احمدضیا مسعود: هیچ قومی نمی‌تواند به تنهایی در افغانستان حکومت کند / نظام پارلمانی حاکمیت قومی را از بین می‌برد

معاون حزب جمعیت اسلامی افغانستان تأکید کرد: «نظام پارلمانی حاکمیت قومی را از بین می‌برد و حس شهروندی را در میان همه قشرها اجتماعی و گروه‌های قومی نهادینه می‌سازد. ساختار پارلمانی در تشکیل حکومت پاسخ‌گو و مسوول مؤثر خواهد بود. نخست‌وزیر نمی‌تواند بدون مشورت با همه جناح‌ها افکار خود را بر پارلمان تحمیل کند. این پدیده با توجه به بافت اجتماعی و پیچیده‌گی ترکیب قومی کشور ما، مناسب است.»
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۶ حمل ۱۴۰۰ ساعت ۱۲:۰۸
احمدضیا مسعود: هیچ قومی نمی‌تواند به تنهایی در افغانستان حکومت کند / نظام پارلمانی حاکمیت قومی را از بین می‌برد
به گزارش پیام آفتاب، «احمدضیا مسعود» معاون حزب جمعیت اسلامی افغانستان به رهبری «صلاح الدین ربانی» در مقاله ای با عنوان «کنفرانس صلح استانبول؛ فرصت‌ها و چالش‌ها» که در شماره امروز (۱۶ حمل/فروردین ۱۴۰۰) روزنامه ۸صبح انتشار یافت، تأکید کرد: «این کنفرانس می‌تواند یک بنیاد سیاسی اساسی را در کشور ما به وجود آورد. بی‌ثباتی سیاسی در طول حیات سیاسی کشور ما ریشه در ساختارهای قبیله‌ای و قومی دارد. تا زمانی که مشکل قومی و قبیله‌ای در کشور ما حل نشود، بسیار دشوار خواهد بود تا به یک راه حل سیاسی قابل قبول همه‌گانی دست یابیم. فقط اگر در یک نگاه گذرا، حکومت‌های صد سال پسین – از دوران عبدالرحمان خان تاکنون را مرور کنیم، هیچ‌گونه فضای مشارکت سیاسی برای سایر اقوام وجود نداشته‌است.»
احمدضیا مسعود نوشت: «این روی‌کرد قوم‌گرایانه عمیقاً در رفتارهای سیاسی این کشور ریشه داشته‌است. حتی روسای حزب دموکراتیک خلق با آن‌که شعارهای انترناسیونالیستی سر می‌دادند، در اخیر به طرف مسایل قومی رو آوردند و این گرایشات قومی سبب فروپاشی حزب دموکراتیک خلق و هم‌چنان سقوط حکومت داکتر نجیب‌الله شد. در زمان حاکمیت مجاهدین هم وقتی دیده شد که رئیس‌جمهور کشور یک شخصیت از قوم تاجیک است، سایر گروه‌های قومی در برابر حکومت پروفسور برهان‌الدین ربانی قیام کردند و با درگیری‌های فرسایشی و خونین، زمینه سقوط آن را در کابل مساعد ساختند. حاکمیت طالبان در کابل با رهبری پشتون‌ها تشکیل شده بود و در آن زمان هم، سایر اقوام بر علیه آن ایستادند و سبب فروپاشی حکومت طالبان شدند.»
وی افزود: «با پشت سر گذاشتن این تجربیات سنگین، در حال حاضر هم که جامعه بین‌المللی و کشورهای منطقه ناظر بر تحولات سیاسی افغانستان‌اند، باید به این نتیجه رسیده باشیم که هیچ گروهی یا قومی نمی‌تواند به تنهایی حکومت کند. رسیدن به ثبات و همگام شدن با سایر کشورهای رو به توسعه تا رسیدن به زمینه مشارکت همه اقوام در ساختار سیاسی وابسته است. بنا بر همین دلایل بوده‌است که حاکمیت یک گروه کوچک در کابل نتوانست، قناعت و مشروعیت لازم را برای ثبات سیاسی در کشور ایجاد کند. حضور نداشتن این چهره‌ها در روزهای دشوار کشور در دهه‌های پسین و رسیدن‌شان بر خوان غنایم پس از حضور غرب در افغانستان، این مشروعیت نیم‌بند را بیش‌تر از گذشته مورد پرسش قرار داده‌است.»
معاون پیشین ریاست جمهوری تصریح کرد: «با وجود تجربه‌های ناکام گذشته، این پرسش در گفتمان سیاسی کنونی مطرح است که چرا رهبران سیاسی فعلی، طرف‌دار مشارکت سیاسی همه‌جانبه و عادلانه بین همه قشرها و اقوام افغانستان نیستند و چرا می‌خواهند با تداوم حکومت‌های قومی سبب گسترده شدن دامنه بی‌ثباتی سیاسی، ناامنی، رکود اقتصادی و انجماد سیاسی شوند؟ با آن‌که تبعیض قومی مخالف با روحیه شهروندی است؛ اما چگونه ممکن است که یک دولت تحت حمایت جامعه جهانی و با وجود نشر و پخش گسترده اخبار، به صورت سازمان‌یافته دست به تبعیض آشکار و غیرقابل انکار قومی در مسایل مهم ملی، چون امتحان کانکور وشناس‌نامه برقی بزند؟»
مسعود بیان داشت: «سیاست‌های برتری‌جویانه در محور قوم، اهداف بزرگی چون ملت‌سازی و دولت‌سازی را ناکام کرده و از اعتبار دولت در چشم جامعه، به خصوص نسل جوان آگاه و تحصیل‌یافته کاسته‌است. دردمندانه که بعضی رهبران سیاسی در طول تاریخ با طبیعت و روحیه خودشیفته‌گی، نژادپرستی و برتری‌جویی قومی تولد می‌شوند و داشتن همچو افکار از نظر آن‌ها ارزش‌های اخلاقی و طبیعی تلقی می‌شود. حتی برای قابل پذیرش ساختن همچو افکار و ایدیولوژی‌ها مبانی فلسفی هم تدارک دیده‌اند. چنان‌چه حزب نازی در آلمان برای شست‌وشوی مغزی جامعه، مبانی نظری برای تیوری برتری نژادی خویش بافته بود و این نظریه به عنوان یک اصل علمی در نظام آموزشی تدریس می‌شد.»
معاون حزب جمعیت اسلامی در ادامه مقاله خود گفت: «کنفرانس استانبول یک فرصت حیاتی برای آینده‌های سیاسی کشور ما است. در این کنفرانس همه جناح‌ها باید مساعی به خرج دهند تا یک ساختار سیاسی تضمین کننده مشارکت سیاسی همه اقوام و قشرها جامعه هموار شود. ساختار ریاستی متمرکز در طول بیست سال گذشته نتوانست در پروسه ملت‌سازی موفق باشد؛ چون هیچ نوع زمینه‌ای برای آمیزش سیاسی اقوام مختلف در موجودیت این ساختار به مشاهده نرسید. جای تعجب آن‌که با وجود ناکامی نظام‌های متمرکز گذشته، برخی از سران سیاسی در طول بیست سال گذشته معتقد به نوسازی سیاسی و اداری و پذیرش پدیده‌های مدرن سیاسی نبوده‌اند و نیستند.»
وی اشاره کرد: «با وجود آن‌که در طی سالیان پسین، اصلی‌ترین موضوع در گفتمان جاری سیاسی، تغییر نظام متمرکز به پارلمانی بوده و نوشته‌ها و صحبت‌های فراوانی در رابطه به درست بودن آن از جانب نخبه‌گان سیاسی و فرهنگی به جامعه عرضه شده‌است؛ اما طرف‌داران نظام متمرکز کنونی تاکنون در رابطه به درست بودن مسیر سیاسی خویش، از ارایه دلایل قابل قناعت و شرکت در این گفتمان، عاجز بوده‌اند.»
معاون پیشین ریاست جمهوری در دوره حامد کرزی با تأکید بر اینکه «تقسیم قدرت با طالبان یا سایر جناح‌های سیاسی مبتنی به قرارداد در عوض روش‌های مدرن و مردم‌سالار، مشکل فعلی کشور را حل نمی‌کند؛ بلکه بر پیچیده‌گی وضعیت می‌افزاید»، گفت: «تنها تغییر ساختار سیاسی و مساعد شدن زمینه برای مشارکت سیاسی گسترده مردم در همه روندهای سیاسی می‌تواند مشکل فعلی را حل کند. یگانه ساختاری که بتواند یک بستر مطلوب را برای آمیزش سیاسی اقوام مختلف کشور، گروه‌های اقتصادی، احزاب سیاسی و گروه‌های اجتماعی در یک جامعه چندقومی فراهم سازد، ساختار سیاسی پارلمانی است.»
مسعود افزود: «الگوی موفق این ساختار، هندوستان است که با وجود پیچیده‌گی عمیق اجتماعی و دارا بودن چند صد قوم و ده‌ها زبان و بیش‌تر از یک میلیارد نفوس، توانسته‌است بزرگ‌ترین دموکراسی جهان را شکل دهد و یک کشور باثبات و رو به رشد بماند. ساختار پارلمانی هم می‌تواند رشته‌های وحدت ملی را استحکام ببخشد و هم زمینه آمیزش اقوام، احزاب سیاسی و گروه‌های قومی را مساعد سازد. با ایجاد ائتلاف‌های سیاسی درون پارلمانی ما می‌توانیم افکار خود را در مورد مسایل کلان ملی مشترک سازیم. در حالی که در ساختار ریاستی فعلی هیچ نوع زمینه‌ای برای رسیدن به تفاهم در مورد موضوعات کلان ملی وجود ندارد.»
نماینده پیشین محمد اشرف غنی تأکید کرد: «حکومت فعلی حتی نمی‌تواند یک اجماع ملی را به خاطر کنفرانس استانبول به وجود آورد. این گسست تا اندازه‌ای عمیق است که هیچ نوع رابطه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بین گروه حاکم و مردم و سیاسیون وجود ندارد. همه سیاسیون جدا از هم با نظریات مختلف به سر می‌برند. در حالی که در یک نظام پارلمانی، این اجماع در طی چند مجلس و نظریات مشترک، دست‌یافتنی است. ساختار پارلمانی زمینه‌های مشارکت سیاسی را فراهم می‌کند و پارلمان زمینه را برای مشترک ساختن افکار، پیشنهادات و نظریات نماینده‌گان مردم در سیاست‌های داخلی و بین‌المللی مساعد می‌سازد.»
معاون حزب جمعیت اسلامی افغانستان تأکید کرد: «نظام پارلمانی حاکمیت قومی را از بین می‌برد و حس شهروندی را در میان همه قشرها اجتماعی و گروه‌های قومی نهادینه می‌سازد. ساختار پارلمانی در تشکیل حکومت پاسخ‌گو و مسوول مؤثر خواهد بود. نخست‌وزیر نمی‌تواند بدون مشورت با همه جناح‌ها افکار خود را بر پارلمان تحمیل کند. این پدیده با توجه به بافت اجتماعی و پیچیده‌گی ترکیب قومی کشور ما، مناسب است.»
وی در انتها افزود: «در مورد چگونه‌گی نظام پارلمانی – متمرکز یا غیرمتمرکز – در نوشته‌های بعدی نظریات خود را با هم‌وطنان عزیز شریک خواهم کرد.»
کد مطلب: 95954
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل