پژوهشگر مسائل سیاسی:

وجود سنت‌های سیاسی فردمحور در افغانستان و پاکستان منشأ تنش‌های بین دو همسایه است

«هادی نوری»، پژوهشگر مسائل سیاسی، در ارتباط با روابط افغانستان و پاکستان به خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی پیام آفتاب در کابل می‌گوید هر دو کشور به طور آشکار قربانی تروریزم است و ادامه روند حاضر به نفع هیچ‌یک نیست؛ بنابراین درک این واقعیت و پرداختن به آن با نگاه کاملاً واقع گرایانه کلید معضل تروریزم در هر دو کشور است.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۷ حوت ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۳
وجود سنت‌های سیاسی فردمحور در افغانستان و پاکستان منشأ تنش‌های بین دو همسایه است
روابط دو کشور همسایه افغانستان و پاکستان از دیر باز دستخوش تحولات منفی بوده و پس از شکل گیری نظام سیاسی جدید در افغانستان پس از سال ۲۰۰۱ نیز این تنش‌ها ادامه یافته است. نگاهی به گذشته نه چندان دور روابط پاکستان و افغانستان نشان می‌دهد که با آغاز جهاد مردم افغانستان علیه نیروهای اشغالگر شوروی سابق و ارسال کمک مالی و تسلیحات آمریکا، غرب و برخی کشورهای منطقه به افغانستان از طریق پاکستان سبب شد، پاکستان به بسیاری از امور داخلی افغانستان آشنایی کامل پیدا کند. پاکستان به دلیل دوستی و پیمان دیرینه‌ای که با آمریکا داشته همواره به نام افغانستان از کمک‌های مالی سرشار آمریکا برخوردار شده است. ایجاد پایگاه‌های نظامی برای آموزش مجاهدین افغانستان که با کمک مالی آمریکا و به منظور زمین کردن شوروی سابق در پاکستان ایجاد شده بود در ادامه زمینه دخالت‌های نظامی پاکستان در افغانستان را باز کرد.
پس از خروج ارتش سرخ از افغانستان، بروز جنگ‌های داخلی تلخ و در ادامه ظهور طالبان در افغانستان اما دخالت‌های پاکستان در افغانستان نه تنها قطع نشد که با اهدافی به شمول عمق استراتژیک افزایش نیز یافت.
با روی کار آمدن نظام جدید سیاسی در افغانستان و در زمان حکومت کرزی نیز تنش‌های پاکستان و افغانستان مانند یک بیماری مذمن دچار افت و خیز شد و اینک در دوران حکومت وحدت ملی علی رغم اولین سفر خارجی رئیس جمهور غنی به پاکستان، روابط دو کشور همسایه وضعیت مناسبی ندارد.
«هادی نوری»، پژوهشگر مسائل سیاسی، در ارتباط با روابط افغانستان و پاکستان و بررسی تنش‌های موجود بین دو کشور به خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی پیام آفتاب در کابل می‌گوید منشأ تنش‌های موجود میان دو کشوررا می‌توان به چهار بخش تقسیم کرد:

یک: عواملی که مربوط پاکستان می‌شود:
وجود یک ارتش قدرتمند و سازمان استخباراتی در پاکستان، هسته‌ای بودن این کشور، رقابت و اختلاف شدید میان هند و پاکستان و روابط نیک با چین، قرار گرفتن پاکستان در یک جهت با متحدین منطقه‌ای ایالات متحده در منطقه و شکل باریک (از نظر ژئوپلوتیک) پاکستان و وابسته بودن آن کشور به آبهایی که از افغانستان به این کشور سرازیر می‌شوند.

دو: عواملی که مربوط به افغانستان می‌شود:
وجود یک دولت ضعیف در افغانستان، وجود گروهای قدرتمند و تأثیر گذار در افغانستان به صورت جداگانه از دولت فعالیت دارند و حتی گاهی در مقابل دولت اقدام می‌کنند، روابط نیک با هند، حمایت از استقلال و جدایی پشتونستان از پاکستان از سوی گروهای ذی نفوذ در افغانستان، قدرت نظامی ضعیف و اقتصاد کاملاً وابسته به کمک خارجی و محاط به خشکی بودن و موقعیت افغانستان در میان سه قدرت اتمی و سه منطقه مهم در آینده جهان (جنوب آسیا، آسیا مرکزی و خاور میانه).

سوم: عواملی که مربوط به هردو کشور می‌شوند:
وجود سنتهای سیاسی فرد محور در هردو کشور: نظامیان و افراد قدرتمند منفعت شان را در وجود یک ارتش قدرتمند و نه در یک حکومت ملکی قوی در پاکستان می‌بینند. این خواسته از چندین دهه به این طرف در پاکستان با وجود پرداخت بهای خیلی سنگین پی گیری می‌شود. در افغانستان نیز خواسته‌های قبیله‌ای و شخصی باعث شده که به موضوعات عمده و مهم مانند عدم توجه حکومت به توزیع تذکره‌های برقی با وجود حمایت‌های مالی از سوی کشورهای حمایت کننده افغانستان پرداخته نشود. باید در نظر داشت که تعقیب منافع ملی باعث تحکیم روندهای منطقه‌ای و قدرتمند شدن نهادی علمی و به حاشیه رفتن منازعات دیرینه تاریخی می‌گردد.
قربانی تروریزم بودن: هر دو کشور به طور آشکار قربانی تروریزم است و ادامه روند حاضر به نفع هیچ‌یک نیست؛ بنابراین درک این واقعیت و پرداختن به آن با نگاه کاملاً واقع گرایانه کلید معضل تروریزم در هر دو کشور است.
وجود جمعیت کم کیفیت در هر دو طرف مرز مشترک دو کشور که ظرفیت ایجاد زمینه‌های بی‌ثباتی را به گونه بالقوه دارد.
متأثر بودن هر دوکشور از مرزهای تعیین شده در زمان استعمار و تفاوتهای ساختاری در هردو کشور: ارتش و سازمان استخاباراتی پاکستان تصمیم گیرندگان اصلی درآن کشور هستند اما در افغانستان حکومت مردمی بازیگر اصلی قدرت است.

چهارم: عواملی که مربوط به نظام جهانی و رقابت قدرتهای بزرگ می‌گردد:
رقابت بین روسیه و ایالات متحده:
از زمان اشغال افغانستان توسط شوروی و حمایت ایالات متحده از مجاهدین و حالا در زمان حضور ایالات متحده و متحدین اش در افغانستان و حمایت روسیه از طالبان، گواه روشنی از کشیده شدن رقابت این دو قدرت جهانی به افغانستان است.
رقابت بین هند و پاکستان:
این دو کشور برای جلوگیری از یک جنگ احتمالی بین خودشان به خاطر اتمی بودن هر دو کشور و احتمال نابودی هردو طرف در یک جنگ هسته‌ای، کوشش می‌کنند به منافع یک دیگرشان با استفاده از ابزارهای نیابتی ضرر وارد نمایند. افغانستان میدان خوبی برای این رقابت است که هردو کشور می‌توانند هم در آنجا حضور یابند و هم بر علیه همدیگر دست به اقدام‌های خصمانه بزنند.
رقابت بین عربستان و ترکیه و دیگر کشورهای منطقه:
کشورهای منطقه همچون عربستان و ترکیه در رقابت های منطقه‌ای در سوریه، عراق، یمن، بحرین و چندین کشور دیگر به گونه فعال شرکت دارند. افغانستان نیز میدان خوبی برای رقابتشان خواهد بود. چنانچه عربستان از گروهای تندرو در مناطق غربی افغانستان حمایت می‌کند.
هادی نوری، پژوهشگر مسائل سیاسی، در ادامه و در بخش راهکارهای پایان بخشیدن به تنشهای موجود میان افغانستان و پاکستان می‌گوید ترویج و حمایت از ایجاد وابستگی‌های اقتصادی در منطقه و بین دوکشور، تعمیق روابط فرهنگی بین کشورهای منطقه و دو کشور، استفاده از ابزارهای دیپلماتیک برای تحت فشار قرار دادن نظامیان پاکستان در جهت حمایت از روندهای همگرایی منطقه‌ای، تلاش و تعقیب دیپلماسی فعال برای قطع حمایت از گروهای افراطی از سوی کشورهای برای از بین بردن گروه‌های تروریستی در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان و برگزاری گفتمان‌ها با موضوعات مختلف مرتبط با دو کشور بین نهادهای علمی افغانستانی و پاکستانی می‌توانند بخشی از راه موجود برای پایان دادن به تنش‌های بین افغانستان و پاکستان به شمار رود.
-حفیظ الله رجبی، خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی پیام آفتاب در کابل
کد مطلب: 66092
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/R1kyRW
گزارشگر : حفیظ‌الله رجبی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل