پایگاه خبری پیام آفتاب 3 حوت 1399 ساعت 10:50 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/95611/سقط-جنین-منظر-فقهی -------------------------------------------------- عنوان : ​سقط جنین از منظر فقهی حجت‌الاسلام امیر صالحی -------------------------------------------------- تنها در دو مورد، مراجع معظم تقلید اجازه سقط را می‌دهند و این مجوز سقط تنها قبل ازحلول روح بوده و بعد از آن به هیچ وجه جایز نمی‌باشد که مورد نخست خوف ضرر عقلایی برای مادر است. متن : روزانه تعدادی از هموطنان ما بر اثر کرونا جان خود را از دست می دهد که همه ما متأثر و ناراحت از این همه فقدان و مرگ هموطنانمان هستیم، اما آنچه مورد غفلت واقع شده و نسبت به تعداد کشته شدگان کرونا چندین برابر است و اصلاً قابل مقایسه نیست، قتل انسان های بی گناه و بی پناهی است که در رحم مادران از بین رفته و کسی نیست از حقوق آنها دفاع کند. متأسفانه در این امر بسیاری در جهل مرکب بوده و خود را ذی حق دانسته و فکر می کنند مجاز به چنین کاری هستند، اینکه خالق متعال چنین اجازه ای را به هیچ انسانی نمی دهد که به دلیل مشکلات اقتصادی یا نخواستن فرزند او را بکشند. در حدیث ۷ از صفحه ۲۶ جلد ۲۹ کتاب وسائل الشیعه روایت موثقه اسحاق بن عمار چنین نقل شده است: المراه تخاف الحبل فتشرب الدواء بطنها ما فی فتلقی؟ قال: لا، فقلت، انما هو نطفه، فقال: ان اول ما یخلق نطفه اسحاق بن عمار می گوید: به ابوالحسن (ع) عرض کردم، زن از باردار شدن می ترسد و دارو می نوشد تا آنچه در شکم دارد بیفتد، امام فرمود: این کار را نباید کرد. گفتم: نطفه ای بیش نیست. فرمودند: نخستین چیزی که آفریده می شود نطفه است. با توجه به روایت فوق و روایات متعدد و فتاوای مراجع معظم، بر مادر واجب است در حفظ و سلامت جنین تلاش کرده و مراقب آن باشد، در هیچ مرحله ای سقط جنین جایز نیست، حتی در مرحله نطفه در استفتائی در مورد مشکلات اقتصادی که آیا مجوز سقط است، آیت الله خامنه ای می فرمایند: سقط جنین به مجرد وجود مشکلات و سختی های اقتصادی جایز نمی شود. وجوب دیه در سقط جنین در همه مراحل مختلف کامل شدن جنین، در صورت سقط، دیه واجب است. دیه آن نیز مشخص شده است و باید هر گاه تنها نطفه باشد، بیست مثقال شرعی طلا (۲۰ دینار) و اگر به صورت خون بسته شده باشد، چهل مثقال (۴۰ دینار) و اگر مضغه باشد شصت مثقال (۶۰ دینار) و اگر به صورت استخوان باشد بدون گوشت، هشتاد مثقال (۸۰ دینار) و اگر جنین کامل باشد و هنوز روح و حرکت نداشته باشد، صد مثقال طلا (۱۰۰ دینار) و اگر روح در آن دمیده شده باشد، هزار مثقال (۱۰۰۰ دینار) در مذکر و پانصد مثقال (۵۰۰ دینار) در مؤنث دیه پرداخت شود و منظور از مثقال شرعی هیجده نخود است که سه چهارم مثقال معمولی است. در استفتائی از آیت الله خامنه ایاین گونه پرسیده شده که آیا از بین بردن نطفه منعقد شده ای که در رحم مستقر شده، قبل از رسیدن به مرحله علقه که تقریباً چهل روز طول می کشد، جایز است؟ و اصولاً در کدام یک از مراحل ذیل سقط جنین حرام است. نطفه استقرار یافته در رحم، علقه، مضغه، عظام قبل از دمیدن روح؟ که ایشان در جواب فرموده اند از بین بردن نطفه بعد از استقرار آن در رحم و همچنین سقط جنین در هیچ یک از مراحل بعدی جایز نیست. موارد جواز سقط جنین نکته دیگری که باید اشاره کنیم تنها در دو مورد، مراجع معظم اجازه سقط را می دهند و این مجوز سقط تنها قبل ازحلول روح بوده و بعد از آن به هیچ وجه جایز نمی باشد که مورد نخست خوف ضرر عقلایی برای مادر است. در این مورد توجه همه را به استفتائی از آیت الله خامنه ایجلب می کنیم. از ایشان استفتاء شده است که سقط چنین فی نفسه چه حکمی دارد؟ و در صورتی که ادامه بارداری برای زندگی مادر خطر داشته باشد، حکم آن چیست؟ پاسخ این است که سقط جنین شرعاً حرام است و در هیچ حالتی جایز نیست مگر آنکه استمرار حاملگی برای حیات مادر خطرناک باشد که در این صورت سقط جنین قبل از حلول روح اشکال ندارد، ولی بعد از دمیدن روح جایز نیست حتی اگر ادامه حاملگی برای حیات مادر خطرناک باشد مگر آنکه استمرار بارداری، حیات مادر و جنین هر دو را تهدید کند و نجات زندگی طفل به هیچ وجه ممکن نباشد ولی نجات زندگی مادر به تنهایی با سقط جنین امکان داشته باشد. حرج و مشقت شدید، مورد دوم جواز سقط جنین از سوی مراجع است. قاعده نفی عسر و حرج، از قواعد فقهی بوده و به این معنا است که هرگاه تکلیفی دارای مشقت و دشواری شدیدی باشد که تحمل آن عادتاً برای مکلف سخت است، آن تکلیف ساقط می شود. مجرد ناقص الخلقه بودن جنین مجوز سقط نیست و تنها در جایی می تواند مادر اقدام به سقط کند که همه شرایط محقق شده باشد، یعنی تشخیص بیماری جنین قطعی و یقینی باشد، پس در مواردی که تشخیص آزمایشات غربالگری قطعی نباشد اقدام به سقط حرام است، بیماری جنین به گونه ای باشد که مادر در مشقت و حرج شدید بیفتد و مجرد سختی، مجوز سقط نمی باشد، حتی در جایی که شرایط فوق قطعی و یقینی باشد سقط واجب نبوده و مادر می تواند با از خودگذشتگی جنین را محافظت کند. در شرایطی که فرد، مجوز سقط را دارد، در هر حال دیه ساقط نمی شود، در استفتائی از آیت الله خامنه ایبه همین مسئله اشاره شده است، سؤال شده که پزشک بعد از معاینه در ماه های اول حاملگی به زن گفته است که استمرار بارداری احتمال خطر جانی برای او دارد و در صورتی که حاملگی ادامه پیدا کند، فرزندش ناقص الخلقه متولد خواهد شد و به همین دلیل پزشک دستور سقط جنین داده است، آیا این کار جایز است؟ و آیا سقط جنین قبل از دمیده شدن روح به آن جایز است؟ پاسخ آیت الله خامنه ایبه استفتاء فوق این است که ناقص الخلقه بودن جنین، مجوز شرعی برای سقط جنین حتی قبل از دمیدن روح در آن محسوب نمی شود، ولی اگر تهدید حیات مادر بر اثر استمرار حاملگی مستند به نظر پزشک متخصص و مورد اطمینان باشد، سقط جنین قبل از حلول روح در آن اشکال ندارد. بعضی از زوج ها، مبتلا به بیماری های خونی بوده و دارای ژن معیوب می باشند و در نتیجه ناقل بیماری به فرزندان خود هستند و احتمال اینکه این فرزندان مبتلا به بیماری های شدید باشند، بسیار زیاد است و چنین کودکانی از بدو تولد تا پایان عمر، دائماً در وضعیت مشقت باری به سر خواهند برد. مثلاً بیماران هموفیلی همواره ممکن است با کوچکترین ضربه ای دچار خونریزی شدید منجر به فوت و فلج شوند، حال آیا با توجه به اینکه تشخیص این بیماری در هفته های اول بارداری ممکن است، آیا سقط جنین در چنین مواردی جایز است؟ رهبر انقلاب در پاسخ به این مسئله می فرمایند، اگر تشخیص بیماری در جنین قطعی است و داشتن و نگه داشتن چنین فرزندی موجب حرج می باشد، در این صورت جایز است قبل از دمیدن شدن روح، جنین را اسقاط کنند ولی بنا بر احتیاط، دیه آن باید پرداخت شود. پس از انعقاد نطفه، سقط جنین به هیچ وجه جایز نمی باشد مگر زمانی که مادر بر جان خود بترسد یا ماندن جنین در شکم او آنقدر پرزحمت باشد که غیرقابل تحمل شود و برای خلاصی از آن، جز سقط جنین راهی دیگر نباشد، در این صورت تا روح در جنین دمیده نشده است سقط جایز است و اما پس از دمیده شدن روح در جنین سقط آن به هیچ وجه حتی با وجود شرایط مذکور جایز نیست. تنها بدین جهت که جنین ناقص الخلقه یا پس از تولد، فقط مدت کوتاهی زنده خواهد بود، مجوزی برای سقط جنین نمی شود پس مادر نمی تواند اجازه چنین کاری را به پزشکان بدهد و آنان نیز نمی توانند جنین را خارج کنند و دیه برعهده کسی است که عملاً به چنان کاری دست زده است.