​صلح یا جنگ / چه بر سر مذاکرات صلح افغانستان خواهد آمد؟

با آغاز نشست‌های گروه‌های تماس، اختلافات میان دو طرف آشکار شد و اکنون پس از سه هفته نه تنها گفت و گوهای هیئت‌های مذاکره کننده آغاز نشده‌است که شماری از طرف‌ها از به بن‌بست کشیده شدن این گفت و گوها سخن می‌گویند.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۵ میزان ۱۳۹۹ ساعت ۱۵:۵۳
​صلح یا جنگ / چه بر سر مذاکرات صلح افغانستان خواهد آمد؟
سرانجام پس از سال‌ها جنگ نمایندگان حکومت و گروه طالبان در روز بیست‌ودوم سنبله/شهریور سال جاری با هدف گفت و گو برای برقراری صلح در افغانستان در دوحه قطر زیر یک سقف گرد آمدند. در نشست افتتاحیه گفت و گوها به غیر از هیئت‌های مذاکره کننده حکومت افغانستان و گروه طالبان ۱۴ وزیر خارجه، دبیرکل سازمان پیمان اتلانتیک شمالی و دبیرکل سازمان ملل متحد به صورت حضوری و مجازی شرکت داشتند. در آنجا همه طرف‌ها و مهمان‌ها بر پایان جنگ افغانستان و برقراری صلح تأکید کردند. هیئت‌های مذاکره کننده دو طرف نیز از آمادگی کامل خود برای پایان دادن به جنگ سخن گفتند.
در روز بعد هیئت‌های دو طرف گروه‌های تماسی را ایجاد کردند تا آن‌ها طی نشست‌هایی طرزالعمل و دستورکار گفت و گوهای صلح را تدوین نمایند. با آغاز نشست‌های گروه‌های تماس، اختلافات میان دو طرف آشکار شد و اکنون پس از سه هفته نه تنها گفت و گوهای هیئت‌های مذاکره کننده آغاز نشده‌است که شماری از طرف‌ها از به بن‌بست کشیده شدن این گفت و گوها سخن می‌گویند.
براساس گزارش‌های جسته و گریخته‌ای که از روند نشست‌های گروه‌های تماس منتشر می‌شود، عمده اختلافات میان هیئت‌های مذاکره کننده حکومت و گروه طالبان مربوط به دو موضوع می‌شود. موضوع نخست اختلاف بر سر مبنای فقهی مذاکرات صلح است. در حالی که گروه طالبان تأکید دارد که مبنای فقهی مذاکرات صلح میان هیئت‌های دو طرف می‌بایست فقه حنفی باشد و در صورت بوجود آمدن اختلاف باید به فقه حنفی رجوع شود، هیئت حکومت تأکید دارد که فقه حنفی نیز می‌بایست در کنار فقه حنفی به عنوان مبنایی برای گفت و گوها در نظر گرفته شود.
موضوع دوم به مبنای حقوقی و سیاسی مذاکرات صلح بر می‌گردد. گروه طالبان اصرار دارد که توافقنامه صلح میان این گروه و آمریکا که حوت/اسفند سال گذشته میان ملا برادر و زلمی خلیلزاد امضا شد می‌بایست اساس و مبنای گفت و گوهای میان هیئت‌های مذاکره کننده حکومت و طالبان باشد. اما هیئت حکومت افغانستان می‌گوید که در کنار توافق‌نامه طالبان و آمریکا می‌بایست توافقنامه حکومت افغانستان و آمریکا نیز که در حوت/اسفند سال گذشته امضا گردید، مبنای گفت‌وگوهای صلح محسوب شود یا اینکه تنها قانون اساسی یا قرآن به عنوان اساس و بنیان گفت و گوهای صلح در نظر گرفته شود.
البته گزارش‌های ضد و نقیضی نیز از وجود موارد اختلافی بزرگتر میان دو طرف، منتشر شده‌است. یکی از این موارد که در رسانه‌ها به آن اشاره ای نمی‌شود اصرار طالبان بر تغییر نظام حاکم بر افغانستان است. ظاهراً رهبران طالبان خواستار این هستند که سرانجام گفت و گوهای صلح به انحالال نظام جمهوری اسلامی در افغانستان منتهی شود و پس از تشکیل یک حکومت موقت و تدوین یک قانون اساسی جدید نظام امارت اسلامی بر افغانستان حاکم شود. به نظر می‌رسد که رهبران طالبان توانسته‌اند با دادن امتیازهایی نظر مساعد آمریکا را نیز در این باره جلب کنند.
البته شماری از شخصیت‌ها و تحلیلگران سیاسی طولانی شدن روند صلح را نشان دهنده بن‌بست ندانسته و آن را طبیعی می‌دانند. به عنوان مثال «فوزیه کوفی» عضو هیئت مذاکره کننده حکومت می‌گوید که «در مذاکرات صلح قرار است روی اختلاف‌هایی که چهار دهه جنگ روی آن جریان داشته، بحث شود، از این رو گفت‌وگو نسبتاً مغلق و پیچیده شده‌است. نفس این گفت‌وگوها یک موفقیت محسوب می‌شود». سخنگوی دفتر سیاسی گروه طالبان در دوحه قطر نیز دربارهٔ طولانی شدن گفت و گوهای صلح به رسانه‌ها می‌گوید: «این معقول نیست که جنگ ۲۰ ساله [افغانستان] در یک روز به پایان برسد و باید [درباره] علت و مشکلات این جنگ بحث [گردد] و [آن‌ها] ازبین برده شود. پس از آن آتش‌بس نهایی برقرار شود.»
اما شمار دیگری از شخصیت‌ها نسبت به موفقیت گفت و گوهای صلح شک و تردید دارند. در همین رابطه «ذکیه عادلی»، معاون وزارت عدلیه که پیش از این عضو گروهٔ تماس حکومت افغانستان با طالبان بود است نهم میزان/مهر در نشستی در کابل می‌گوید که «طالبان یک گروه سرسخت بهانه‌جو و غیرمنعطف هستند؛ یا [بهتر] بگویم به سختی قابل انعطاف هستند. قرائتی هم که طالب از عدالت دارد، یک قرائت سیاسی است. دست یافتن به صلح با چنین گروهی، دشوار است.»
امین احمدی، عضو هیئت مذاکره کنندهٔ حکومت افغانستان نیز در رابطه با احتمال شکست گفت‌وگوهای صلح افغانستان می‌گوید: «هدف اصلی ما این است که از جمهوریت دفاع شود؛ اما طالبان با توسل به موافقتنامه‌شان با آمریکا، در پی مشروعیت‌زدایی از نظام است که برای مردم افغانستان، قابل پذیرش نیست. هیئت دو طرف تلاش دارند تا گره‌ها را باز کنند، اما احتمال هیچ چیزی منتفی نیست.»
در این شرایط دو سناریو را می‌توان برای سرانجام گفت و گوهای صلح محتمل دانست. در سناریوی اول روند گفت و گوهای صلح پس از کش و قوس‌های فراوان و با دخالت‌ها و فشارهای آمریکا و پاکستان سرانجام به نتیجه می‌رسد و نظام جمهوری اسلامی از افغانستان برچیده شده و نظام جدید با قانون اساسی جدید روی کار خواهد آمد. در نظام جدید حقوق اقلیت‌ها در افغانستان محدود خواهد شد، وزارتخانه‌های کلیدی در کنترل طالبان خواهد بود و این گروه همانند عربستان سعودی روابط نزدیکی با آمریکا خواهد داشت.
اما در سناریوی دوم که محتمل تر به نظر می‌رسد گفت و گوهای صلح به خاطر سرسختی طالبان در مذاکرات و فشارهای آمریکا در روند گفت و گوها بدون توجه به حق و حقوق مردم و قربانی شدن دستاوردهای دو دهه اخیر، با شکست روبرو شده و آتش جنگ در افغانستان بسیار بیشتر از قبل شعله‌ور خواهد شد. در چنین شرایطی آمریکا حمایت خود از حکومت افغانستان را کم خواهد کرد و در مقابل پاکستان به حمایت خود از طالبان خواهد افزود.
کد مطلب: 94313
گزارشگر : پایگاه اطلاع رسانی پیام آفتاب
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل