​آمریکا منشأ اختلافات فراوانی در افغانستان شده‌است

آمریکا که بعد از ۱۸ سال حضور ناکام در افغانستان تلاش می‌کند از باتلاق و بن‌بست خود ساخته خارج شود اکنون با طرح ادعای صلح و بدون در نظر گرفتن منافع دولت و ملت افغانستان، باعث بروز اختلاف در بین افغان‌ها و بازیگران سیاسی صلح در منطقه شده‌است.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۲۲ حمل ۱۳۹۸ ساعت ۱۱:۱۷
​آمریکا منشأ اختلافات فراوانی در افغانستان شده‌است
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری این کشور هفته جاری جنگ در افغانستان را تاسف بار و مسخره خواند و ابراز امیدواری کرد بتواند با موفقیت در گفت وگوهای صلح افغانستان که خود به کمک دستیارش مدیریت آنرا به عهده گرفته‌است، به طولانی‌ترین جنگ خارجی آمریکا پایان دهد.
به گزارش خبرگزاری بلومبرگ آمریکا وی در یک نشست در کاخ سفید با ینس استولتنبرگ، دبیرکل پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) که نیروهای آن هنوز در افغانستان جولان می‌دهند، از اعضای ناتو به دلیل عدم همراهی با آمریکا در نیل به اهدافش انتقاد کرد.
اما وی در حالی جنگ در افغانستان را مسخره خواند و از همپیمانان غربی و منطقه ای خود انتقاد کرد که مقامات آمریکایی تاکنون شش بار بدون نظرخواهی از آنها و همه بازیگران مؤثر در افغانستان با نماینگان طالبان در قطر دیدار کرده و در صدد ختم طولانی‌ترین جنگ تاریخ آن کشور است.
آمریکا در سال ۲۰۰۱ ابتدا به بهانه مبارزه با تروریسمی بعد از ۱۱ سپتامبر، وارد این کشور شد و به تدریج تلاش کرد برای حفظ منافع منطقه ای خود حکومت‌های مختلفی را در آن سرکار بیاورد که تأمین کننده همه منافع واشینگتن نبودند، اما امروزه بعد از تفرقه افکنی در این کشور می‌کوشد به سبک خودش صلحی را در آن کشور فراگیر کند که خواست همه بازیگران داخلی و خارجی موجود و مؤثر در آن کشور نیست.
البته پیشینه حضور آمریکا در این کشور، طبق اعتراف قبلی هیلاری کلینتون، وزیر خارجه پیشین این کشور به زمانی برمی گردد که واشینگتن گروه تروریستی طالبان را برای جلوگیری از گسترش نفوذ روس‌ها (شوروی سابق) در افغانستان خلق کرده بود، اما امروزه برای مدیریت بهتر و بیشتر بر این گروه سیاسی خودساخته، بارها سعی کرد بطور مخفیانه یا علنی با آن مذاکره کند تا بهتر بتواند به اهداف تاریخی خود در این کشور و شاید در منطقه دست یابد، غافل از اینکه این مذاکرات پشت پرده یا بعضاً رو در رو با بازیگران دست‌چین شده داخلی و منطقه ای، اختلافات را در میان همه آنها بیشتر کرده‌است.
چون به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، ترامپ با تعیین زلمای خلیل زاد، فرستاده ویژه خود در امور افغانستان و سپردن مأموریت به اصطلاح صلحبانی در آن کشور به او، همه بازیگران سیاسی داخل افغانستان از جمله خود دولت کابل و همچنین بازیگران خارجی به ویژه همسایگان مؤثر در عرصه سیاسی و اقتصادی افغانستان را درچار یک سردرگمی و بلاتکلیفی مزمن کرده‌است.
خلیل زاد برای تحقق این به اصطلاح صلح دیکته ای، بارها نشست‌های ناموفق مختلفی را در کابل، اسلام‌آباد و پایتخت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که آخرین آن در دوحه قطر بود، بدون حضور مستقیم نمایندگان اصلی دولت افغانستان و همسایگان مؤثر این کشور با گروه طالبان برگزار کرد.
قابل توجه اینکه ورود مستقیم دولت ترامپ به گفت و گو با گروه طالبان، به شدت مورد انتقاد مقام‌های پیشین آمریکایی نیز قرار گرفته‌است.
«رایان کراکر» سفیر پیشین آمریکا در افغانستان ۲۷ دلو در روزنامه واشینگتن پست نوشت: «ما با ورود مستقیم دولت ترامپ به مذاکره مستقیم با طالبان به عنوان مخالف دولت کابل برای برآورده کردن خواسته‌هایش مخالفیم، چون با این کار مشروعیت را از حکومتی گرفته‌ایم که ادعای حمایت از آن را داریم».
او افزود که آمریکا با این کارش، نشان می‌دهد که «تسلیم طالبان شده‌است».
البته تاکنون مذاکرات جداگانه ای نیز میان بازیگران اصلی داخلی و خارجی افغانستان در پایتخت‌های روسیه، ایران، ازبکستان، پاکستان و ترکیه نیز برگزار شد، اما این مذاکرات هم به رغم برخورداری از برخی دستاوردهای قابل توجه، هنوز به نتیجه مؤثری نرسیدند، چون اقدامات اختلاف افکنانه دولت آمریکا در افغانستان موجب سردرگمی همه بازیگران داخلی افغانستان و نیز بازیگران خارجی مؤثر در آن شده‌است.
از دیگر اقدامات اختلاف افکنانه رئیس‌جمهوری آمریکا در افغانستان می‌توان به تصمیم ۱۳ دلو او اشاره کرد که گفته بود واشینگتن نیمی از ۱۴ هزار نیروی نظامی آمریکایی را از افغانستان خارج می‌کند، اما فردای همان روز تلویزیون سی ان ان آن کشور گزارش داده بود که واشینگتن با این تصمیم همه همپیمانان بین‌المللی عضو ناتو را برای همراهی با خود در سیاست گذاری در افغانستان دچار سردرگمی کرده‌است.
اعلام این تصمیم به شکل‌های متفاوت واکنش هم طالبان و هم دولت افغانستان را نیز به همراه داشته‌است.
آنچه مهم است اینکه دو طرف دعوا در افغانستان، یعنی نه گروه طالبان مورد توجه آمریکا، حتی دولت افغانستان نیز از ادامه روند مذاکرات راضی نیستند، چون با وجود صرف این همه زمان برای مدیریت آمریکایی این مذاکرات، هنوز هیچ‌یک از طرفین حاضر نیست با طیب خاطر در یک گفت وگوی بین افغانی تمام عیار در کنار دیگری نشسته و اختلافات را با هم حل کنند.
به اعتقاد تحلیلگران، با توجه به مذاکرات پشت پرده خلیل زاد با طالبان و در واقع محرومیت دولت کابل از شرکت در مذاکرات صلح تحت مدیریت آمریکا، احتمال اینکه رابطه واشینگتن با اشرف غنی به‌طور دائمی آسیب ببیند همچنان رو به افزایش است؛ چرا که رئیس‌جمهوری افغانستان نیز به سهم خود همچنان مصمم به حفظ قدرت و مدیریت تلاش‌ها برای رسیدن به صلح مطلوب خود است.
اشرف غنی به عنوان دولت وحدت ملی قانونی و مستقر در کشورش حق مسلم خود می‌داند بعد از پایان این مذاکرات صلح بتواند همچنان نقش مؤثری در دولت بعدی کشورش بازی کند، در حالی که شواهد نشان می‌دهد آمریکا قصد دارد وزن اصلی دولت آینده را به طالبان اعطا کند.
خصومت به وجود آمده میان واشینگتن و کابل شانس‌های کوچکی که برای رسیدن به صلح وجود داشت را به خطر انداخته‌است و این اختلاف افکنی و خصومت نتیجه مدیریت کسی جز زلمی خلیلزاد بر این مذاکرات نیست.
کارشناسان معتقدند که از نگاه رئیس دولت افغانستان، مذاکراتی که خلیلزاد آمریکایی – افغانی، رهبری اش را به عهده دارد، خیانت به شخص او است و نشانه تسلیم شدن آمریکا (در برابر طالبان) است. امری که می‌تواند به بازگشت مجدد طالبان به قدرت منجر شود.
یک مقام حکومت افغان شنبه هفته گذشته در گفت وگو با رویترز گفته بود: «خلیلزاد در حالی می‌خواهد خود را قهرمان صلح افغانستان معرفی کند که رئیس‌جمهوری نمی‌خواهد به عنوان شخص بد بعد از این مذاکرات صلح معرفی شود، چرا که او فکر می‌کند که به او خیانت شده‌است».
این نوع مدیریت بحران از سوی خلیل زاد، موجب بی‌ثباتی در موضع‌گیری‌های احزاب و قومیت‌های مختلف افغان نسبت به دولت و حتی طالبان نیز شده‌است.
این اختلافات تاجایی پیش رفت که در ۱۴ مارس (۲۴ حوت ۱۳۹۷) «حمدالله محب» مشاور غنی در امور امنیت ملی دولت افغانستان در یک نشست با خلیل زاد، به شدت به او تاخت و او را متهم کرد به اینکه احتمالاً می‌خواهد مقام ریاست حکومت بعدی افغانستان را خود به عهده بگیرد.
برخی منابع افغان که خواستند نامشان فاش نشود فردای آن روز به رویترز گفتند که وزارت خارجه آمریکا خشمگین از اظهارات محب، اعلام کرد مقامات این وزارتخانه دیگر حاضر نیستد در هیچ نشستی با او حضور یابند.
از اینرو در نشستی که سه روز بعد میان نمایندگان ناتو و رئیس‌جمهوری افغانستان برگزار شده بود، نماینده آمریکا با مشاهده حضور محب در آن نشست، جلسه را به اعتراض ترک کرده بود.
یک مقام افغان نیز فردای آن روز گفته بود که اشرف غنی، به خاطر خشم واشینگتن نسبت به گفته‌های محب، حتی به برکناری او (محب) نیز فکر می‌کند.
در واقع این اختلافات دولت کابل با آمریکا موجب شد مخالفان دولت که زمانی با آن کنار آمده بودند، فرصت همراهی آمریکا با مخالفان از جمله طالبان را مغتنم شمرده و به گونه ای با هم نبانی کرده و به تدریج حتی دست دوستی به سوی طالبان نیز دراز کنند.
اعضای طالبان نیز بارها اعلام کردند اشرف غنی را دست نشانده آمریکا می‌دانند و حاضر نیستند با رئیس‌جمهوری یا نماینده مستقیم او دیدار کنند.
برخی تحلیلگران، این اختلافات را یادآور تنش‌ها در زمان حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان می‌دانند که در طول ۱۳ سال حکومتش، سرانجام به یکی از منتقدان اصلی ایالات متحده آمریکا تبدیل شده بود.
البته کرزی که پیشتر مخالف مذاکره آمریکا با طالبان در پاکستان بود امروزه در اوج این اختلافات بوجود آمده براثر مدیریت آمریکا، به جمع مخالفان دولت پیوسته و شنبه گذشته اعلام کرد: «چنانچه دولت کابل نخواهد به مذاکرات صلح (تحت مدیریت آمریکا) تن دهد، نباید از تلاش دست کشید و حتماً باید در مذاکرات ۱۴ آوریل (۲۵ حمل) دوحه قطر شرکت کرد».
وی که در نشست مشترک هفته جاری خلیلزاد، غنی و برخی چهره‌های سیاسی کشورش از جمله «عبدالرب رسول سیاف» یک رهبر جهادی، «عبدالکریم خلیلی» رئیس شورای عالی صلح، «دکتر عبدالله عبدالله» رئیس اجرایی افغانستان، «محمد محقق» معاون دوم ریاست اجرایی و «گلبدین حکمتیار» رهبر حزب اسلامی برای مذاکره با طالبان در کاخ ارگ شرکت کرده بود، بعد از این نشست در صفحه فیس بوک خود تأکید کرد: «حتی اگر دولت هم در نشست بعدی صلح در دوحه قطر شرکت نکند، همه باید در آن شرکت کنیم تا این نشست، یک نشست صلح همه شمول بین الافغانی باشد که قبل از برگزاری لویی جرگه مشورتی برای تدارک برگزاری انتخابات سراسری برای تعیین آینده سیاست در این کشور تصمیم بگیرد».
به اعتقاد برخی تحلیلگران، مشکل اصلی در مدیریت مذاکرات توسط آمریکا این است که همه بازیگران سیاست داخلی افغانستان از جمله رئیس‌جمهوری فعلی، حامد کرزی و طالبان همه صلح می‌خواهند اما صلح را به این شرط می‌خواهند که خود در راس قدرت قرار داشته باشند، معادله ای که شکل‌گیری آن به دلیل نوع مدیریت فعلی آمریکا بر مذاکرات عملی نیست و حتی اعتراض اروپائیان را نیز به همراه آورده‌است.
چون این اختلاف افکنی آمریکا در افغانستان امروزه چنان نتیجه منفی بر ذهنیت دوستان آمریکا گذاشته‌است که به گزارش دیروز سه شنبه رویترز، شورای اروپا دیروز به همین دلیل با صدور بیانیه ای تأکید کرد که هرگونه توافق صلح افغانستان باید مورد تأیید دولت افغانستان باشد.
آمریکا تاکنون با برگزاری پنج دور مذاکره با برخی سیاستمداران افغانی و طالبان نه تنها نتوانسته‌است صلحی در این کشور ایجاد کند، بلکه با به حاشیه راندن دولت افغانستان منشأ اختلافات فراوانی هم در میان بازیگران اصلی داخلی و هم بازیگران منطقه ای مؤثر در این کشور بوده‌است.
منبع: ایرنا
کد مطلب: 89711
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل