پایگاه خبری پیام آفتاب 22 اسد 1398 ساعت 11:16 http://www.payam-aftab.com/fa/doc/news/90642/روایت-هند-پاکستان-بحران-کشمیر -------------------------------------------------- عنوان : ​روایت هند و پاکستان از بحران کشمیر -------------------------------------------------- هند و پاکستان که تنها بخشی از منطقه کشمیر را تحت کنترل دارند، مدعی مالکیت کل این منطقه هستند. این منطقه از زمان استقلال دو کشور در سال ۱۹۴۷ به مقوله مورد مناقشه بین دو کشور تبدیل شد و تا کنون دو بار بر سر آن جنگ درگرفته است. متن : هند و پاکستان به عنوان دو قدرت اتمی جنوب آسیا، بیش از ۷۰ سال است که پس از استقلال دو کشور از بریتانیا بر سر کشمیر دچار اختلاف و تنش هستند. دهلی نو و اسلام آباد که پس از استقلال سه بار باهم وارد جنگ شده اند هریک بخشی از کشمیر را در اختیار دارند ولی مدعی مالکیت همه این منطقه هستند. کشمیر کجاست؟ کشمیر منطقه ای در شمال غربی شبه جزیره هند است که از ایالت جامو و کشمیر تحت کنترل هند، ایالت گلگت بلتستان و کشمیر آزاد تحت کنترل پاکستان و منطقه اقصای چین تحت کنترل جمهوری خلق چین تشکیل می شود. این منطقه عمدتاً کوهستانی است و رشته کوه قراقروم شامل قله کی۲ دومین نقطه مرتفع کره زمین و چندین قله مرتفع دیگر در آن قرار دارند. کشمیر یکی از حوزه های اصلی نفوذ زبان فارسی به شمار می رود. ایالت هندی جامو و کشمیر حدود ۱۰۱٬۴۳۷ کیلومتر مربع وسعت دارد و در سرشماری سال ۲۰۱۱ بیش از ۱۲ میلیون نفر جمعیت داشته است. پایتخت تابستانی آن سرینگر مرکز تاریخی منطقه و پایتخت زمستانی آن جامو است. منطقه تحت کنترل پاکستان از کشمیر آزاد به پایتختی مظفرآباد با مساحت ۵٬۶۱۹ کیلومتر مربع و ایالت گلگت بلتستان با مساحت ۷۲٬۴۹۶ کیلومتر مربع تشکیل می شود و مساحت مناطق عمدتاً خالی از سکنه تحت کنترل چین هم ۴۲٬۶۸۵ کیلومتر مربع است. این منطقه تا پیش از استقلال هندوستان در سال ۱۹۴۷ یک دولت سلطنتی تحت الحمایه بریتانیا داشت. در جریان جدایی پاکستان از هند هر دو کشور مدعی حکومت بر این منطقه بودند که به وقوع چندین جنگ بین این دو کشور انجامید. تحولات کشمیر کشمیر از سال ۲۰۱۴ به بعد بیشتر دچار بحران ها و تنش های سیاسی و امنیتی شده است. دلیل عمده این است که حزب بی.چی. پی (حزب بهارایتا جاناتا، حزب مردم) که در همین سال به عنوان حزب حاکم در هند و کشمیر پیروز شد، در کشمیر نتوانست دولت محلی را تشکیل دهد و ناچار با حزب دموکراتیک مردم محبوبه مفتی ائتلاف کرد که این اولین دولت ائتلافی در کشمیر و اولین حضور حزب بی.چی. پی در کشمیر بود. این حزب یک رویکرد سختگیرانه علیه مسلمانان دارد و معتقد است که هند فقط مختص هندو هاست. از این رو در این اقدامات سختگیرانه و ملی گرایانه را نیز در کشمیر اعمال کرد که باعث بروز بحران در این منطقه شد. پیش تر اداره کشمیر در دست احزاب بومی بود که یک رویه میانه رو داشتند و حتی سازمان کنفرانس حریت که حدود ۱۰۰ حزب را تحت پوشش دارد همواره با دولت محلی همکاری خوبی داشته است. این تنش هایی سیاسی میان حزب هندی و کشمیری باعث شد تا در نهایت محبوبه مفتی استعفا داد. در حال حاضر فرماندار کشمیر که به حزب بی.جی. پی هند نزدیک است، سیاست های این حزب را پیاده می کند. از این رو اوضاع کشمیر هر روز وخیم تر می شود. یکی از عوامل دیگر بحرانی شدن کشمیر، موضوع اجرای طرح یک جاده و یک کمربند است. این طرح که توسط چین در سال ۲۰۱۵ اعلام شد بخشی زمینی این طرح از سرزمین کشمیر آزاد که در اختیار پاکستان است، عبور می کند. این موضوع موجب نگرانی جدی هند شده است و مقامات آنها بارها مخالفت خود را اعلام کردند. به اعتقاد برخی از کارشناسان، هند برای جلوگیری از اجرای این طرح به دنبال افزایش تنش در کشمیر است. چرا کشمیر مناقشه برانگیز است؟ کشمیر منطقه ای در هیمالیاست و هند و پاکستان هر دو می گویند که این منطقه به طور کامل به آنها تعلق دارد. این منطقه زمانی یکی از ایالت های مهاراجه نشین بود. در زمان استقلال هند حدود ۵۰۰ منطقه یا ایالت مهاراجه نشین وجود داشت که در زمان تقسیم شبه قاره به دو کشور هند و پاکستان، می توانستند به یکی از این دو ملحق شوند. در سال ۱۹۴۷ و به دنبال پایان حکمرانی بریتانیا و تقسیم شبه قاره، مهاراجه نشین جامو و کشمیر که مهاراجه آن هندو بود اما مردم منطقه مسلمان، در نهایت با امضای سندی به هند پیوست. بارها بین هند و پاکستان بر سر کنترل این بخش جنگ درگرفته است و در حال حاضر هر کدام از این دو همسایه بخشی از این منطقه را در اختیار دارند. به دنبال جنگ سال ۱۹۷۱ بین دو کشور یک خط مرزی دی فاکتو موسوم به خط کنترل این منطقه را بین دو کشور جدا می کند. حدود ۳۰ سال است که در منطقه کشمیر تحت کنترل هند، ایالت جامو و کشمیر شورشیان جدایی طلب مخالف حکمرانی هند دست به حملات و اقدامات خشونت باری می زنند. چه اتفاقی افتاده است؟ از چند روز پیش، نشانه هایی از وقوع یک اتفاق مهم در کشمیر دیده می شد. ده ها هزار نیروی نظامی ارتش هند به این منطقه وارد شدند، برنامه مراسم زیارت مذهبی هندوها لغو شد، مدارس و دانشگاه ها بسته شد و از گردشگران خواسته شد که منطقه را ترک کنند. خطوط تلفن و سرویس های موبایل و اینترنت قطع شده است و سیاستمداران محلی در بازداشت خانگی قرار دارند. اغلب پیش بینی کرده بودند که این تدابیر مربوط به تغییر ماده ۳۵ ای قانون اساسی هند است؛ قانونی که امتیازات ویژه ای به مردم ایالت جامو و کشمیر می داد. اما در میان ناباوری بسیاری، دولت هند روز دوشنبه ۵ اوت، کل اصل ۳۷۰ قانون اساسی را که ماده ۳۵ ای بخشی از آن بود را لغو کرد. رابطه دولت مرکزی هند و ایالت جامو و کشمیر برای مدت هفتاد سال بر اساس این اصل قانون اساسی هند تعریف شده و شکل گرفته است. اصل ۳۷۰ قانون اساسی هند چقدر مهم بوده است؟ اصل ۳۷۰ به ایالت جامو و کشمیر هند نوعی خودمختاری می داد، بطوری که این ایالت به جز در مسائل روابط خارجی، دفاعی و ارتباطات و مخابرات که در کنترل دولت مرکزی هند بود، قانون اساسی مستقل و پرچم خودش را داشت و آزاد بود قانون وضع کند. در نتیجه براساس این قانون، دولت محلی جامو و کشمیر می توانست قوانین مربوط به اقامت دائمی، مالکیت و حقوق اساسی شهروندان را خود تعیین کند و این مسئله مانع از این می شد که هندی ها از سایر ایالت های هند در این منطقه ملک و املاک خریداری کنند به این ایالت نقل مکان کنند. رابطه هند و کشمیر که تنها منطقه با جمعیت اکثریت مسلمان در هند محسوب می شود و رابطه ای پرتنش بوده است، تحت تأثیر این ماده از قانون اساسی هند بوده است. چرا دولت هند چنین کاری کرد؟ نارندرا مودی، نخست وزیر هند و رهبر حزب ملی گرای هندوی بهاراتیا جاناتا یا همان بی جی پی سالهاست که با این اصل قانون اساسی هند مخالف است و لغو این اصل یکی از وعده های انتخاباتی این حزب در انتخابات امسال بود. توجیه آنها این است که برای یکپارچه کردن کشمیر لازم است که وضعیت این ایالت هند هم مانند سایر مناطق باشد. به همین دلیل پس از پیروزی قاطع در انتخابات سراسری بهار امسال و بازگشت به قدرت، آقای مودی بدون تلف کردن وقت دست به این اقدام زد. منتقدان این حرکت را به مشکلات شدید اقتصادی و رکودی که در حال حاضر هند با آن رو به روست مربوط می دانند و می گویند که کار تلاش دولت برای انحراف افکار عمومی از مشکلات اقتصادی بوده است. بسیاری از کشمیری ها معتقدند که حزب هندو بهاراتیا جاناتا قصد دارد که شاخصه جمعیتی (دموگرافی) این منطقه اکثریت مسلمان را با اجازه دادن به خریدن املاک به وسیله غیرکشمیری ها تغییر دهد. با وجود اینکه اعلام این تصمیم به وسیله آمیت شاه، وزیر کشور هند در پارلمان برای اغلب هندی ها غیرمنتظره بود اما حکومت هند برای رسیدن به چنین تصمیمی زمینه هایی را باید آماده می کرد. این حرکت همچنین برای تمایل شدید آقای مودی به نشان دادن این مسئله که حزب بهاراتیا جاناتا در قبال مسئله کشمیر و پاکستان موضع سختگیرانه ای دارد، مناسب بود. چه چیزهایی تغییر می کند؟ کشمیر دیگر قانون اساسی جداگانه نخواهد داشت و مثل سایر ایالت های هند باید از قانون اساسی دولت تبعیت کند. همه قوانین هند در کشمیر تحت حاکمیت هند اجرا خواهد شد و شهروندان هندی از همه ایالت ها می توانند در کشمیر خانه و ملک بخرند. دولت می گوید که این تصمیم باعث رونق و پیشرفت منطقه خواهد شد. روایت پاکستان از بحران کشمیر هند و پاکستان که تنها بخشی از منطقه کشمیر را تحت کنترل دارند، مدعی مالکیت کل این منطقههستند. این منطقه از زمان استقلال دو کشور در سال ۱۹۴۷ به مقوله مورد مناقشه بین دو کشور تبدیل شد و تا کنون دو بار بر سر آن جنگ درگرفته است. دولتمردان پاکستانی که پس از اعمال محدودیت های جدید دولت هند علیه ایالت جامو و کشمیر قصد دارند فشارهای بین فشار بین المللی بر هند را افزایش دهد. مقامات اسلام آباد در هفته اخیری رایزنی با سران کشورهای مختلف جهان را برای میانجیگری در خصوص کشمیر براساس قطعنامه های سازمان ملل انجام داده اند. در همین راستا هفته گذشته اسد قیصر رئیس مجلس پاکستان با علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی به صورت تلفنی درخصوص تحولات کشمیر گفت و گو کرد و سردار محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نیز طی گفت وگوی تلفنی با فرمانده ارتش پاکستان نسبت به اوضاع کشمیر ابراز نگرانی کرد. پاکستان از دیرباز تاکنون برای حل مناقشه کشمیر مصرانه خواهان اجرای قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل است که طبق آن تعیین سرنوشت کشمیر حق ساکنان این منطقه و برگزاری همه پرسی عنوان شده است. اما طرف هندی آن را نپذیرفته و تأکید دارد که کشمیر مناقشه بین المللی نیست بله موضوعی مربوط به امور داخلی هند است و تصمیم سلب اختیارات ویژه منطقه جامو و کشمیر نیز بر مطابق با همین اصل اتخاذ شده است. وزیرخارجه پاکستان که روز گذشته از سفر اضطراری خود به چین برگشته بود، طی نشست خبری در اسلام آباد اعلام کرد: اسلام آباد به دنبال جنگ نیست اما برای رسیدگی به مناقشه کشمیر چاره ای جز مراجعه به شورای امنیت سازمان ملل ندارد و برای این هدف پاکستان موفق به جلب حمایت شریک نزدیک و سنتی خود چین شده است. پاکستانی ها اعم از مقام های سیاسی، نظامی و سایر ذی نفعان این کشور حل مناقشه کشمیر را تنها راه برقراری آرامش در منطقه جنوب آسیا می دانند به همین دلیل این کشور علاوه بر تأکید بر مواضع همیشگی خود برای حمایت از مردم کشمیر، به میانجیگری کشورهای مؤثر برای کمک به حل این اختلاف کهنه با هند چشم دوخته اند. در این میان آمریکا و چین نیز کشمیر را به میدانی برای به رخ کشیدن قدرت سیاسی خود تبدیل کرده و هرکدام از داشتن ظرفیت مناسب جهت میانجی شدن خبر داده اند. دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا در جریان سفر ماه گذشته عمران خان نخست وزیر پاکستان به واشینگتن مدعی شد که نخست وزیر هند از وی خواسته که برای حل مناقشه کشمیر میانجی شود، موضوعی که به صراحت تمام از سوی دهلی نو رد شد. اسلام آباد، معتقد است که بازیگران بین المللی به ویژه آمریکا قادر به ایفای نقش برای رفع کدورت میان پاکستان و هند است، اما پاسخ نه دهلی نو به مشارکت جهانی در این خصوص، باعث شده تا روشن شدن سرنوشت کشمیر دستخوش اصرار و انکار رقبای هسته ای جنوب آسیا شود. در عین حال سیاسیون پاکستانی از زمان طرح پیشنهاد ترامپ برای میانجیگری، به دولت عمران خان توصیه کردند که دل به سخنان آمریکایی ها نبندند. آنان معتقدند که رفتار کاخ سفید به ویژه دونالد ترامپ در قبال تنش های جنوب آسیا تبعیض آمیز است به همین دلیل واشینگتن برای میانجی شدن مناسب نیست. شهباز شریف رئیس جناح مخالف در مجلس پاکستان، با ابراز عدم اطمینان به مواضع رئیس جمهوری آمریکا در قبال تنش های اسلام آباد و دهلی، گفت: پیشنهاد ترامپ بیشتر به کارت بازی یا تله شباهت دارد. رهبران سیاسی و مذهبی پاکستان در بحث کشمیر به رغم اختلافات داخلی، همواره مواضع یکسو اتخاذ کرده و این روزها نیز در واکنش به سلب امتیازات ویژه منطقه جامو و کشمیر از سوی هند، گفتند: پاکستان هرگز اجازه نخواهد داد که کشمیر به فلسطین تبدیل شود یا یک اسرائیل دیگر در منطقه ایجاد شود. با این حال پاکستان مصرانه خواهان ایفای نقش از سوی واشینگتن است و می خواهد که آمریکا، هند را تحت فشار قرار دهد. اسد مجید خان سفیر پاکستان در آمریکا، ضمن یادآوری پیشنهاد ترامپ برای میانجیگری جهت حل مناقشه کشمیر؛ تأکید کرد: پاکستان خواهان مشاهده مواضع روشن تر درخصوص مسئله کشمیر از سوی آمریکا است. همزمان با تشدید تنش ها میان پاکستان و هند، نگرانی های نسبت به احتمال رویارویی میان طرفین و تبعات خطرناک آن بر تمام منطقه افزایش یافته است، در عین حال نماینده دائم پاکستان در سازمان ملل هرگونه درگیری یا عملیات نظامی در جنوب آسیا را رد و تأکید کرد: اسلام آباد برای حل مناقشه کشمیر از گزینه های دیپلماتیک و سیاسی استفاد خواهد کرد. قرار است عمران خان نخست وزیر پاکستان ماه آینده برای شرکت در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر کند و به گفته وزیر امور خارجه این کشور، عمران خان طی دیدار با سران کشورهای مختلف جهان، مسئله کشمیر را مطرح خواهد کرد که هدف آن تحت فشار قرار دادن هند برای مذاکره با پاکستان است. نشریه فارن پالیسی درخصوص تحولات کشمیر نوشت: درک تصمیم دهلی برای لغو خودمختاری و استقلال کشمیر، راحت است. حزب حاکم بهاراتیا جاناتای هند بارها از نیت خود دربارهٔ لغو بند ۳۷۰ پرده برداشته است. این حزب از مدت ها پیش این منطقه را بخش جدایی ناپذیر هند محسوب می کند و مالکیت پاکستان بر آن را رد می کند. این حزب با لغو حالت استقلال و خودکفایی کشمیر می تواند به طور رسمی از ادغام منطقه حرف بزند و ضربه ای قاطعانه به تمایلات استقلال طلبانه آن وارد کند. پیشنهاد دونالد ترامپ برای میانجیگری در مناقشه کشمیر و روند سریع پیشرفت مذاکرات صلح افغانستان، دو تحولی بودند که احتمالاً باعث دست به کار شدن دولت هند شده است. هر یک از این تحولات موضع و جایگاه پاکستان را تقویت می کند. استقلال پاکستان و جدایی از هند در سال ۱۹۴۷ میلادی، وقوع چندین جنگ میان دو کشور، رقابت در آزمایش های اتمی و پرتاب موشک های بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته ای، بازداشت صیادان در آبهای آزاد، موضوع برداشت از حوزه های آبی مشترک، مشکلات اخذ روادید تجاری، اقدامات تروریستی در دو کشور، قربانی شدن شهروندان پاکستانی و هندی و انگشت اتهام بسوی اتباع دو کشور در این حملات و درگیری ها میان مرزبانان هند و پاکستان را می توان از دلایل عمده سردی روابط سیاسی و اقتصادی میان دو کشور همسایه در منطقه جنوب آسیا عنوان کرد. واقعیت این است که کشمیر محور اصلی رقبای سنتی پاکستان و هند در شبه قاره است و اگر برای آن یک راه حل سیاسی پیدا می شد، دو کشور به دلیل نیازهای متقابل شان می توانستند به عنوان دو کشور دوست و متحد با هم همکاری کنند. با این حال مسئله کشمیر بسیار پیچیده شده است، چون کشمیر مسئله سرزمینی است که به راحتی نمی توان راهی را برای آن متصور بود. حتی احزاب سیاسی که در پاکستان یا هند بدنبال حل مسئله و انعطاف در این موضوع باشند، در کشورهای خود به خیانت متهم خواهند شد؛ لذا کشمیر به یک خط قرمزی تبدیل شده که جریان های داخلی از ترس رای نیاوردن جرات انعطاف در برابر آن و حل مسئله را ندارند. بنابراین کشمیر موضوع اصلی و اختلافات است و تا زمانی که این موضوع حل نشود، بعید است مناسبات هند و پاکستان در مسیر عادی و طبیعی قرار گیرد. بر اساس توافق نامه ۱۹۴۷ بریتانیا، منطقه شبه قاره هند بین دو کشور هند و پاکستان تقسیم شود و کشمیر که مسلمان نشین بودند قرار شد که به پاکستان الحاق شود. تا حدودی از این توافق اجرا شد اما در مورد کشمیر گفته می شود گلاب سینگ. مهاراجه وقت کشمیر تحت کنترل هند بود، طی یک نامه ای به مقامات بریتانیا از آنها خواست که وارد منطقه کشمیر شوند. زیرا به ادعای وی عشایر پاکستانی از اقوام تاتان این منطقه را اشغال کرده و شرارت می کنند. با بررسی هایی که انجام دادم هویت این نامه محرز نشد. اما برخی از کارشناسان معتقدند که توطئه ای بین هند و انگلیس بود تا این منطقه را به این بهانه اشغال کنند و مانع از الحاق کامل کشمیر به پاکستان شوند. بعد از این اتفاق جنگ شدیدی در سال ۱۹۴۸ بین هند و پاکستان درگرفت که در نهایت بحران کشمیر در سازمان ملل متحد مطرح شد. این سازمان در سال ۱۹۴۸ قطعنامه ای را منتشر می کند که در آن از هند و پاکستان خواسته شد تا رفراندامی در بین مردم منطقه کشمیر برگزار شود که می خواهند به هند ملحق شوند یا پاکستان. با توجه به حمایت هایی که انگلیس از هندوستان داشت تاکنون این قطعنامه اجرایی نشده است. هندی ها از هر گونه دخالت خارجی ها در کشمیر به شدت مخالف هستند. زیرا این منطقه را برای خود خیلی راهبردی می داند.