواز می کنند، گاهی به خاطر تماشای منار جام در درون دره پایین می آیند و باد و فشار صوتی آن ها، منار را به شدت می لرزاند و سبب جدا شدن نوشته ها و تزیینات هنری از بدنهٔ اصلی منار می شود. به گفتهٔ آقای ساقی: باد و باران در این همه سال، آرام آرام بالای نمای بیرونی تأثیر گذاشته و آجرها را فرسوده و کهنه ساخته است و قسمت های فوقانی منار و کنگره های چوبی و آجری آن، از این ناحیه بیشتر صدمه دیده است و صدمه می بیند. بیش از سی درصد تزئینات منار جام کاملاً افتاده است با این همه، اما رئیس اطلاعات و فرهنگ ولایت غور می گوید که کاری که دولت برای حراست منار جام انجام داده، بسیار ناچیز بوده است. فخرالدین آریاپور، رئیس اطلاعات و فرهنگ غور می گوید که وزارت اطلاعات و فرهنگ بودجهٔ کافی برای بازسازی و استحکام سازی درازمدت این منار در اختیار ندارد. او اظهار می دارد که بیش از سی درصد تزئینات منار جام کاملاً افتاده و بقیه هم در حال افتادن است. آریاپور می گوید: علاوه بر این، سیلابی که می آید، احتمال فروریختن منار را تقویت می کند. در سال جاری اگر آب دیوار حفاظتی ساخته نشود، تصور می کنم ما نخواهیم توانست که در سال های آینده منار را سرپا نگه داریم. رئیس اطلاعات و فرهنگ غور، بی توجهی حکومت مرکزی و سازمان یونسکو نسبت به این منار و غصب ساحات باستانی بخش غربی آن را از سوی زورمندان، از علت های دیگر میلان کردن آن می شمارد. ساختن خانه ها و یک باب کلینیک، نبود امکانات کافی در ریاست اطلاعات و فرهنگ غور، واقع شدن منار در منطقهٔ دشوار گذر، نبودِ وسایل لوژیستیکی، نبود پُل پیاده رو بالای رودخانه، نبود امکانات مالی، بی میلی حکومت مرکزی برای باسازی منار، نبود امنیت مطمین و تاراج گنجینه های اطراف منار از سوی قاچاق بران مشکلات دیگری است که به گفتهٔ فخرالدین آریاپور منار جام را هر روز به سوی فرسایش کامل سوق می دهد. او از حکومت مرکزی و سازمان یونسکو می خواهد تا به زودترین فرصت برای بازسازی و ترمیم این منار اقدام کنند، در غیر آن، منار جام فرو خواهند نشست و افغانستان یکی از بزرگترین و پُربارترین گنجینه های تاریخی خود و جهان را از دست خواهد داد. گفتنی است که منار جام در زمان سلطنت سلطان غیاث الدین غوری اعمار شده است. این منار تاریخی که پس از قطب منار در دهلی هند، یکی از بلندترین مناره های خشتی کار شدهٔ جهان به شمار می رود که از سنت معماری کهن و سبک هنری قدیم در منطقه حکایت دارد. این منار در ۶۲ کیلومتری منطقهٔ شهرک در روستای موسوم به جام، محلی که رودخانهٔ جام از جنوب به طرف شمال به رودخانهٔ هریرود جریان دارد و در زاویهٔ تلاقی این دو رودخانه، منار جام به ارتفاع ۶۳٫۳ متر قرار گرفته است. این منار در سال ۲۰۰۲ میلادی از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد یونسکو در فهرست میراث های فرهنگی جهان ثبت شد، اما به گفتهٔ مقام های محلی غور یونسکو تا کنون کار چندانی برای مرمت این بنا انجام نداده است. افزون بر منار جام، در سراسر ولایت غور ۲۵۷ ساحه و بنای باستانی ثبت شده است.