چقدر می‌توان به تغییر رفتار پاکستان در مقابل افغانستان امیدوار بود؟

پاکستان کشوری است که موجودیت آن بر پایه هویت اسلامی می‌باشد و اساساً به نوعی تنها در نزاع با هندوستان شکل گرفته‌است و تمام محاسبات راهبردی و اقدامات این کشور بر پایه ایجاد بازدارندگی و موازنه با هند صورت می‌گیرد.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۰ میزان ۱۳۹۹ ساعت ۱۸:۴۵
چقدر می‌توان به تغییر رفتار پاکستان در مقابل افغانستان امیدوار بود؟
سفر عبدالله به پاکستان و دیدار با مقامات این کشور در بحبوحه مذاکرات بین الافغانی، نشاندهنده اهمیت پاکستان در معادلات افغانستان است. اهمیتی که خواه ناخواه در روند امور منطقه تأثیر گذار خواهد بود و نادیده گرفتن آن به معنای روبرو نشدن با واقعیت‌ها و ساخت قدرت منطقه است. در این میان به باور برخی، رفتار امروز پاکستان با گذشته آن متفاوت خواهد بود و این کشور سرانجام به مداخله غیرسازنده در افغانستان پایان می‌دهد. اما لازم است بررسی شود که این گزاره تا چه میزان با واقعیت نزدیک است. آیا پاکستان چهره جدید از خود نشان می‌دهد؟

پاکستان کشوری است که موجودیت آن بر پایه هویت اسلامی می‌باشد و اساساً به نوعی تنها در نزاع با هندوستان شکل گرفته‌است و تمام محاسبات راهبردی و اقدامات این کشور بر پایه ایجاد بازدارندگی و موازنه با هند صورت می‌گیرد.

پویش‌های رفتاری پاکستان نشان می‌دهد که به طورکلی این کشور با استفاده از سلاح هسته ای و نیز نیروهای پراکسی و برخی تسلیحات راهبردی همانند موشک‌های بالستیک سعی در ایجاد موازنه راهبردی با هندوستان و گسترش عمق استراتژیک خود در منطقه داشته‌است. سالیان پیش طالبان را به عنوان یکی از مهم‌ترین نیروهای پراکسی پاکستان در جهت گسترش عمق استراتژیک در منطقه می‌نامیدند.

بنابراین پویش‌های رفتاری پاکستان بیشتر واکنشی به رفتارهای هند است. پاکستان به سلاح هسته ای دست یافت تا در برابر با هند موازنه سازی صورت دهد. ساخت موشک‌های بالستیک، تجهیز و مدرن سازی تسلیحات، حمایت از گروه‌های سلفی و… همه در واکنش به هند صورت می‌گیرد. برای مثال در سال ۲۰۱۵ گاردین مصاحبه مهمی را پرویز مشرف، رئیس‌جمهور سابق پاکستان، صورت داد. مشرف کسی بود که در بحبوحه حمله به برج‌های دوقلو و نیز اشغال افغانستان توسط ایالات متحده، مهم‌ترین سیاستمدار پاکستان بود و بسیاری از رویدادهای مهم و تاریخی در دوره وی صورت گرفت. او در این مصاحبه صراحتاً اذعان کرد که به دستور بوش اسلام‌آباد در سال ۲۰۰۱حمایت خود را از طالبان متوقف نمود، اما «ترس» از نفوذ هند در افغانستان منجر شد تا پاکستان مجدداً در سال ۲۰۰۴ حمایت خود از طالبان را از سر گیرد. (۱)

در واقع پاکستان هراس نفوذ دشمن شماره یک خود را در افغانستان داشت و به شدت نگران بود تا هندوستان از دو سمت به اسلام‌آباد فشار وارد سازد؛ بنابراین هرچند پاکستان در آن دوره برای مدت کوتاهی برنامه حمایت از طالبان و گروه‌های پراکسی خود در افغانستان را به کنار نهاد، ولیکن با توجه به واقعیت‌های منطقه ای مجدداً حمایت از شبه نظامیان طالبان را از سر گرفت. بسیاری از اعضای مهم طالبان را در وزیرستان شمالی یا برخی مناطق پاکستان جای داد تا در فرصت مناسب مجدداً از آنها استفاده کند.

بنابراین واقعیت‌های محیطی به رفتار پاکستان شکل می‌دهد. باتوجه به آنکه هندوستان پس از ورود آمریکا سعی کرده‌است تا جای پای خود را در افغانستان باز کند و تقریباً زمینه‌های لازم را برای نفوذ خود فراهم سازد و نیز با توجه به محبوبیتی که هندوستان در برخی از نظرسنجی‌ها در میان شرکای منطقه ای افغانستان به دست آورده‌است و ترس کنونی پاکستان از آنکه طالبان (با تمام پیوندهای دیرینه ای که به پاکستان دارد) روابط خود را با هند آغاز کنند، پاکستان نمی‌تواند فعالیت‌های خود را در افغانستان متوقف کند.

بنابراین با توجه به سابقه رفتاری پاکستان در مواجهه با طالبان می‌توان اینگونه استدلال کرد که شاید امروز پاکستان سعی کند خود را به ظاهر حامی صلح و ثبات و عدم مداخله در افغانستان نشان دهد اما شرایط ممکن است همیشه به این صورت نباشد و پاکستان مجدداً نقشه‌های جدیدی را برای افغانستان طرح‌ریزی کند. نقشه ای که مشخصا در مواجهه با هند تنظیم خواهد شد.

منابع

۱-اطلاعات روز(۲۸دلو۱۳۹۸)، چرا آمریکا در افغانستان ناکام ماند؟
کد مطلب: 94261
مرجع : مطالعات افغانستان
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل