​تحولات لبنان پس از استعفای حسان دیاب به کدام سمت می‌رود؟

محمدرضا کلهر
در شرایط کنونی که لبنان باید به بررسی دلایل انفجار بیروت و همچنین محاسبه میزان خسارات و روش‌های بازسازی بپردازد استعفای حسان دیاب یک خلأ بزرگ ایجاد خواهد کرد. در ماجرای استعفای سعد الحریری در سال گذشته ۵۰ روز در لبنان خلأ قدرت وجود داشت اما اکنون با توجه به تشدید اعتراضات داخلی که از سوی برخی جریان‌های خاص هدایت شده‌است این روند می‌تواند بسیار طولانی‌تر شود.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۲۳ اسد ۱۳۹۹ ساعت ۱۱:۴۵
​تحولات لبنان پس از استعفای حسان دیاب به کدام سمت می‌رود؟
به دنبال انفجار بیروت و تشدید اعتراضات خیابانی، حسان دیاب نخست‌وزیر لبنان به همراه تمامی وزرا استعفا کردند. بسیاری بر این باورند که انفجار بیروت که سومین انفجار بزرگ دنیا پس از بمباران اتمی‌هیروشیما و ناکازاکی و بزرگ‌ترین انفجار غیراتمی ‌تاریخ است باعث ایجاد تغییراتی در نظم موجود در لبنان و حتی خاورمیانه خواهد شد. چرا که لبنان همواره به‌عنوان قطب‌نمای تحولات منطقه مطرح بوده‌است. بررسی پیامدهای این انفجار موضوع بررسی این یادداشت نبوده و در این مطلب به زوایای استعفای حسان دیاب خواهیم پرداخت.
میشل عون رئیس‌جمهور لبنان پس از ۵۰ روز که از شروع اعتراضات لبنان می‌گذشت در قوس/آذرماه ۹۸ سرانجام «حسان دیاب» را به‌عنوان نخست‌وزیر مکلف تعیین کرد. حسان دیاب در پارلمان لبنان هم با کسب ۶۹ کرسی از ۱۲۸ کرسی مأمور تعیین کابینه شد و در نهایت توانست کابینه خود را تشکیل دهد. مردم لبنان از ۲۵ میزان/مهرماه ۹۸ در اعتراض به اعمال مالیات بر مکالمات مربوط به واتس‌آپ اعتراضات خود را شروع کردند. البته این مسئله تنها یک بهانه برای نشان دادن خشم آنان نسبت به وضعیت اقتصادی این کشور بود. چراکه بحران لبنان ریشه در ۳۰ سال گذشته دارد. در تمام این سال‌ها، دولت‌های مختلف لبنان به‌جای تکیه بر راه‌حل‌های بنیادی به استقراض خارجی و وام‌های بلندمدت روی آورده‌اند. نتیجه این سیاست نیز بدهی ۸۶ میلیارد دلاری لبنان است. در واقع دولت‌های لبنان در ۳۰ سال گذشته همواره برای جبران کسری بودجه یا به وام خارجی پناه برده‌اند یا اینکه با گرفتن مالیات از مردم به دنبال رفع کسری بودجه بوده‌اند. نکته جالب این است که در این مدت، بانک‌ها و شرکت‌های خصوصی در لبنان معاف از مالیات بوده‌اند. نتیجه این سیاست درنهایت به شروع اعتراضات میزان/مهرماه منجر شد. سعد الحریری که در بین سیاستمداران کنونی لبنان بیشترین نقش را در بحران اقتصادی لبنان دارد برای فرار از مسئولیت از نخست‌وزیری استعفا کرد و لبنان را با بحران مواجه ساخت. در مدت ۵۰ روز گزینه‌های مختلفی برای نخست‌وزیری در لبنان مطرح شد که موردتوافق نگرفت تا درنهایت حسان دیاب نخست‌وزیر مکلف لبنان شد.
طبق عرف سیاسی در لبنان گزینه نخست‌وزیری همواره از طرف بزرگ‌ترین فراکسیون اهل سنت پارلمان لبنان به میشل عون معرفی‌شده‌است. بزرگ‌ترین فراکسیون هم همواره وابسته به جریان سعد حریری بوده‌است. اما پس‌ازآنکه سعد حریری به‌عنوان رئیس بزرگ‌ترین فراکسیون اهل سنت پارلمان لبنان، معرفی گزینه نخست‌وزیری را به تأخیر انداخت و با همه گزینه‌ها هم مخالفت کرد در نهایت حزب‌الله لبنان به کمک سایر جریان‌های سیاسی روش دیگری از انتخاب نخست‌وزیر را رونمایی کرد. درواقع حزب‌الله لبنان، جنبش امل، جریان ملی آزاد (به رهبری جبران باسیل)، جریان المرده و بلوک الوطنی، الحزب القومی (حزب ملی) و اللقاء التشاوری (انجمن مشورتی) که اکثریت پارلمان لبنان را در اختیاردارند حسان دیاب را به‌عنوان نخست‌وزیر جدید لبنان تعیین کردند.
در واقع در آن زمان طرحی با عنوان «بی‌دولت‌سازی» در مورد کشورهای محور مقاومت در جریان بود. دخالت‌های کشورهایی مانند آمریکا و عربستان در لبنان و عراق باعث شد تا در این دو کشور نخست‌وزیر انتخاب نشود. اما در نهایت پروژه بی‌دولت‌سازی در عراق و لبنان شکست خورد. اکنون انفجار بیروت بهانه لازم را برای اجرای مجدد این پروژه فراهم کرده‌است. در شرایط کنونی که لبنان باید به بررسی دلایل انفجار بیروت و همچنین محاسبه میزان خسارات و روش‌های بازسازی بپردازد استعفای حسان دیاب یک خلأ بزرگ ایجاد خواهد کرد. در ماجرای استعفای سعد الحریری در سال گذشته ۵۰ روز در لبنان خلأ قدرت وجود داشت اما اکنون با توجه به تشدید اعتراضات داخلی که از سوی برخی جریان‌های خاص هدایت شده‌است این روند می‌تواند بسیار طولانی‌تر شود. به‌نظر می‌رسد که پروژه‌های بزرگی در مورد لبنان در حال طراحی است که سفر امانوئل مکرون و اولتیماتوم وی درمورد اصلاحات سیاسی در لبنان تا سنبله/شهریورماه کوچک‌ترین قطعه از این پازل است.
گروه‌ها و کشورهای ضد مقاومت سعی دارند تا از فرصت به‌وجود آمده برای انتقام‌گیری از حزب‌الله لبنان و انداختن مسئولیت ناکامی‌به گردن این حزب استفاده کنند و حتی استعفای حسان دیاب را نوعی شکست برای حزب‌الله بدانند. اما واقعیت این است که استعفای دیاب شکست حزب‌الله محسوب نمی‌شود زیرا دیاب نخست‌وزیر مقاومت نبود بلکه صرفاً با مساعدت ائتلاف مقاومت موفق به تشکیل کابینه شد همان گونه که حزب‌الله در فرایند تشکیل دولت‌های نجیب میقاتی در سال ۲۰۱۱، تمام سلام در ۲۰۱۴ و سعد الحریری در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۹ نیز همکاری کرد.
معرفی حزب‌الله به‌عنوان عامل نابسامانی‌های کنونی لبنان نیز «وارونه‌سازی واقعیت» و «تصویرسازی نادرست» در قالب جنگ شناختی علیه حزب‌الله است. در ۲۸ سال اخیر حدود ۱۵ سال قدرت در اختیار رفیق الحریری (۱۰ سال) و سعد الحریری (۵ سال) بود. ۵۲ ماه هم قدرت در اختیار فؤاد سنیوره بود که مخالف جدی حزب‌الله محسوب می‌شد. نجیب میقاتی و تمام سلام نیز جمعاً ۷۰ ماه قدرت را در اختیار داشتند که هر دو از جریان ۱۴ مارس بودند. در دولت‌های «سلیم الحص» (۱۹۹۸ تا ۲۰۰۰) و عمر کرامی (۲۱ اکتبر ۲۰۰۴ تا ۲۸ فوریه ۲۰۰۵) نیز اساساً حزب‌الله لبنان نقشی در قدرت نداشته و هیچ مشارکتی نیز در شکل‌گیری دولت نداشته‌است؛ بنابراین، معرفی حزب‌الله به‌عنوان عامل نابسامانی‌های کنونی و اهانت برخی معترضان به سیدحسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، اقدام هدفمند و طراحی شده در چارچوب جنگ شناختی علیه مقاومت لبنان است که راه به جایی نخواهد برد.
کد مطلب: 93746
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل