گفتگو با سلیمان لایق؛

اعتراف سلیمان لایق به اشتباهات کمونیست‌ها در افغانستان

بزرگترین اشتباه ما این بود که به زبان مردم سخن نگفتیم و ایدیولوژی و اهداف و مقاصدی را برای مردم پیشنهاد کردیم که اصلا نه قابل قبول بود، نه قابل درک بود و نه با ضرورتها ونیاز های مردم منطبق بود.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۷ ثور ۱۳۸۸ ساعت ۰۸:۴۵
سلیمان لایق یکی از سیاستمداران پیشین [رژیم کمونیستی] افغانستان است. او از اعضای جناح پرچم بود که در زمان حکومت تحت حمایت شوروی سابق در پست های کلیدی از جمله وزارت اقوام و قبایل کار کرد.
سلیمان لایق یکی از سیاستمداران پیشین [رژیم کمونیستی] افغانستان است. او از اعضای جناح پرچم بود که در زمان حکومت تحت حمایت شوروی سابق در پست های کلیدی از جمله وزارت اقوام و قبایل کار کرد.
«بزرگترین اشتباه ما این بود که به زبان مردم سخن نگفتیم و ایدیولوژی و اهداف و مقاصدی را برای مردم پیشنهاد کردیم که اصلا نه قابل قبول بود، نه قابل درک بود و نه با ضرورتها و نیازهای مردم منطبق بود.»

اشاره: سلیمان لایق یکی از سیاستمداران پیشین [رژیم کمونیستی] افغانستان است. او از اعضای جناح پرچم بود که در زمان حکومت تحت حمایت شوروی سابق در پست های کلیدی از جمله وزارت اقوام و قبایل کار کرد. بعد از سقوط رژیم دکتر نجیب الله به یکی از کشور های غربی پناهنده شد و بعد از ایجاد حکومت منتخب در کابل که به گفته آقای لایق زمینه بازگشت سیاستمداران گذشته به افغانستان مهیا شد، به کابل باز گشت و فعالیت سیاسی را از سرگرفت تا "دین خود را نسبت به مردمش ادا کند  [!!!]." آقای لایق در سفری به پاکستان در گفتگو با عبدالحی سحر، از خاطرات و تجربه های سالهای گذشته و برنامه های کنونی اش گفته است.
 
*     *     *     *     *     *
 
سحر: با توجه به نزدیکی انتخابات، گفتگو را ازهمین مسئله شروع می‌کنیم، برخورد شما و دوستان تان در حزب وطن با مسئله انتخابات چگونه است؟ آیا به معنای دقیق کلمه حزب وطن حالا وجود دارد؟
لایق: نه حزب وطن به آن معنی که شما در گذشته می‌شناختید دیگر وجود سیاسی ندارد. در حال حاضر بیشتر از بیست جناح از این حزب جدا شده و در وزارت عدلیه به حیث احزاب جداگانه ثبت شده‌اند و اکثریت شان هنوز به سازمان‌های کوچک سیاسی هم تنظیم نشده‌اند و بیشتر اعضای دیروزی حزب انتظار دارند تا در وقت و فرصت لازم و زیر یک چتر دوباره دور هم جمع شوند.
سحر: آیاعدم موجودیت کشوری به نام اتحاد شوروی سبب پراکندگی در میان حزبی شده است که به شدت به آن وابسته بود؟
لایق: حزب به آن مفهوم "عقیده و عمل" دیگر وجود ندارد اگر چنین حزب موجود هم باشد، تکیه گاه بین‌المللی ندارد. شما می‌دانید که در گذشته اتحاد شوروی وجود داشت و تمام احزاب چپ یا دموکرات حتی احزاب ملی، همه تکیه می‌کردند به حمایت از اتحاد شوروی، چیزی که دیگر وجود ندارد.
سحر: افزون براین فکر نمی‌کنید آنچه درنهایت سبب شکست حزب شد اشتباه‌های رهبران حزب بود، اگر شما چنین چیزی را قبول دارید به نظر شما چه اشتباه‌هایی صورت گرفت؟
لایق: بزرگترین اشتباه ما این بود که به زبان مردم سخن نگفتیم و ایدیولوژی و اهداف و مقاصدی را برای مردم پیشنهاد کردیم که اصلاً نه قابل قبول بود، نه قابل درک بود و نه با ضرورتها ونیازهای مردم منطبق بود. نمی‌توان در شوره زار بذرگندم پاشید. ما در اواخر دوران حاکمیت حزب، یک نشست مخفی در مسکو داشتیم و در این نشست مخفی، رهبراتحاد شوروی پیشنهاد می‌کرد که جنگ در افغانستان دیگر بی‌نتیجه است و ما نیروهای خود را ازافغانستان باید بیرون کنیم، زیرا مردم از ما می‌پرسند که شما برای چه اهدافی فرزندان ما را درجنگ افغانستان به کشتن می‌دهید؟ اگرمی خواهید جمهوری شانزدهم اتحاد شوروی را درافغانستان ایجاد کنید، چرا به روشنی در این مورد حرف نمی‌زنید و اگر این کمک برادرانه است و یا یک کمک به کشور سوسیالیستی دیگر است، بالاخره تاکی باید ادامه یابد دیگر کافی نیست؟ این حرفهای بود که از زبان گورباچف بیرون شد. رهبرما در جواب به این سخنان گرباچف به او گفت من به بازگشت سربازان شما از افغانستان موافق نیستم. گرباچف دوباره گفت این حرف شما به این معنا است که مردم ایدیولوژی شما را قبول ندارد و شما می‌خواهید به زور آن را به مردم تحمیل کنید. از دیگر اشتباهات ما اجرای برنامه اصلاحات اراضی، و دخالت در بعضی مسایل فرهنگی مانند کم کردن "مهرزنان" و برنامه‌های از این قبیل بود که بدون شک اهداف ما خوب و نیک بودند ولی به گفته خواجه عبدالله انصاری، عیب ما در آن است که از وقت پیش می‌خواهیم و از حق بیش.
سحر: حالا که حرف از آن دوران شد کمی از خاطرات آن دوران و آن سالها بگویید.
لایق: در زمانی که در وزارت اقوام و قبایل کار می‌کردم، خواستم در جرگه بزرگ دو طرف خط دیورند به عنوان نماینده دولت افغانستان شرکت کنم ولی حکومت وقت، اجازه نمی‌داد و گفت شاید کشته شوی و یا هم به پاکستانی‌ها تحویلت دهند من مجبور شدم از مشاورین روسی یک هلیکوپتر بگیرم و در این جرگه اشتراک کنم. یک مشاور روسی اصرار کرد که باید او را نیز با خود در این جرگه ببرم. من برای او لباس محلی آماده کردم و رفتیم وقتی به جرگه رسیدیم اعلام کردم که من مسلح نیستم و اگر مرا دستگیر کنید و تحویل دیگران دهید، این عمل مطابق فرهنگ قبایلی نیست؛ ولی دیدم آن‌ها بسیار با مهربانی رفتار می‌کردند. درپایان جرگه یک تن از بزرگان قومی برخاست و از من سؤال کرد "لایق صاحب! شما به پایین تپه نگاه کنید زنان ما نمی‌توانند از ترس این دوستان شما (روس‌ها) که شما آورده‌اید، از خانه‌های خود بیرون آیند موجودیت این‌ها در افغانستان شرم آور و ننگین است، شما خجالت نمی‌کشید؟" من از قانون جرگه خبر داشتم که اگر در جرگه خاموش باشی وجواب نداشته باشی، گویا دیگر باخت ازتو خواهد بود. من گفتم، این شما بودید که ابتدا دوستانی را از کشورهای دیگر به افغانستان آوردید [؟؟؟] و ما مجبور شدیم برای راندن آنها از دوستان مان کمک بگیریم.
سحر: روش آمریکا و غرب در قبال افغانستان چگونه است همان اشتباهات اتحاد شوروی سابق را در افغانستان دنبال می‌کند ویا تفاوتهای وجود دارد؟
لایق: از جلال الدین اول تا جلال الدین حال / فرق باشد از بلورین تا سفال. در تاریخ بعضی شباهت‌هایی وجود دارد، آمریکای دیروز، آمریکای امروز نیست، دیگراتحاد شوروی وجود ندارد. مردم افغانستان چه مجاهدش چه سرخش چه وسطش همه قربانی بازیهای استراتیژیک دو ابرقدرت شدند که بر سر هژمونی سیاسی در این منطقه بازی می‌کردند. حرف مرحوم پاچاخان "خان عبدالغفار خان" یادم می‌آید او یک پدر روحانی من بود، وقتی قیام ما در هفت ثور (اردیبهشت) صورت گرفت مرا رفقای حزبی ما نزد پاچاخان فرستادند تا باشد پیروزی مان را تبریک بگوییم ولی اولین حرف پاچاخان برایم این بود که پسرم! جنگ، جنگ آمریکا و روس است. شما به ناحق وارد این جنگ شده‌اید، شما همه در داخل این جنگ خواهید سوخت. راست بگویم این حرف پاچاخان همان لحظه خوشم نیامد، ولی حالا می‌دانم که او، عمیق‌ترین مطلب رادرک کرده بود. او به تجربه دریافته بود و می‌دانست که این جنگ جنگ ما نیست. حالا ما نیز از کوره آتش بیرون آمدیم و پیر مردهای پخته شدیم.
سحر: شما عملکردهای پاکستان را درمبارزه علیه آنچه تروریسم خوانده شده، چگونه ارزیابی می‌کنید؟
لایق: در ظاهرش عیب نمی‌بینم و ازباطنش غیب نمی دانم. سیاست همیشه دارای چند پوسته است، در سطح چیزی است دیگر و در درون چیزی دیگر. من پاکستان و افغانستان را مقصر نمی دانم، تصمیم گیرنده‌ها دیگرانند.
سحر: اگر قرار باشد شما به عنوان یک سیاست مدار با تجربه توصیه‌ای برای مقام‌های آمریکایی داشته باشید؟ چه خواهد بود؟
لایق: من به آمریکایی‌ها پیشنهاد می‌کنم که راه جنگ - چه درافغانستان و چه در پاکستان - یک راه وحشتناک وطولانی است، زیرا جامعه از آن‌ها دفاع می‌کند. شاید از نظر آمریکایی‌ها آن‌ها تروریست باشند ولی از نظر قوم ومنطقه آنها مدافعین آزادی ومدافعین اسلام هستند. مردمان مناطق قبایلی شیوه خاص خود شان رادارند ذهنیت قبایلی تا ذهنیت یک آدم متمدن وشهری و باسواد بسیار متفاوت است.
سحر: افزون بر فعالیت‌های سیاسی شما را به عنوان شاعرنیز می‌شناختند آیا فعالیت‌های فرهنگی را هنوز ادامه داده‌اید؟
لایق: خوشبختانه بله، آخرین اثری که هنوز تکمیل نشده، داستانی است به نام "مردی از کوهستان"، من در آن همه حوادث سالهای انقلاب را ثبت کرده‌ام و از سال پنجاه نه خورشیدی آغاز کرده‌ام و تا حال ادامه دارد و یک رمان منظوم است. دو مجموعه شعر فارسی و پشتو برای چاپ آماده است به نام‌های "سرودها در جاده‌های آتش گرفته" ودیگری به زبان پشتو به نام "سرود غلام هاً در سرود غلام‌هاً که مجموعه شعر پشتو است با این بیت آغازمی شود: ما گوسفندان قربانی عید نیستیم که بدون فریاد قربانی شویم و برای کسی از دوزخ راه جنت را بگشاییم ما غلامان کشته شده باستانیم که به خاطر انتقام خویش برخاسته‌ایم وخونی که از رگ‌های ما جاری است همان خونی است که اسپارتاکوس قهرمان تاریخی رم بر روی شهر رم پاشید.
منبع: سایت بی‌بی‌سی
کد مطلب: 7341
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/oWOvNO
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل