افزایش نگرانی‌ها از جنگ فراگیر با بن‌بست در گفت‌وگوهای صلح

چارچوب فعلی روند صلح افغانستان میراث شوم دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا و تیم جمهوریخواهان به رهبری زلمی خلیل‌زاد است که هرچه پیش می‌رود، به بن‌بست برمی‌خورد.
تاریخ انتشار : شنبه ۲ حوت ۱۳۹۹ ساعت ۱۰:۴۵
افزایش نگرانی‌ها از جنگ فراگیر با بن‌بست در گفت‌وگوهای صلح
درحالی که روند صلح به بن‌بست رسیده است، زمزمه‌هایی در مورد شروع یک جنگ بزرگ شنیده می‌شود. شورای امنیت ملی بر بنیاد برخی شواهد اعلام کرده که کلیه فرماندهان ارشد طالبان از مناطق مختلف به «کویته» پاکستان فراخوانده شده‌اند تا در حضور رهبری این گروه، در مورد راه‌اندازی یک جنگ بزرگ در افغانستان همزمان با شروع سال جدید گفتگو و برنامه‌ریزی کنند. در عین حال، برخی رهبران سیاسی هشدار داده‌اند که اگر روند صلح افغانستان به نتیجه نرسد، افغانستان در باتلاق جنگ‌های داخلی فروخواهد رفت؛ گرچه هم‌اکنون نیز افغانستان و به خصوص کابل، پایتخت از پنج ماه گذشته به این سو و همزمان با شروع مذاکرات بین‌الافغانی، هر روز شاهد حملات انفجاری و ترورهای هدفمند بوده؛ حملاتی که دولت افغانستان آن را به طالبان نسبت می‌دهد، اما این گروه رد می‌کند.

میراث ترامپ و گذینه بایدن
چارچوب فعلی روند صلح افغانستان میراث شوم دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا و تیم جمهوریخواهان به رهبری زلمی خلیل‌زاد است که هرچه پیش می‌رود، به بن‌بست برمی‌خورد.
سرانجام با روی کار آمدن دولت جو بایدن، رئیس‌جمهور جدید آمریکا، کاخ سفید اعلام کرد توافقنامه با طالبان را بازبینی و بررسی می‌کند. هرچند به باور تحلیلگران رویکرد بایدن در مورد افغانستان تفاوت چندانی با ترامپ ندارد و نشانه این مسئله، تداوم مأموریت زلمی خلیل‌زاد، به عنوان فرستاده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان است، اما همین اعلام بازبینی و بررسی توافق صلح، طالبان را به شدت نگران کرده و در نهایت، سبب شد تا تیم مذاکره‌کننده آن تا مشخص شدن موضع دولت جدید آمریکا، میز مذاکرات را ترک کند.
تنها تفاوتی که تحلیلگران در مورد رویکرد ترامپ و بایدن در مسئله افغانستان به آن اشاره می‌کنند، تأکید دولت بایدن بر خروج مسئولانه از این کشور است، به همین دلیل، در شرایطی که دولت افغانستان نیز رایزنی‌های وسیعی را با مقامات آمریکایی آغاز کرده، جو بایدن در دومین اقدام پس از اعلام بازبینی توافق با طالبان، ضرب‌الاجل خروج صددرصدی تا ماه می ۲۰۲۱ را کنار گذاشته و ۲۵۰۰ نیروی خود را تا زمان به وجود آمدن یک شرایط پایدار در افغانستان، در این کشور حفظ خواهد کرد. شرایط پایداری که حداقل طالبان نیز وادار شوند به تعهدات خود مبنی بر کاهش خشونت‌ها در افغانستان، برقراری آتش‌بس و پیشرفت در مذاکرات بین‌الافغانی عمل کنند.
وزیران دفاع کشورهای عضو ناتو نیز در نشست تازه خود هیچ تصمیمی را در مورد کاهش ۱۰ هزار سرباز خود در افغانستان اعلام نکردند و منتظر تصمیم نهایی دولت بایدن ماندند، اما در شرایطی که دولت بایدن در حال بررسی مجدد توافق صلح با طالبان و وضعیت افغانستان است، تحلیلگران آمریکایی تأکید می‌کنند که این دولت گزینه‌های زیادی روی میز ندارد؛ از یک سو اگر بخواهد خلاف توافق با طالبان عمل کند، این گروه با حمایت‌هایی که در پاکستان دارد، با تمام توان و ظرفیت موجود به میدان جنگ برخواهد گشت و از سوی دیگر، پذیرفتن صددرصدی آنچه ترامپ و تیم او به میراث گذاشته نیز قابل قبول نخواهد بود. این در حالی است که طالبان تنها راه حل موجود را بازگشت بی‌قید و شرط دولت بایدن به توافقنامه گذشته می‌داند.

مانور سیاسی طالبان در تهران و مسکو
برای تحت فشار قرار دادن دولت جدید آمریکا و سوق دادن آن به مسیر پیشین مذاکرات و توافقات، طالبان در یک اقدام هوشیارانه، با ترک میز مذاکرات و عدم اجرای تعهدات خود از جمله کاهش خشونت‌ها و همچنین پیشبرد گفتگوهای بین‌الافغانی، با سفر به پایتخت کشورهای رقیب و دشمن آمریکا یک مانور سیاسی را آغاز کرد؛ ابتدا از تهران و سپس به مسکو. هیئت‌های بلندپایه طالبان در این سفرها، در عین حالی که اعلام کردند برای پیشبرد روند صلح افغانستان با کشورهای مهم و تأثیرگذار منطقه رایزنی می‌کنند، اما پیام روشن و واضحی را به واشینگتن فرستادند که اگر بخواهد خلاف تعهدات گذشته عمل کند، آن‌ها مسائل را به صورت نزدیک از طریق تهران و مسکو پیش خواهند برد.
البته طالبان در این مانور سیاسی در تهران و مسکو، برخی از مسائلی را که تاکنون در میز مذاکرات مطرح نکرده بودند، به صراحت عنوان کردند که در رأس همه، کنار رفتن محمد اشرف غنی و دولت کنونی در کابل و ایجاد یک دولت فراگیر اسلامی بود؛ موضوعاتی که شورای عالی مصالحه ملی نیز به آن واکنش نشان داد و تأکید کرد که طالبان خواست‌های خود را پشت میز مذاکرات مطرح کنند، نه از تریبون کشورهای دیگر.

نبرد سیاسی کابل و اسلام‌آباد
با روی کار آمدن دولت جو بایدن در آمریکا، کفه ترازوی ارگ ریاست جمهوری در مقابل نقش و جایگاه دولت پاکستان در روند صلح سنگین‌تر شده و به نظر می‌رسد به دلیل کمرنگ‌تر شدن این نقش، همکاری پاکستان در روند صلح افغانستان نیز کمتر شده باشد. دفتر شورای امنیت ملی و وزارت امورخارجه تأیید می‌کنند با روی کار آمدن دولت جو بایدن، سطح تعاملات و ارتباطات بین دو کشور به گونه چشمگیری افزایش یافته‌است. یک نمونه آن، گفت‌وگوی تلفنی مشاوران امنیت ملی رؤسای جمهور دو کشور است، در حالی که در دولت ترامپ، حمدالله محب، مشاور امنیت ملی افغانستان به دلیل اعتراض به چگونگی روند صلح با طالبان، عملاً بایکوت شده بود. ریاست جمهوری از سفر زودهنگام یک هیئت از دولت جدید آمریکا به کابل خبر داده و وزیر امور خارجه نیز گفت روی یک طرح مشترک با هم‌پیمان آمریکایی خود کار می‌کنند.
هرچند بایدن در صحبت‌های گذشته خود به این باور بوده که پاکستان ۵۰ برابر اهمیت بیشتری نسبت به افغانستان برای آمریکا دارد، اما افزایش سطح تعاملات دولت او برای بررسی روند صلح با دولت افغانستان، خواه ناخواه به کمرنگ شدن حضور و نقش پاکستان در این روند منجر شده و پاکستان جایگاه خود را متزلزل دیده‌است. دولت افغانستان نیز با اتکا به دولت جدید آمریکا، بار دیگر انتقادات صریح و بی‌پرده خود از پاکستان را از سر گرفته‌است. بها دادن به هند، امضای تفاهم‌نامه ساخت یک سد در کابل با حضور مجازی نخست‌وزیر این کشور و همچنین ورود محموله ۵۰۰ هزار دوزی واکسن هندی کرونا به افغانستان نیز موجب ناراحتی طرف پاکستانی خواهد بود، اما در این شرایط، نارضایتی و ناراحتی گروه طالبان از یک سو و طرف پاکستانی از سوی دیگر، قطعاً وضعیت امنیتی و جنگی در افغانستان را تشدید خواهد کرد، زیرا در طول سال‌های گذشته، به خصوص در روند مذاکرات صلح، تشدید جنگ برگ برنده این دو طرف برای گرفتن امتیازهای بیشتر در میز مذاکرات بوده‌است. باید دید دولت جو بایدن چه تصمیمی به دنبال بازنگری در روند صلح افغانستان خواهد گرفت و مسیر پیچیده، چندوجهی و به بن‌بست خورده این روند به کجا خواهد انجامید؟!
کد مطلب: 95601
مرجع : جوان آنلاین
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل