بندر چابهار مهم‌ترین گزینه ترانزیت کالاهای افغانستان به بازارهای جهانی است

معاون اتاق بین‌المللی تجارت و صنایع افغانستان گفت: «بندر چابهار مهم‌ترین گزینه ترانزیت افغانستان خواهد بود که با سرمایه‌گزاری هندی‌ها، ایرانی‌ها و تاجران افغانستان در حال بهره‌برداری است.»
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۲ میزان ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۱۸
بندر چابهار مهم‌ترین گزینه ترانزیت کالاهای افغانستان به بازارهای جهانی است
نبود یک سیستم منظم گمرکی و عدم کنترول دقیق بر مرزهای کشور سبب شده که علاوه بر افزایش فساد و عبور و مرور بی‌رویه کالاهای قاچاق، درامدهای گمرکی دولت نیز کاهش یابد و زمینه سرمایه‌گزاری‌ها تا اندازه قابل ملاحظه ای تقلیل پیدا کند. از جانب دیگر عدم دسترسی افغانستان به آب‌های آزاد بین‌المللی نیز سبب شده که ترانزیت کشور با مشکلات جدی مواجه شود.
عدم دسترسی برخی کشورها به آب‌های آزاد بین‌المللی، یکی از عوامل عقب‌مانی و پس‌رفت این کشورها شمرده می‌شود. آب‌های آزاد با داشتن منابع سرشار موجودات زنده و هم‌چنان امکانات فراوان حمل و نقل دریایی، در کنوانسیون ۱۹۸۲ سازمان ملل متحد، به حیث میراث مشترک بشریت شناخته شده و دسترسی به این آب‌ها برای تمام کشورها، اعم از کشورهای ساحلی و محاط به خشکه، حق طبیعی آن‌ها دانسته شده‌است. علاوه بر آن، به موجب این کنوانسیون، کشورهای محاط به خشکه، حق دریانوردی در آب‌های آزاد را با داشتن کشتی‌های تجاری در بنادر کشورهای ساحلی مجاور دارا می‌باشند.
افغانستان نیز از جمله کشورهای محاط به خشکه است و از رهگذر مبادلات بازرگانی با کشورهای جهان نیازمند مشارکت و تفاهم‌نامه‌های بازرگانی با کشورهای همسایه خود می‌باشد. روی همین موضوع در سال‌های گذشته تفاهم‌نامه ای میان افغانستان و پاکستان وجود داشت که به موجب آن، افغانستان با استفاده از بندر کراچی، به آب‌های آزاد بین‌المللی و بازارهای جهانی وصل می‌شد؛ اما جانب پاکستانی همواره از این وابستگی شدید افغانستان استفاده ابزاری می‌کرد و اموال تاجران ما را ماه‌ها در بنادر خود متوقف و اضافه‌ستانی مالیاتی می‌کرد و حتی برخی کالاهای تجارتی کشور را به نام خود صادر می‌نمود.
اما در سال‌های اخیر این وابستگی از پاکستان به شدت کاهش یافته و راه‌های بدیلی برای آن جستجو شد که منجر به بازگشایی مسیرهای تازه‌ای گردید مانند بندر عباس و در آینده نزدیک بندر چابهار که می‌تواند مشکلات ترانزیتی افغانستان را تا میزان بسیار زیادی مرفوع بسازد.
در این زمینه خبرنگار پیام آفتاب به سراغ آقای ذبیح‌الله زیارمل، معاون اتاق بین‌المللی تجارت و صنایع افغانستان یا نمایندگی سازمان تجارت جهانی در کشور رفته و برای وضاحت بیشتر در باره این موضوع با وی گفتگویی ویژه انجام داده‌است.

پیام آفتاب: بازگشایی دهلیزهای هوایی چقدر روی تجارت افغانستان تاثیرگزار بوده و در عین حال چه محدودیت‌ها و چالش‌هایی به همراه داشته‌است؟
زیارمل: ما اخیراً شاهد بازگشایی دهلیزهای هوایی افغانستان با کشورهای هند، عربستان سعودی، ترکیه و اخیراً با اتحادیه اروپا بودیم که بدون شک موجودیت این دهلیزها یک دریچه جدید برای بسترسازی و صادرات اقلام و اموال مشخص افغانستان به بازارهای جهانی محسوب می‌شود؛ اما چالش فراراه دهلیزهای هوایی این است که ما نمی‌توانیم تمام کالاهای خود را از این طریق انتقال دهیم، بلکه اقلامی انتقال می‌یابد که نیاز به زمان محدود تا رسیدن به بازارهای جهانی داشته باشد، مانند میوه تازه که از مسیر زمینی نمی‌شود آن را در زمان مناسب به بازارهای جهانی انتقال داد، ویا سنگ‌های قیمتی و نیمه قیمتی و نیز صنایع دستی که ظرافت خوبی دارد و وزن آن نیز کم می‌باشد و قابلیت انتقال از این مسیر را دارد. اما برای کالاهای که وزن بیشتر دارد، این مسیر مناسب نیست و بهترین راه برای انتقال این اجناس، استفاده از خطوط آهن است که متأسفانه کشور ما بستر مناسبی برای آن، در اختیار ندارد؛ اما خوشبختانه از مسیر ترکمنستان، آسیای میانه، ازبکستان و چین به خطوط آهن وصل هستیم و با مدیریت و استفاده درست از این مسیرها برای انتقال اموال بازرگانی کشور، رشد اقتصادی و توسعه تجارتی افغانستان را به همراه خواهد داشت.

پیام آفتاب: با توجه به این مسئله که افغانستان یک کشور محاط به خشکه است، بنادر زمینی کشور با چه مشکلات و چالش‌هایی مواجه هستند؟
زیارمل: افغانستان یک کشور محاط به خشکه است؛ اما چند بندر نسبتاً خوب در اختیار داریم و برخی بنادر دیگر با سیستم گمرکی نسبی نیز وجود دارد که تقریباً پاسخ‌گوی نیازهای فعلی ما است، مانند بندر حیرتان که یکی از بنادر عمده و مطرح کشور است، بندر آقینه که در تناسب با بندر حیرتان موثریت کمتری دارد و زیرساخت‌های اساسی در آن ایجاد نشده و نیز ظرفیت‌سازی لازم صورت نگرفته‌است، بندر تورخم که افغانستان را با پاکستان وصل می‌کند و بندر اسلام قلعه که از سمت غربی ما را با جمهوری اسلامی ایران متصل می‌سازد. در کنار این بنادر برخی گذرگاه‌های غیر معیاری دیگری نیز وجود دارد که متأسفانه زمینه‌ساز ورود کالاهای قاچاق در کشور شده‌است، مانند بندر ولایت فراه، نیمروز و چمن ولایت قندهار که معیاری نبوده و سیستم منظم گمرکی در آن‌ها وجود ندارد و حکومت نیز قادر به جلوگیری و ورود کالاهای قاچاق از این بنادر نشده‌است.
از طرف دیگر ما در مورد صادرات اموال بازرگانی خود به بازارهای جهانی و منطقه‌ای دچار برخی مشکلات با کشورهای همسایه خود می‌شویم. از این‌رو ناگزیر هستیم به خاطر اتصال مان به آب‌های آزاد بین‌المللی از طریق یکی از کشورهای همسایه اقدام نماییم. همان طوری که در گذشته وابستگی شدید به بندر کراچی پاکستان داشتیم و این موضوع سبب شده بود که این کشور برخی اقلام صادراتی ما را به گروگان بگیرد، مانند قالین افغانستان که همیشه به نام پاکستان صادر می‌شد. همچنان در قسمت ورود کالاهای که از مسیر پاکستان وارد افغانستان می‌شد نیز شاهد چالش‌های زیادی مانند پرداخت مبالغ هنگفت مالیات اضافه و نیز معطل شدن کالاهای تاجران افغانستان در بندر کراچی برای ماه‌ها بودیم؛ اما خوشبختانه در سال‌های گذشته وابستگی ما به پاکستان کمتر شده و تاجران ما بیشتر وابسته به بندر عباس شدند که اموال صادراتی و وارداتی خود را از این مسیر به داخل و خارج افغانستان انتقال می‌دهند. در کنار آن گزینه دیگر بندر آقینه از مسیر ترکمنستان است که ما شاهد مبادلات بارزگانی از این طریق نیز هستیم. همچنان یک سهولت دیگر از طریق بندر تِرمِز از مسیر ازبکستان هم میسر شده که در آن یک ترمینال بسیار مجهز تأسیس و بخشی از آن در اختیار تاجران افغانستان نیز قرار گرفته‌اند. اما بندر چابهار مهم‌ترین گزینه ترانزیت افغانستان خواهد بود که با سرمایه‌گزاری هندی‌ها، ایرانی‌ها و تاجران افغانستان در حال بهره‌برداری است؛ اما وضع تحریم‌های آمریکا علیه ایران ممکن [است] روند بهره‌برداری این بندر را با کندی مواجه سازد.

پیام آفتاب: از آن‌جایی که بندر چابهار نزدیک‌ترین مسیر افغانستان به آب‌های آزاد بین‌المللی است، این بندر چه فرصت‌هایی را در اختیار تاجران افغانستان قرار داده‌است؟
زیارمل: سرمایه‌گزاران افغانستان از آغاز کار در بندر چابهار سرمایه‌گزاری کردند و زمین خریدند و همچنان امکانات و تسهیلات که برای سرمایه‌گزاری نیاز است، در اختیارشان قرار گرفتند. در بخش انبارها و نمایشگاه‌های سنگ‌های قیمتی و سنگ‌های تعمیراتی نیز سرمایه‌گزاری نمودند. آن‌ها زمین در اختیار دارند و می‌خواهند نمایشگاه سنگ‌های قیمتی و تعمیراتی در آن بسازند تا یک آدرس ثابت برای بازارهای جهانی ایجاد شود و هر زمانی که خارجی‌ها به سنگ‌های قیمتی و تعمیراتی افغانستان نیاز پیدا کنند، با مراجعه به این آدرس و دیدن از نمایشگاه، قرارداد خرید آن را به امضاء برسانند. از سوی‌هم جمهوری اسلامی ایران تلاش دارد تا این بندر تکمیل شود؛ زیرا بهره‌برداری از این بندر هم به نفع اقتصاد ایران است و هم به نفع اقتصاد افغانستان. ایرانی‌ها تا امروز در پروژه بندر چابهار کمک کننده خوبی بوده و هیچ مانعی از جانب جمهوری اسلامی برای تاجران و سرمایه‌گزاران ایجاد نشده‌است.

پیام آفتاب: تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران چه تأثیری روی اقتصاد افغانستان می‌گذارد، به ویژه از رهگذر حجم مبادلات تجارتی میان دو کشور؟
زیارمل: ارقام مبادلات بازرگانی میان ایران و افغانستان در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ نشان می‌دهد که حجم این مبادلات به ۲٫۱ میلیارد دالر در سال رسیده‌است و این موضوع بیانگر قطع وابستگی ما به پاکستان و افزایش آن به جمهوری اسلامی ایران است و اکثراً کالاهای ترانزیتی ایران در بازارهای افغانستان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در همین حال با وضع تحریم‌ها علیه ایران، تأثیر آن بالای افغانستان کاهش ثبات ارزی پول افغانی در برابر دالر خواهد بود؛ زیرا افغانستان ۶٫۹ میلیارد دالر کسر بیلانس تجارتی دارد، به این دلیل که مجموع صادرات کشور در سال گذشته ۸۳۱ میلیون دالر بوده و مجموع واردات ما بیشتر از ۷ میلیارد دالر است، به این لحاظ وقتی تحریم‌ها بالای ایران وضع شود، این کشور نیاز به ارزهای خارجی، به ویژه دالر پیدا می‌کند و از آن‌جایی که مرزهای میان دو کشور کنترول شده نیست، این زمینه را برای قاچاق فیزیکی دالر از افغانستان به ایران فراهم می‌سازد، همان طوری که در این اواخر ما شاهد کاهش ارزش پول افغانی در بازار بودیم و این موضوع روی اقتصاد کشور تأثیر مستقیم می‌گزارد.

پیام آفتاب: سیستم غیرمعیاری گمرکات و نیز موجودیت فساد و زورگیری در برخی بنادر کشور چه تأثیری روی تجارت افغانستان گذاشته‌است؟
زیارمل: سیستم گمرکات افغانستان تا هنوز یک سیستم مکمل، منظم و مرکزی نیست و به این لحاظ است که حکومت نمی‌تواند گمرکات کشور را درست کنترول کند. آوردن یک سیستم متمرکز مرکزی که بتواند ورود و خروج تمام کالاها را در گمرکات کنترول نماید، بدون شک موثریت گمرکات را افزایش داده و روی عواید حکومت تأثیر مثبت می‌گزارد؛ اما موجودیت فساد اداری در بنادر افغانستان چالش دیگری است که سبب کاهش عواید حکومت و رونق بخشیدن به بازار فساد در کشور شده‌است.
کد مطلب: 84590
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/KkPeBy
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل