امنیت عربستان در دوره پساآمریکا

تحولات داخلی عربستان و به تبع آن سیاست‌های این کشور در محیط بین‌الملل با ولیعهدی «محمد بن سلمان»، وارد فصل جدیدی شد.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۸ ثور ۱۳۹۹ ساعت ۰۹:۱۰
امنیت عربستان در دوره پساآمریکا
۱- تحولات داخلی عربستان و به تبع آن سیاست‌های این کشور در محیط بین‌الملل با ولیعهدی «محمد بن سلمان»، وارد فصل جدیدی شد. مانند جنگ (با یمن)، ترور (جمال خاشقجی)، رقابت‌های منطقه‌ای (در عراق و سوریه و لبنان و..). در سایه تحولات منطقه، عدم توانایی سعودی در تأمین امنیت خود با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی، آنان را وادار کرده‌است که به قدرتی فرامنطقه‌ای متوسل شوند. سعودی‌ها تاکنون مبالغ هنگفتی را به شرکتهای غربی و دولت‌هایی مانند آمریکا پرداخت کرده‌اند تا بتوانند اقدام به خرید سامانه‌های موشکی و پدافندی، تأمین سلاح و مهمات به منظور استفاده در جنگ با همسایه جنوبی خود کنند و نیز گروه‌های تروریستی مانند داعش و القاعده را به‌ویژه در یمن، سوریه و عراق را به انواع سلاح تجهیز کنند. تحمیل انواع قراردادها به عربستان توسط آمریکا تا حدی زیاد شد که ترامپ از این معاملات به دوشیدن گاو شیرده تعبیر کرد که تا جایی که منافع واشینگتن اقتضا می‌کند باید ادامه یابد.
۲- ابعاد و پیامدهای گوناگون وابستگی امنیتی به قدرتی فرامنطقه‌ای زمانی وارد مرحله پیچیده خود می‌شود که آن قدرت در حوزه‌های مختلف در حال افول باشد. شواهد و قرائن حکایت از آن دارد که ایالات متحده در حال از دست دادن مولفه‌های ابرقدرتی خود است زیرا:
 الف- آمریکا همانند گذشته توان اجماع سازی مطلق بین‌المللی را ندارد. این کشور نتوانست خواست و اراده خود را در تحولات سوریه، عراق، یمن، لبنان، فلسطین و… به کرسی بنشاند و حتی در مواردی تحولات بر خلاف سیاستهای واشینگتن پیش رفته‌است مانند استمرار حکومت بشار اسد، عدم شکست انصارالله و…
ب- قدرت اقتصادی آمریکا سیر نزولی دارد. بدهی بالا، کسری بودجه سرسام آور، نرخ بیکاری ۲۶ میلیون نفری، رکود اقتصادی و صنعتی ناشی از ظهور رقبایی جدید و جدی و… باعث شده‌است که نتوان از اقتدار اقتصادی و مستحکم این کشور سخن به میان آورد.
ج- ایدئولوژی مورد حمایت آمریکا رو به ضعف نهاده‌است. پس از فروپاشی کمونیسم، اندیشه لیبرال دموکراسی آمریکایی بدون رقیب به نظر می‌رسید. ظهوراندیشه‌های جدید در غرب آسیا و شمال آفریقا و استمرار حیات آنها، خود بهترین گواه بر ضعف و نارسایی گفتمان فلسفی مورد اهتمام آمریکاست. از آنجایی که مبانی‌اندیشه از مولفه‌های ابرقدرتی به‌شمار می‌آید لذا می‌توان از آغاز فروپاشی مبانی آمریکایی و جذابیت آن سخن گفت.
د- توان نظامی آمریکا هم با چالش کمی مواجه نبوده‌است. از جمله: ناکامی در غلبه بر گروه‌های نظامی غیر کلاسیک به‌ویژه در افغانستان، عراق و سوریه، عدم توانایی در رصد و شناسایی و انهدام موشکهای شلیک شده به پایگاه عین الاسد توسط جمهوری اسلامی ایران، موفقیت ایران در نشاندن پهپاد 170 RQ آمریکایی و انهدام یک فروند پهپاد فوق پیشرفته «گلوبال هاوک» این کشور با اتکا به فناوری پیچیده. این موارد نشان می‌دهد که توان نظامی این کشور چندان هم که تبلیغ می‌شود شکست ناپذیر نیست.
۳- در چنین شرایطی که کشور مورد اتکای سعودی‌ها، قدرت و توان سابق خود را رو به قهقرا می‌بیند و بر اساس ابتدایی‌ترین اصل در روابط بین‌الملل شاید در چند دهه آینده فقط به فکر حفظ موجودیت خود باشد، به نظر می‌رسد که عربستان سعودی برای تأمین امنیت خود فقط سه گزینه پیش روی خود خواهد داشت:
الف- نخستین گزینه آن است که تبدیل به (گاو شیرده) برای کشوری دیگر مانند روسیه و چین یا یک قدرت منطقه‌ای شود تا بتواند خود را در برابر تهدیداتی از نوع حمله به آرامکو محافظت کند.
ب: گزینه دوم، تکیه بر توان و ظرفیت‌های داخلی و خودکفایی امنیتی است که این گزینه هم با توجه به ضعف زیرساختی، نداشتن علم و فناوری بومی و متخصصان و نیروی انسانی لازم، فاقد موضوعیت است.
ج- اما گزینه‌ای که عاقلانه‌تر به نظر می‌رسد آن است که ریاض دست از خصومت با کشورهای منطقه به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران بردارد و با گروه‌های جبهه مقاومت که هدفی جز نجات خود از چنگال ظالم ندارند بر اساس احترام متقابل و تأمین امنیت مبتنی بر همگرایی با کشورهای منطقه رفتار کند.
نتیجه:
سعودی‌های ناتوان در تأمین امنیت خود که به ناچار حاضر به پرداخت مبالغ هنگفتی از درآمدهای نفتی خود به آمریکا برای حفظ امنیت شده‌اند، در دوره پسا آمریکا که در آن واشینگتن با افول قدرت اقتصادی، نظامی، ایدئولوژیک و اجماع سازی بین‌المللی روبه‌روست، صرفاً بر مبنای عدم خصومت با کشورها و قدرت‌های منطقه‌ای و گروه‌های مقاومت و آزادیخواه، خواهند توانست امنیت خود را تأمین کرده و خود را از این وابستگی نجات دهند.
علی ساجد
کد مطلب: 92659
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل