صلح، انتخابات و سناریوهای آینده افغانستان

تیم عبدالله عبدالله که هم‌اکنون اکثر رهبران مجاهدین را در کنار خود دارد و می‌داند که پیروز انتخابات ریاست جمهوری نخواهد بود تلاش می‌کند تا پیش از اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری توافق‌نامه صلح با طالبان امضا شود.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۴ دلو ۱۳۹۸ ساعت ۰۸:۰۳
صلح، انتخابات و سناریوهای آینده افغانستان
وضعیت این روزهای افغانستان پیچیده‌است. از یک سو سرنوشت جنگ و صلح در افغانستان قرار است در گفتگوهای آمریکا و طالبان در دوحه قطر مشخص شود و از سوی دیگر کمیسیون شکایات انتخاباتی در هفته‌های آینده می‌خواهد تکلیف رئیس‌جمهور آینده افغانستان را روشن کنند. هم‌زمانی این دو رویداد مهم موجب شده‌است تا پیش‌بینی آینده افغانستان اندکی مشکل به نظر برسد.

بازی صلح

در اواخر سال ۲۰۱۸ میلادی بود که در چارچوب استراتژی دونالد ترامپ برای جنوب آسیا زلمی خلیلزاد مأمور شد تا برای پیدا کردن راهی برای صلح، به‌طور مستقیم با نمایندگان طالبان گفتگو کند. البته این گفتگوها پیش از آن نیز توسط «آلیس ولز» مشاور معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور آسیای جنوبی و مرکزی آغاز شده بود. اما گذاشتن مسئولیت پرونده افغانستان بر شانه‌های زلمی خلیلزاد نشان دهنده جدیت دو طرف در مذاکرات بود.

نمایندگان طالبان و آمریکا طی یازده دور با یکدیگر دیدار و گفتگو کردند که ظاهراً نتایج چندان مثبتی در پی داشته‌است. البته شماری از تحلیلگران رایزنی‌های آمریکایی‌ها با طالبان را بازی ترامپ برای تثبیت ادامه حضور نظامی نیروهای نظامی این کشور در افغانستان می‌دانند. ترامپ قصد دارد تا با جلب رضایت طالبان، افغانستان را به مرکز سیاست‌های منطقه ای خود در منطقه شرق و مرکز آسیا درآورد. آخرین گفتگوهای صلح درحالی در دوحه قطر پایان یافت که دو طرف اعلام کردند توافق صلح در هفته‌های آینده نهایی شده و زمان امضای آن اعلام خواهد شد. امری که همچنان و پس از گذشت هفته‌ها هنوز محقق نشده‌است. اما مشکل کار کجاست.

یکی از این مشکلات ناشی از اختلافاتی است که میان آمریکا و محمد اشرف غنی رئیس‌جمهور افغانستان وجود دارد. این اختلافات از همان دور اول مذاکرات آشکار شد. در آن دوره مشکل اصلی عدم اطلاع مقامات حکومت افغانستان از جزئیات گفتگوهای آمریکا و طالبان بود. رئیس‌جمهور و شماری از مقامات افغانستانی همواره از سیاست پنهانکاری زلمی خلیلزاد و حکومت آمریکا در زمینه گفتگوهای صلح انتقاد می‌کردند. ظاهراً حکومت افغانستان از این می‌ترسید که آمریکا در توافق خود با طالبان، آن را قربانی کند. با این حال در ادامه گفتگوهای صلح، آمریکایی‌ها راضی شدند تا خط قرمزهای حکومت افغانستان را در نظر گرفته و بدون هماهنگی با ارگ ریاست جمهوری هیچ توافقی را با طالبان امضا نکنند.

اما با پایان یافتن دور نهم گفتگوهای آمریکا و طالبان موضوع جدیدی روند صلح را به بن‌بست کشاند. درحالی که طالبان و آمریکایی‌ها اعلام کردند که برسر کاهش خشونت‌ها در افغانستان توافق کرده‌اند اما ریاست جمهوری افغانستان اعلام کرد که موضوع «کاهش خشونت‌ها» پرابهام و بی‌معنی است و طالبان می‌بایست اعلام آتش‌بس کند. در واکنش به این امر آمریکایی‌ها به طالبان پیام داده‌اند که در متن توافق‌نامه صلح «آتش‌بس» می‌بایست جایگزین «کاهش خشونت‌ها» شود. موضوعی که توسط طالبان رد شد و همچنان پاسخ مثبتی به آن داده نشده‌است.

نمایش انتخابات

موضوع دیگری که فضای سیاسی افغانستان را پیچیده‌تر کرده بحث انتخابات است. درحالی که انتخابات ریاست جمهوری پس از حرف و حدیث‌های بسیار در تاریخ ششم میزان/مهرماه برگزار شد، شماری از تیم‌های انتخاباتی نسبت به سلامت آن اعتراض کرده و خواستار توقف روند شمارش آرا و اعلام نتایج انتخابات شدند. اعتراضات تیم‌های انتخاباتی به تخلفات و تقلبات گسترده صورت گرفته در انتخابات ادامه داشت که با رایزنی‌ها و فشارهای خارجی که صورت گرفت معترضان و در راس آنها تیم ثبات و همگرایی راضی شدند تا ابتدا نتایج ابتدایی اعلام شود و سپس به شکایات انتخاباتی رسیدگی گردد.

نتایج ابتدایی انتخابات درست همان چیزی بود که کارگردان این نمایش برای آن درنظر گرفته بود. محمد اشرف غنی با کسب بیش از ۵۰ درصد آرا در جایگاه نخست قرار داده شده بود. پس از آن نامزدان معترض شکایت‌های خود را ثبت کردند و در حال حاضر منتظر هستند تا نتایج بررسی‌های کمیسیون شکایات انتخاباتی منتشر شود. با توجه به مهندسی انتخابات توسط ارگ، بعید به نظر می‌رسد که شکایات انتخاباتی بتواند تأثیر چندانی بر نتایج انتخابات بگذارد و به احتمال زیاد شخص محمد اشرف غنی رئیس‌جمهور آینده افغانستان اعلام خواهد شد. این موضوع را کم و بیش نامزدان معترض و به ویژه عبدالله عبدالله و همپیمانان وی نیز متوجه شده‌اند. ظاهراً آن‌ها می‌دانند که تلاش‌های شان برای تغییر نتیجه انتخابات بی‌ثمر خواهد بود، از همین روی به دنبال فشار حداکثری و تغییر نمایشنامه این نمایش هستند. اینکه در آینده چه سناریوهایی بیشتر محتمل خواهد بود را در ادامه شرح خواهیم داد.

صلح، انتخابات و سناریوهای آینده

۱. برقراری صلح و تشکیل حکومت موقت: تیم عبدالله عبدالله که هم‌اکنون اکثر رهبران مجاهدین را در کنار خود دارد و می‌داند که پیروز انتخابات ریاست جمهوری نخواهد بود تلاش می‌کند تا پیش از اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری توافق‌نامه صلح با طالبان امضا شود. براساس این توافق‌نامه یک حکومت موقت تشکیل خواهد شد که اداره امور را بر عهده خواهد گرفت و پس از تدوین قانون اساسی جدید مقدمات انتخابات ریاست جمهوری را فراهم خواهد کرد.

این گزینه مورد توجه طالبان نیز می‌باشد. آن‌ها که حکومت افغانستان را نامشروع می‌دانند و تماس‌هایی را نیز با برخی از رهبران جهادی گرفته‌اند، مایل هستند تا پس از امضای موافقت نامه صلح یک حکومت موقت با مشارکت طالبان و مجاهدین تشکیل شود. البته احتمال ضعیفی نیز وجود دارد که آمریکایی‌ها حتی پس از اعلام نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری با فشارهایی که بر ارگ وارد می‌کنند طرح حکومت موقت را اجرایی نمایند.

۲. غنی رئیس‌جمهور می‌شود و ابتکار صلح را در دست می‌گیرد: محمد اشرف غنی تلاش می‌کند تا پیش از امضای موافقت نامه صلح بین آمریکا و طالبان نام وی به عنوان رئیس‌جمهور بعدی افغانستان اعلام شود. در چنین وضعیتی وی علی‌رغم نداشتن حمایت شماری از چهره‌های تأثیر گذار داخلی، از حمایت‌های بین‌المللی برخوردار خواهد بود. غنی در پی آن است تا پس از اینکه رئیس‌جمهور بعدی افغانستان اعلام شد و آمریکا و طالبان نیز بر سر آتش‌بس توافق کردند، با این گروه وارد مذاکره شده و راهی برای صلح بیابد. البته در چنین شرایطی بعید به نظر می‌رسد که رهبران طالبان حاضر به گفتگو با غنی شوند مگر اینکه حامیان منطقه ای آن‌ها یعنی پاکستان و عربستان چراغ سبز نشان دهند، که احتمال آن نیز ضعیف است.

۳. بحران ادامه پیدا می‌کند: شواهد نشان دهنده آن است که طرح ترامپ برای صلح با طالبان، افغانستان را به سوی بحران بزرگ‌تری هدایت می‌کند. انتشار شماری از جزئیات گفتگوهای دوحه حاکی از آن است که ترامپ قصد دارد به هر قیمتی با طالبان بر سر ادامه حضور نظامی در افغانستان موافقت کند. جدای از اینکه طالبان به شدت با این موضوع مخالفت می‌کند اما ظاهراً آمریکایی‌ها قصد دارند بسیاری از دست‌آوردهای افغانستان در ۱۸ سال گذشته را فدای جلب رضایت طالبان کنند. در این صورت مطمئناً حتی اگر موافقت نامه صلحی نیز بین آمریکا و طالبان امضا شود اما آتش جنگ فروکش نخواهد کرد زیرا مردم افغانستان از وضعیت به وجود آمده ناراضی خواهند بود.

همچنین انتخابات ریاست جمهوری نیز موجب گسترش بحران سیاسی در افغانستان خواهد شد. مهندسی غنی در ساختار کمیسیون شکایات انتخاباتی و کمیسیون انتخابات و همچنین دستکاری‌های تیم وی در صندوق‌های رای به نحوی است که فقط وی پیروز انتخابات اعلام خواهد شد. در چنین شرایطی بدون شک عبدالله عبدالله و همپیمانان وی ساکت نخواهند نشست و در مقابل غنی خواهند ایستاد. تقابل این دو نیروی سیاسی بدون شک افغانستان را وارد بحران جدیدی خواهد کرد.

/پیام آفتاب
کد مطلب: 91916
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل