آماده‌سازی شیعیان برای عصر غیبت توسط امام حسن عسکری (ع)

وحید اکرمی
امام حسن عسکری (ع) در روز هشتم یا دهم ماه ربیع الثانی سال ۲۳۲ قمری در مدینه به دنیا آمد. البته روایت روز هشتم معروفتر بوده و در تقویم‌ها این روز به عنوان تاریخ تولد امام حسن عسکری (ع) ثبت شده‌است.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۴ قوس ۱۳۹۹ ساعت ۰۸:۵۱
آماده‌سازی شیعیان برای عصر غیبت توسط امام حسن عسکری (ع)
امام عسکری (ع)، گاهی به سوال‌های فقهی پاسخ کاملی نداده و تنها به بیان قاعده‌ای کلی می‌پرداختند تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند. بدین وسیله شیعیان بتدریج آماده ورود به عصر غیبت می‌گردیدند.

امام حسن عسکری (ع) در روز هشتم یا دهم ماه ربیع الثانی سال ۲۳۲ قمری در مدینه به دنیا آمد. البته روایت روز هشتم معروفتر بوده و در تقویم‌ها این روز به عنوان تاریخ تولد امام حسن عسکری (ع) ثبت شده‌است.

ایشان در سنین کودکی به همراه پدر بزرگوار خود توسط حاکم وقت عباسی به عراق فراخوانده و در شهر سامرا ساکن و تحت نظر قرار گرفت. ایشان بیشتر عمر خود را در این شهر به سر برد و به اعتقاد مورخان تنها امامی است که نتوانست در طول عمر خود به سفر حج برود.

همسر امام حسن عسکری (ع) نرجس خاتون است. او مادر امام زمان (عج) و نوه قیصر روم و از نسل حواریون عیسی بن مریم (ع) بوده‌است. قدرت الهی آن بانوی مکرمه را برای همسری حضرت عسکری (علیه السلام) از روم به سامرا فرستاد.

مدمت امامت یازدهمین امام شیعیان ۶ سال بوده‌است. ایشان در سال ۲۵۴ و در حالیکه ۲۲ سال سن داشتند به امامت رسیدند.

در خصوص معرفی امام حسن عسکری (ع) به عنوان جانشین پدر بزرگوار خود آورده‌اند که در زمان امام هادی (ع) پسر بزرگ ایشان از دنیا رفت، همه سردرگم بودند. می‌گفتند: «علی‌بن‌محمد (ع) دیگر جانشینی ندارد!» مجلس ختم بود. می‌آمدند و به ایشان تسلیت می‌گفتند.

جوانی وارد شد با قدّی متوسط، اندامی متناسب، چشم‌های درشت و سیاه ابروهای کشیده؛ زیباتر از همه. آمد و نشست کنار امام. علی‌بن‌محمد (ع) رو به مردم کرد، اشاره کرد به او و گفت: «بعد از من حسن امام شماست.»

آماده‌سازی شیعیان برای عصر غیبت

برخی از تاریخ نگاران معتقدند که ایشان اقداماتی برای آماده‌سازی شیعیان جهت ورود به عصر غیبت انجام داده‌اند. در آن دوره سخن گفتن امام عسکری (ع) با اصحاب خود از پشت پرده صورت می‌گرفت یا اینکه بیشتر فعالیت‌های مربوط به امام، توسط وکیلان او انجام می‌پذیرفت. برخی نیز مدعی اند که امام عسکری (ع)، گاهی به سوال‌های فقهی پاسخ کاملی نداده و تنها به بیان قاعده‌ای کلی می‌پرداختند تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند. بعضی اوقات نیز امام برای پاسخ به پرسش‌های فقهی مراجعه به کتاب‌های حدیثی شیعه را پیشنهاد می‌دادند. این‌گونه اقدامات باعث شد که جامعه شیعه آمادگی لازم را پیدا کند تا بتواند مشکلات و مسائل فقهی و عقیدتی خود را بدون نیاز به مراجعه به امام حاضر برطرف نماید.

ماجرای خواندنی جانشین بر حق امام عسکری

ماجرای جانشینی امام حسن عسکری (ع)، نیز به نوبه خود خواندنی و جالب است. شفقنا در این خصوص می‌نویسد: ابوالادیان گوید: من خدمت حضرت امام حسن عسکری (ع) می‌کردم. نامه‌های آن حضرت را به شهرها می‌بردم. در مرض موت، روزی من را طلب فرمود و چند نامه ای نوشت به مدائن تا آنها را برسانم. سپس امام فرمود: پس از پانزده روز باز داخل سامره خواهی شد و صدای گریه و شیون از خانه من خواهی شنید، و در آن موقع مشغول غسل دادن من خواهند بود. ابوالادیان به امام عرض می‌کند: ای سید من، هرگاه این واقعه دردناک روی دهد، امامت با کیست؟ فرمود: هر که جواب نامه من را از تو طلب کند.

ابوالادیان می‌گوید: دوباره پرسیدم علامت دیگری به من بفرما. امام فرمود: هرکه بر من نماز گزارد. ابوالادیان می‌گوید: باز هم علامت دیگری بگو تا بدانم. امام می‌گوید: هر که بگوید که در همیان چه چیز است او امام شماست. ابوالادیان می‌گوید: مهابت و شکوه امام باعث شد که نتوانم چیز دیگری بپرسم. رفتم و نامه‌ها را رساندم و پس از پانزده روز برگشتم. وقتی به در خانه امام رسیدم صدای شیون و گریه از خانه امام بلند بود.

داخل خانه امام، جعفر کذاب برادر امام حسن عسکری (ع) را دیدم که نشسته و شیعیان به او تسلیت می‌دهند و به امامت او تهنیت می‌گویند. من از این بابت بسیار تعجب کردم پیش رفتم و تعزیت و تهنیت گفتم. اما او جوابی نداد و هیچ سؤالی نکرد. چون بدن مظهر امام را کفن کرده و آماده نماز گزاردن بود، خادمی آمد و جعفر کذاب را دعوت کرد که بر برادر خود نماز بخواند. چون جعفر به نماز ایستاد، طفلی گندمگون و پیچیده موی، گشاده دندانی مانند پاره ماه بیرون آمد و ردای جعفر را کشید و گفت: ای عمو پس بایست که من به نماز سزاوارترم. رنگ جعفر دگرگون شد. عقب ایستاد. سپس آن طفل پیش آمد و بر پدر نماز گزارد و آن جناب را در پهلوی امام علی النقی علیه السلام دفن کرد. سپس رو به من آورد و فرمود: جواب نامه‌ها را که با تو است تسلیم کن. من جواب نامه را به آن کودک دادم. پس «حاجزوشا» از جعفر پرسید: این کودک که بود، جعفر گفت: به خدا قسم من او را نمی‌شناسم و هرگز او را ندیده‌ام.

در این موقع، عده ای از شیعیان از شهر قم رسیدند، چون از وفات امام (ع) با خبر شدند، مردم به جعفر اشاره کردند. چند تن از آن مردم نزد جعفر رفتند و از او پرسیدند: بگو که نامه‌هایی که داریم از چه جماعتی است و مالها چه مقدار است؟ جعفر گفت: ببینید مردم از من علم غیب می‌خواهند! در آن حال خادمی از جانب حضرت صاحب‌الامر ظاهر شد و از قول امام گفت: ای مردم قم با شما نامه‌هایی است از فلان و فلان و همیانی (کیسه ای) که در آن هزار اشرفی است که در آن ده اشرفی است با روکش طلا. شیعیانی که از قم آمده بودند گفتند: هر کس تو را فرستاده‌است امام زمان است این نامه‌ها و همیان را به او تسلیم کن.

جعفر کذاب نزد معتمد خلیفه آمد و جریان واقعه را نقل کرد. معتمد گفت: بروید و در خانه امام حسن عسکری (ع) جستجو کنید و کودک را پیدا کنید. رفتند و از کودک اثری نیافتند. ناچار «صیقل» کنیز حضرت امام عسکری (ع) را گرفتند و مدتها تحت نظر داشتند به تصور اینکه او حامله است؛ ولی هرچه بیشتر جستند کمتر یافتند. خداوند آن کودک مبارک قدم را حفظ کرد و تا زمان ما نیز در کنف حمایت حق است و به ظاهر از نظرها پنهان می‌باشد. درود خدای بزرگ بر او باد.

منابع:

حسین مظاهری، زندگی چهارده معصوم علیهم‌السلام، ج۱

شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲

مدرسی طباطبایی، مکتب در فرایند تکامل، ۱۳۷۴ش
کد مطلب: 94774
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل