خزندگان افغانستان / کریم پوپل

تاریخ انتشار : يکشنبه ۳۰ میزان ۱۳۹۱ ساعت ۱۰:۵۴
نسبت خزندگان به دیگر گونه حیوانات در افغانستان خیلی بیشتر است و دلیل عمده این امر این است که مردم از خزندگان استفاده نمی‌کنند. تاکنون تحقیقات گسترده‌ای در مورد خزندگان افغانستان صورت نگرفته‌است. با وجود این همه یک سلسله تحقیقات از طرف جانورشناسان خارجی و متخصصین داخلی مانند داکتر سید امیرشاه حسن یار، خوشحال حبیبی، خان صاحب (قبایل غیر)، دیگر کارشناسان صورت گرفته‌است. در این پژوهش توانسته‌اند نامگذاری و سایر خصوصیات خزندگان افغانستان را تا حدودی مشخص کنند. 
تاکنون ۱۰۱ نوع از خزندگان در افغانستان شناسایی شده‌است از جمله ۲۷ نوع مار و ۲۳ نوع سوسمار. 
مهمترین نوع مارهای افغانستان عبارتند از: زهری، غیر زهری، کفچه مار، سندر، شیرماهی، زنگی، سیاه، ومارهای آبی که تقریباً در تمام کشور دیده می‌شوند.
انواع سنگ پشت افغانی دارای جثه کوچک بوده که فعلاً در بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی به عنوان بازی اطفال در خانه‌ها نگهداری می‌شوند؛ و بیشترین انواع حشرات و خزندگان در دشت‌های گرم شمال و جنوب غربی افغانستان و مخصوصاً در هلمند، قندهار و نیمروز زندگی می‌کنند.

خزندگان بومی افغانستان
خزندگان بومی افغانستان از نوع چلپاسه‌ها:
۱. جگو افغانی: Asiocolotes levitoni (Squamata Sauria - Gekkonidae) Leviton's Gecko
۲. ارومیاس افغانی: Eremiasafghanistanica (SquamataSauria - Lacertidae) Afghan Racerunner
۳. ارومیاس آریا: Eremias aria (SquamataSauria - Lacertidae)
 
فهرست خزندگان افغانستان
در مجموع ۱۱۱ گونه خزنده در افغانستان زیست می‌نماید. خزندگان افغانستان عبارتند از مارمولک، سوسمارها، اژذهار، مارها می‌باشد.
 
شماره نام پرنده نام علمی بزبان انگلیسی الگو
. راسته: Testudines خانواده: Testudinidae
در افغانستان یکنوع سنگ پشت خورد زیست می‌نمایند. افغانستان
۱ سنگ پشت Testudo horsfieldii Russian tortoise Testudo horsefieldii.jpg
شاخه:Sauria. خانواده: Gekkonidae
در افغانستان از خانواده مارملوک ۱۸ گونه حیات بسر می‌برد.افغانستان
۱ مارمولک عنکبوتی خانگی Alsophylax laevis Persian Spider Gecko Agamura persica mating.jpg
۲ جکوی عنکبوتی ایرانی Agamura persica blunt tailed spider gecko Agamurapersicanasalscales.jpg
۳ مارمولک انگشت مستقیم Alsophylax pipiens Straight-fingered Geckos  
۴ مارمولک کوچک Bunopus tuberculatus Bunopus -
۵ گگوی افغانی Asiocolotes levitoni Leviton's Gecko کمیاب است
۶ گکوی انگشت ریشه دار اورسمان Crossobamon eversmanni Eversmann’s Fringe-toed Gecko -
۷ مارمولک زبر دم Cyrtopodion fedtschenkoi Rough-tailed Gecko Cyrtodactylus kotschyi orientalis.jpg
۸ گکوی انگشت دراز نیکولسکی Cyrtopodion longipes Nikolsky’s Long-toad Gecko -
۹ گکوی سنگی تیغه دار Cyrtopodion scabrum Keeled Rock Gecko -
۱۰ گکوی انگشت باریک ترکمنی Cyrtopodion turcmenicum Turkmen Thin-toad Gecko -
۱۱ مارمولک گرشک Cyrtopodion voraginosum Leviton & Anderson, 1984) -
۱۲ مطالعه نشده Cyrtopodion watsoni   -
۱۳ گکوی انگشت کج خزری Cyrtopodion caspium Caspian Bent-toad Gecko -
۱۴ مارمولک پلنگی Eublepharis macularius leopard gecko Gecko999.jpg
۱۵ مارملوک شکم زرد خانگی Hemidactylus flaviviridis Yellow-bellied House Gecko Hemidactylus flaviviridis.jpg
۱۶ جکوی دم پخ یا (بقه ئی) Teratoscincus bedriagai wonder geckos Teratoscincus keyserlingii.jpg
۱۷ گکوی دم پخ فلس کوچک Teratoscincus microlepis Small-scaled Skink Gecko -
۱۸ گکوی دم پخ معمولی Teratoscincus scincus Common Skink Gecko -


سوسماران
 
شماره نام پرنده نام علمی بزبان انگلیسی الگو
راسته:Squamata شاخه: Sauri . خانواده:Agamidae
این خانواه را بنام اژدها کوچک نیز یاد می‌نمایند اکثر گونه این خانواده در عقب خود ساختمان تاج مانند دارند بعضی از انواع این خانواده بزرگ می‌باشند.افغانستان
۱۹ مارمولک تغیرکن Calotes versicolor Changeable Lizard OrientalGardenLizard.jpg
۲۰ مارمولک رنگه Laudakia agrorensis Agror Agama MC Siedleragame.jpg
۲۱ شلند بدخشانی Laudakia badakhshana Badakhshana Rock Agama  
۲۲ آگاما قفقازی Laudakia caucasia Caucasian agama StellioCaucasicus.jpg
۲۳ آگاما خراسانی Laudakia erythrogastra Asian Rock Agamas Laudakia stellio 001.jpg
۲۴ آگاماهمالیائی Laudakia himalayana Himalayan agama Laudakia himalayana.jpg
۲۵ آگاماترکستانی Laudakia lehmanni Turkestan Agama -
۲۶ آگامای صخره ئی فلس کوچک Laudakia microlepis Small-scaled Agama  
۲۷ آگامای صخره‌ای فلس درشت Laudakia nupta Large-scaled (Rock) Agama  
۲۸ آگاما نورستانی Laudakia nuristanica Leviton's Rock Agama  
۲۹ آگاما سنگ کشمیری Laudakia tuberculata Kashmir Rock Agama Laudakia tuberculata, Uttarakhand, India.jpg
آگاما کلارکوم Phrynocephalus clarkorum no common name -
۳۱ آگاما وزغ سر Phrynocephalus euptilopus Alcock's toad-headed agama  
۳۲ آگاماسرگیرد لشتن ستاین Phrynocephalus interscapularis Lichtenstein's Toadhead Agama Phrynocephalus mystaceus.jpg
۳۳ آگاما زرد خالدار وزغ سر Phrynocephalus luteoguttatus Yellow-speckled toad-headed agama Phrynocephalus versicolor Strauch, 1876 6.JPG
۳۴ آگاما سر وزغی دم سیاه Phrynocephalus maculatus Blacktail Toadhead Agama  
۳۵ آگما سر وزغی پت Phrynocephalus mystaceus Secret Toadhead Agama Phrynocephalus mystaceus.jpg
۳۶ آگاما سروزغی راه راه Phrynocephalus ornatus Ornate Toadhead Agama -
۳۷ آگاما رادهی Phrynocephalus raddei no name -
۳۸ آگاما سروزغ ابلق Phrynocephalus reticulatus Reticulated toad-headed agama -
۳۹ آگامای سروزغی خاکستری Phrynocephalus scutellatus Gray Toad Agama Phrynocephalus scutellatus in gavkhuni.jpg
۴۰ آگاما چابک Trapelus agilis Steppenagame Trapelus agilis pakistanensis01.jpg
۴۱ آگاما زمینی افغانی Trapelus megalonyx Afghan Ground Agama Trapelus sanguinolenta UZB.jpg
۴۲ آگاما فارسی Trapelus ruderatus Persian Agama -
۴۳ سوسمار استیپی Trapelus sanguinolentus Steppe Agama Trapelus sanguinolenta UZB.jpg
۴۴ خار دم Uromastyx asmussi spiny tailed lizard UromastyxAsmussi.jpg
۴۵ سوسمار خاردم هندی Uromastyx hardwickii Hardwicke's or Indian spiny-tailed lizard AB014 Juvenile Uromastyx.JPG


خانواده Anguidae
 
شماره نام پرنده نام علمی بزبان انگلیسی الگو
راسته:Squamata. فامیل: Anguidae
این خانواده دارای ۹۴ گونه میباشداز جمله یکنوع آن در افغانستان زیست می‌نماید. این حیوان تخم گذار اند. این گونه مارملوک دارای طول زیاد مانند مار می‌باشند. افغانستان
۴۶ ماملوک شیشه‌ای یا لوس مار Pseudopus apodus Scheltopusik Anguidae.jpg
راسته:Squamata . خانواده:Scincidae در.افغانستان
۴۷ اسکینک چشم ماری دوخط Ablepharus bivittatus Twin-striped Skink Blue-toungued skink444.jpg
۴۸ سوسمار Ablepharus grayanus تنها در افغانستان وجود دارد -
۴۹ اسکینک چشم ماری آسیایی Ablepharus pannonicus   Ablepharus pannonicus00.jpg
۵۰ Edward Blyth (1810 - 1873) Eumeces blythianus مطالعات وسیع صورت نگرفته Schneiders skink 001.jpg
۵۱ اسکینک اشنایدر Eumeces schneideri Berber skink Schneiders skink 001.jpg
۵۲ آلپ پنجاب سقنقور Eurylepis taeniolatus Alpine Punjab Skink -
۵۳ سکنگ راه راه چمنزار Eutropis dissimilis Striped Grass Skink -
۵۴ اسکینگ ماری یا کوتاه Ophiomorus brevipes short legged snake skink -
۵۵ اسکینگ ماری چیرنو Ophiomorus chernovi Chernov's Snake Skink --
۵۶ اسکینک ماسه‌ای سه انگشتی Ophiomorus tridactylus Three-toed Snake Skink بشکل مار است
۵۷ اسکینک علفزار طلائی Trachylepis aurata Goldstreifenskink, Goldmabuye سوسمارخوردطلائی


خانواده: لسرتایدها
راسته:Squamata . خانواده:Lacertidae در بعضی از انواع این خانواده بکرزائی یا تولید مثل بدون القاع صورت میگرد. ی.افغانستان
۵۸ سوسمار انگشت ریشه دار بلانفورد Acanthodactylus blanfordii Blanford's Fringe-fingered Lizard Acanthodactylus-scutellatus 20100816 8186.JPG
۵۹ سوسمار فرینج انگشت هندی Acanthodactylus cantoris Indian Fringe-fingered Lizard دو انگشت عقبی بزرگ وکج است
۶۰ سوسمار انگشت ریشه دار Acanthodactylus micropholis persian fringe toed lizard -
۶۱ لاسرتای بیابانی مشبک Eremias acutirostris reticulate desert lacerta -
۶۲ لسرتاید افغانستانی Eremias afghanistanica Afghan Racerunner تحقیقات کامل نیست
۶۳ سوسمار آریا Eremias aria Eremias (Ommateremias) aria — BISCHOFF 1978 Eremias przewalskii.jpg
۵۴ ارمیاس سیستان Eremias fasciata Sistan Racerunner ۳انگشت وراه راه
۶۵ ارمیاس مشبک Eremias grammica Reticulate Racerunner --
۶۶ ارمیاس راه راه Eremias lineolata Striped Racerunner --
۶۷ ارمیاس خال سیاه Eremias nigrocellata   -
۶۸ ارمیاس فارس Eremias persica Persian Racerunner --
۶۹ ارمیاس رجالی Eremias regeli - -
۷۰ ارماس اسکریپتا Eremias scripta - تا اکنون پژوهش نشده
۷۱ ارمیاس آسیای مرکزی Eremias velox Central Asian Racerunner Eremias velox, Baikonur 01.jpg
۷۲ سوسمار خال خورد Mesalina guttulata Small-spotted Lizard Mesalina guttulata.jpg
۷۳ مسالینای دم دراز ایرانی Mesalina watsonana Persian long-tailed Lizard  
۷۴ سوسمار چشم ماری اردنی Ophisops jerdonii Jerdon's Snake-Eye OphisopsLeschenaultii.jpg
راسته:Squamata . خانواده:Varanidae ی.افغانستان
۷۵ بزمچه بنگالی Varanus bengalensis The Bengal monitor Varanus benghalensis.jpg
۷۶ بزمجه بیابانی Varanus griseus desert monitor Varanus griseus.JPG


راسته:Squamata زیر راستهSerpentes یا مارها
 
شماره نام پرنده نام علمی بزبان انگلیسی الگو
راسته:Squamata. زیر راستهSerpentes فامیل: Leptotyphlopidae ی.افغانستان
۷۷ مار نخی سندی Myriopholis blanfordi Sindh Thread Snake Leptotyphlops humilis - head.jpg
راسته:Squamata. فامیل:Typhlopidae ی.افغانستان
۷۸ مار کرمی شکل Typhlops vermicularis European blind snake Typhlops vermicularis.jpg
راسته:Squamata. فامیل:Boidae ی.افغانستان
۷۹ کور مار خالدار Eryx elegans Central Asian sand boa Eryx jaculus.jpg
۸۰ بوای ریگی Eryx johnii Indian sand boa Red Sand Boa (Eryx johnii).jpg
۸۱ بوای شنی خورد Eryx miliaris Dwarf sand boa BennyTrapp Eryx miliaris.jpg
۸۲ مار تاتاری Tartar sand boa Eryx tataricus Mediterranean Cat Snake.jpg
راسته:Squamata. فامیل: Colubridae ی.افغانستان
۸۳ مار آلو سر Boiga trigonata common cat snake Boiga dendrophila.jpg
۸۴ گوند مار Elaphe dione Steppes Ratsnakes  
۸۵ مارپلنگی Hemorrhois ravergieri spotted whip snake Kocabas Yilan.jpg
۸۶ مار گرگی Lycodon striatus northern wolf snake Lycodon subcinctus.jpg
۸۷ مارسردرفشی شنی Lytorhynchus maynardi Awl-headed Sand Snake درهلمند
۸۸ مار درفشی Lytorhynchus ridgewayi ندارد -
۸۹ مارآبی چلیپر Natrix tessellata Dice snake Natrix tessellata capturing a Gobius fish - 20060710.jpg
۹۰ لوس مار Oligodon taeniolatus Variegated Kukri Snake -
۹۱ مار خالدار صحراریسر Platyceps karelini Spotted Desert Racer -
۹۲ مار زیبا غیرسمی Platyceps rhodorachis Braid Snake, Jan’s Cliff Racer -
۹۳ - Platyceps ventromaculatus Hardwicke's Rat Snake -
۹۴ مارخطی باریک Psammophis leithii Pakistani Ribbon snake -
۹۵ تیر مار Psammophis lineolatus Steppe Ribbon Racer -
۹۶ تیر مار شوکری Psammophis schokari Schokari Sand Racer Psammophis schokari01.jpg
۹۷ مار کوچک فارسی Pseudocyclophis persicus Persian dwarf Snake -
۹۸ مار موش خور خاوری Ptyas mucosa Dhaman or Oriental Ratsnake AB083 Ptyas mucosos.JPG
۹۹ شتر مار کلیفورد Spalerosophis diadema Clifford's diadem Snake -
۱۰۰ افعی پلنگی Telescopus rhinopoma Cat Snake -
۱۰۱ مار آبی آسیائی Xenochrophis piscator Asiatic Water Snake Xenochrophis piscator sal.jpg
راسته:Squamata . خانواده:Elapidae ی.افغانستان
۱۰۲ کریت مار هندی Bungarus caeruleus Common Krait Bungarus caerulus.jpg
۱۰۳ کبرا Naja naja Indian Cobra Indiancobra.jpg
۱۰۴ کفچه مار Naja oxiana Caspian cobra Naja oxiana Caspian cobra in a defensive posture.jpg
راسته:Squamata . خانواده:Viperidae ی.افغانستان
۱۰۵ مار جعفری Echis carinatus saw-scaled viper Echis carinatus sal.jpg
۱۰۶ کک مار Eristicophis macmahoni McMahon-Viper Eristicophis macmahonii.jpg
۱۰۷ افعی سایبریائی Gloydius halys Halys pit viper Gloydius halys 1.JPG
۱۰۸ افعی آسیای مرکزی Gloydius intermedius Central Asian pit viper -
۱۰۹ گرزه مار Macrovipera lebetina Levantine Viper Macrovipera lebetina obtusa03.jpg
۱۱۰ مار شاخدار Pseudocerastes persicus Persian horned Viper -
منابع:
. حیات وحش در افغانستان نوشته ویکی پیدیا انگلیسی
. حیات وحش در افغانستان نوشته John M. Regan در وبگاه Northwest Wildlife Online
. جفرافیای طبیعی افغانستان نوشته سفارت کبرا ایران در افغانستان معلومات در مورد جهیلها
. فهرست خزندگان ایران در وبگاه پرژن پیت یا انجمن‌های تخصصی حیوانات خانگی
. نوشتار در مورد حیات وحش جهان در وبگاهThe Reptile Database

- کریم پوپل
کد مطلب: 19248
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/Hbsy4a
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل