باتلاق اشغالگران

جنگ ۲۰ ساله آمریکا برای امنیت و یک افغانستان ناامن

بخش دوم
ایالات متحده آمریکا در حوزه امنیت و اهداف مطروحه و مدنظر خود موفق عمل نکرده‌است، بگونه ای که بسیاری معتقدند صلح با طالبان به معنای پذیرش شکست آمریکا در مبارزه با تروریسم است.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۱ سنبله ۱۳۹۹ ساعت ۱۰:۰۲
جنگ ۲۰ ساله آمریکا برای امنیت و یک افغانستان ناامن
همان‌طور که در بخش اول ذکر شد، به گفته مقامات آمریکایی، مسئله امنیت و صلح، از عوامل اصلی بود که پای ایالات متحده را به افغانستان کشاند. این موضوع مهم‌ترین و در واقع شاکله اصلی بحث خواهد بود که در ادامه به صورت مبسوط بیان می‌شود.

مقصود آمریکا از امنیت چیست؟

بیشترین تمرکز ایالات متحده آمریکا در افغانستان در حوزه صلح و امنیت بود. این کشور بالای ۶۰ درصد از بودجه اختصاص داده شده به منظور بازسازی افغانستان در سال ۲۰۲۰ را به مسئله امنیت اختصاص داده‌است (۱) و روندها نشان می‌دهد که همواره موضوع امنیت، جز در سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲، بیشترین میزان بودجه و منابع مالی را دریافت می‌کرد. (۲)

آمریکایی‌ها در اولین گزارش اداره سرمفتش خاص برای بازسازی افغانستان (سیگار)، مقصود از امنیت را به وضوح مشخص کرده‌اند. هرچند در دوره‌های مختلف روسای جمهور آمریکا، تاکتیک‌ها و روش‌های گوناگونی در حوزه امنیت اتخاذ شده‌است ولیکن بر اساس اولین گزارش سیگار می‌توان شاکله اصلی امنیت را حول چند محور خلاصه کرد: ۱-تجهیز و بازسازی نیروهای نظامی افغان ۲-مبارزه با تروریست‌ها ۳-مبارزه با مواد مخدر. (۳)

این موارد از محورهای اصلی اقدامات ایالات متحده آمریکا در مقوله امنیت بودند؛ ولیکن تاکتیک‌ها و راهبردهای هر رئیس‌جمهور در این حوزه متفاوت بود. برای مثال اوباما به کنترل مرزی و فشار بر پاکستان توجه بیشتری نشان می‌داد. یا جرج بوش در از بین بردن پناهگاه‌های اصلی تروریستها در افغانستان تأکید بیشتری داشت؛ بنابراین تاکتیک‌های روسای جمهور متفاوت بودند ولیکن سعی می‌شد تا همواره این سه محور در حوزه تأمین امنیت و صلح مورد توجه واقع شوند. اما ایالات متحده آمریکا تا چه میزان در به نتیجه رسیدن اهداف فوق موفق عمل کرد؟

آمریکا در حوزه امنیت تا چه حد موفق بوده‌است؟

ایالات متحده آمریکا در حوزه امنیت و اهداف مطروحه و مدنظر خود موفق عمل نکرده‌است، بگونه ای که بسیاری معتقدند صلح با طالبان به معنای پذیرش شکست آمریکا در مبارزه با تروریسم است با توجه به اهداف آمریکا از ورود به خاک افغانستان دستاوردهای آمریکا در مقوله امنیت در سه حوزه بررسی می‌شود.

الف-تجهیز و بازسازی نیروهای نظامی افغان

مسئله بازسازی قوای امنیتی افغانستان از موضوعات مهمی بود که توسط نیروهای آمریکایی دنبال می‌شد اما آمریکا در این حوزه با شکست جدی مواجه شد و نتوانست در ایجاد یک نیرو نظامی منسجم، منظم و کارآمد در کشور افغانستان موفق عمل کند.

در ابتدا لازم است ذکر شود که آمریکا از آمار دقیق تعداد نیروهای نظامی افغان تا همین اواخر آگاهی نداشت چراکه بسیاری از فرماندهان نظامی افغانستان برای آنکه حقوق بیشتری کسب کنند نام برخی سربازانی را که یا کشته شده‌اند یا اصلاً وجود نداشتند در لیست خود اضافه می‌کردند. گفته می‌شود ۱۰٪ نیروهای نظامی افغانستان تا چندمدت پیش خیالی محسوب می‌شدند و وجود نداشتند یعنی حدود ۴۲ هزار نیروی دفاعی و امنیتی! (۴)

علاوه بر آن، قوای نظامی و امنیتی افغانستان با کمبود شدید نیرو مواجه اند. برای مثال در دسامبر ۲۰۱۸، قوای امنیتی و دفاعی افغانستان، ۳۰۸۶۹۳ نفر برآورد شده بود که نسبت به آگست سال ۲۰۱۶، با تقلیل ۹۰۱۶ نفری مواجه بود. (۵)

خارج از مسئله نفرات و حتی ضعف در برآورد صحیح تعداد قوای افغانستان، موضوع کمبود توانایی‌ها و ضعف در بخش‌های مهم قوای نظامی افغانستان، ضربه گسترده‌ای را به کارآمدی این نیرو وارد ساخته‌است.

برای نمونه، ایالات متحده آمریکا در تجهیز قوای هوائی افغانستان بسیار ضعیف عمل کرده‌است و عملاً این نیرو توانایی گسترده‌ای در برابر دفع تهدیدها و از بین بردن مخفیگاه‌ها و اماکن تروریستها از خود نشان نمی‌دهد. کشور افغانستان، سرزمینی کوهستانی است و برای مخفی شدن تروریستها مکان مناسبی است و نیاز به وجود پهپادها، هلیکوپترها و جنگنده‌های پیشرفته برای مقابله با تهدیدات گوناگون احساس می‌شود؛ ولیکن اگر به خوبی دقت کنیم می‌بینیم قوای هوائی افغانستان با کمبودهایی نظیر عدم وجود خلبان و نیروی متخصص، ضعف در نگهداری و مراقبت از تجهیزات مواجه است(۶) از جهت دیگر ایالات متحده آمریکا اخیراً ۳۲۸ میلیون دلار از کمک‌های مالی خود به قوای هوائی افغانستان را کاهش داده که با انتقاد مقامات افغانستان مواجه شده‌است(۷)

همچنین عدم کارایی نیروهای نظامی افغانستان در صورت نبود کمک‌های لجستیکی ایالات متحده از موارد دیگری است که می‌توان به آن اشاره کرد. بهترین ادله برای اثبات این مدعا، سخنان جوزف ووتل در فرماندهی مرکزی امریکاست که در تاریخ ۷ مارس ۲۰۱۹ در پاسخ به این سؤال که آیا قوای افغانستان به صورت مستقل می‌توانند امنیت را تأمین کنند، اعلام داشت: «ارزیابی من این است که نیروهای افغان وابسته به حمایت ائتلاف اند که ما آن را برایشان فراهم می‌سازیم.»(۸) این مسئله نشان می‌دهد که با خروج قوای آمریکایی، نیروهای امنیتی افغانستان قادر به تأمین امنیت نمی‌باشند و این موضوع به معنای ناکارآمدی کمک‌های آمریکا برای ساخت یک نیروی مستقل است.

ب-مبارزه با تروریستها

اصلی‌ترین و مهم‌ترین هدف ایالات متحده آمریکا برای اشغال کشور افغانستان و نفوذ در ممالک اسلامی، جنگ با تروریست‌ها و از بین بردن پایگاه‌ها و مخفیگاه‌های آنان در افغانستان بود. در سال ۲۰۱۸، «هلال الدین هلال» معاون وزارت دفاع افغانستان، آمار ۵۰ هزار تروریست را در قالب ۲۱ گروه تروریستی در این کشور اعلام کرده‌است. (۹) این نشان از افزایش گروه‌های تروریستی در افغانستان از یکسو و از جهت دیگر ضعف آمریکا در از بین بردن مخفیگاه تروریست‌ها در افغانستان دارد.

علاوه برگروه‌های تروریستی سابق، داعش در سال ۲۰۱۵ در منطقه ننگرهار حضور یافت و نیروهای طالبان پس از مدتی مجدداً به بازسازی گروه خود پرداختند و شروع به فعالیت علیه دولت نمودند. بر اساس برآوردهای لانگ وار جورنال(long war journal)، دولت افغانستان تنها ۴۶ درصد از مناطق را تحت سیطره خود دارد و ۱۴ درصد از مناطق در اختیار طالبان و ۴۰ درصد نیز مورد مناقشه دولت و طالبان است. (۱۰)

گزارش‌های یوناما هم نشان می‌دهد که شرایط در افغانستان بیش از پیش خطیرتر و ناامن تر می‌شود. در سال ۲۰۰۹ حدود ۵۹۶۹ غیرنظامی کشته یا زخمی شده بودند، ولیکن این مقدار هر ساله افزایش یافت به گونه ای که در سال ۲۰۱۹ افغانستان با تعداد ۱۰۳۹۲ کشته یا زخمی مواجه شد. (۱۱)

این مسئله نشان می‌دهد که اولا افغانستان همچنان شرایط ناامنی را سپری می‌کند و ثانیاً تروریستها فعالیت گسترده‌ای در این کشور دارند و ایالات متحده آمریکا نه تنها نتوانسته‌است پایگاه‌ها و مخفیگاه‌های آنان را از بین ببرد، بلکه پس از گذشت دو دهه به صلح با طالبان روی آورده‌است

ج-مبارزه با مواد مخدر

تقریباً مسئله مبارزه با مواد مخدر از دیدگاه تمامی محافل، یک پروژه ای شکست خورده و ناکام برای آمریکا بوده‌است، به گونه ای که اداره سیگار چندین بار در گزارش‌های خود به این مسئله اعتراف می‌کند.

یکی از موارد لازم برای مبارزه با تروریسم، نابودکردن منابع مالی تروریستهاست. اما آمریکا در این زمینه به گفته سرمفتش خاص برای بازسازی افغانستان ناکام بوده‌است. (۱۲)

به گفته دفتر مقابله با موادمخدر و جرایم سازمان یافته سازمان ملل متحد، در سال ۲۰۰۱ اراضی کشت خشخاش در افغانستان ۷۴هزار هکتار بود ولیکن در سالهای اخیر با رشد ۴۰۰درصدی به ۳۲۸هزار هکتار رسیده‌است. (۱۳)

بنابراین هم در آمارهای جهانی و هم به اعتراف مقامات ایالات متحده آمریکا، این کشور در مبارزه با مواد مخدر شکست خورده‌است و طالبان هم چنان از این طریق درآمدزایی می‌کنند. از جهت دیگر نکته ای را که در روزهای اخیر لازم به یادآوری است، مسئله آزادی زندانیان طالبان است که بسیاری از آنها خود از قاچاقچیان بزرگ مواد مخدر محسوب می‌شوند.

بنابراین ایالات متحده آمریکا در مهم‌ترین پروژه خود یعنی برقراری صلح و امنیت در افغانستان ناتوان بوده‌است و امروز پس از قریب به دو دهه فعالیت، به صلح با طالبان بسنده کرده‌است در یادداشت‌های بعدی ابعاد دیگر حضور آمریکا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

منابع

۱- SIGAR (2020), QUARTERLY REPORT TO THE UNITED STATES CONGRESS
۲- سیگار (۲۰۰۸)، راپور سه‌ماهه به کنگره
۳- همان
۴- شفقنا (۱۳۹۸)، نام ۴۲ هزار سرباز خیالی در صفوف نیروهای امنیتی افغانستان ثبت است
۵- سیگار (۲۰۱۹)، لست خطرات بلند ۲۰۱۹
۶- همان
۷- تسنیم (۱۳۹۸)، آمریکا عامل ضعف نیروهای نظامی افغانستان است
۸- سیگار (۲۰۱۹)، لست خطرات بلند ۲۰۱۹
۹- عصرایران (۱۳۹۸)، فعالیت ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان
۱۰- long war journal (2020), Northern Afghan district falls to the Taliban
۱۱- یوناما (۲۰۱۹)، محافظت از افراد ملکی گزارش سال ۲۰۱۹
۱۲- آوا (۱۳۹۸)، آمریکا در مبارزه با مواد مخدر ناکام بوده‌است
۱۳- بی‌بی‌سی (۲۰۱۹)، آمریکا چگونه جنگ تریاک را باخت
کد مطلب: 93917
مرجع : مطالعات افغانستان
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل