به نشست قطر دل خوش نکنید، خانه هنوز از پای بست ویران است!

پرواضح است که تلاش امریکا برای حل کردن حکومت در ترکیب هیات مذاکره کننده نه از روی دلسوزی برای رسیدن به اجماع ملی جهت پیش‌برد پروسه صلح افغانستان که با هدف سرپوش گذاشتن روی توافقات خود با طالبان صورت می‌گیرد.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۹ حمل ۱۳۹۸ ساعت ۱۳:۰۰
به نشست قطر دل خوش نکنید، خانه هنوز از پای بست ویران است!
پس از برگزاری گفت‌وگوی مسکو در ماه فبروری سال جاری میلادی در پایتخت روسیه که در آن رهبران احزاب، شخصیت‌های کلان سیاسی و برخی از بزرگان قومی افغانی با طالبان پشت میز مذاکره نشستند، سران حکومت وحدت ملی به ویژه رئیس جمهور غنی با لحنی انتقادآمیز شرکت کنندگان در این نشست را فاقد صلاحیت اجرایی لازم  دانستند و این گفت‌وگو را به یک میزگرد علمی تشبیه کردند تا یک مذاکره واقعی که بتواند گرهی از کلاف سردرگم صلح در افغانستان باز کند.
شرکت کنندگان در گفت‌وگوی مسکو توافق کردند این نشست را که به باور آنان یک گفت‌وگوی بین‌الافغانی قلمداد می‌شد را ادامه دهند و در این راستا قرار است دور دوم این نشست چند روز دیگر در دوحه قطر برگزار شود.
در فاصله چند روز مانده به برگزاری نشست قطر با موضوع صلح افغانستان، زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، که در چارچوب ششمین دور سفرهای زنجیره‌ایش برای پیش‌برد مذاکرات صلح افغانستان با طالبان به کابل سفر کرده از رئیس جمهور غنی خواست هیأتی همه شمول را برای مذاکره با طالبان به دوحه اعزام کند. 

تلاش‌ها برای ادغام حکومت با چهره‌های سیاسی بیرون از حکومت
در این میان البته، پادرمیانی برخی از چهره‌های سرشناس افغانی به شمول حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، و عبدالرب رسول سیاف از شخصیت‌های معروف جهادی نیز در  مجاب ساختن غنی به تشکیل هیأت مذاکره کننده افغانی نقشی اساسی داشت.
این در حالی‌ست که حکومت پیش از این یک هیأت مذاکره کننده خود با طالبان را تشکیل داده و برای گفت‌وگو با طالبان به دوحه قطر اعزام کرده بود، هیأتی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان یک ترکیب  کاملا حکومتی داشت.
طالبان اما حاضر به گفت‌وگو با این هیأت حکومتی نشدند و پنجمین دور مذاکرات امریکا با نمایندگان طالبان بدون حضور حکومت افغانستان در دوحه قطر به پایان رسید.
امتناع طالبان از مذاکره با حکومت افغانستان همچنان ادامه یافت تا اینکه زلمی خلیل‌زاد در سفر اخیرش به کابل و دیدار با رئیس جمهور غنی از وی خواست یک هیأت تازه مذاکره کننده این بار با حضور رهبران احزاب و شخصیت‌های برجسته سیاسی افغان را تشکیل دهد.
در این راستا رئیس جمهور غنی روز گذشته اولین جلسه شورای عالی مصالحه را در ارگ تشکیل داد و هیأت بیست و دو نفره صلح برای شرکت در نشست قطر را تشکیل داد. 
جدای از اعلام این هیأت مذاکره کننده، رئیس جمهور غنی یک لیست سی‌وهفت نفره را برای شورای عالی مصالحه اعلام نمود.
جدای از اماواگرهای همه شمول بودن یا نبودن هیأت مذاکره کننده تازه حکومت برای شرکت در نشست قطر چند نکته در مورد پروسه صلح افغانستان حائز اهمیت به نظر می‌رسد.

نشست قطر عرصه جولان بیشتر طالبان
اولین نکته، به بار نشستن لج‌بازی‌های طالبان در امتناع از مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان می‌باشد: هیأتی که برای شرکت در نشست قطر اعزام می‌شود مخلوطی از رهبران احزاب و شخصیت‌های برجسته سیاسی افغانستان و نمایندگان حکومت می‌باشد و طالبان بدون شک مدعی خواهند شد که با نمایندگان احزاب و بزرگان قومی افغان گفت‌وگو کرده‌اند نه با حکومت افغانستان.
نکته دوم سقوط جایگاه حکومت افغانستان و رئیس جمهور غنی می‌باشد: این درست که در ترکیب هیأت مذاکره کننده افغانی نمایندگان حکومت نیز وجود دارد اما در بطن مذاکرات جایگاه حکومت چیزی جز یک جناح شرکت کننده در مذاکرات نخواهد بود و طالبان بیش از اینکه حکومت را طرف صحبت خود قلمداد کنند، رهبران احزاب و برزگان قومی و سیاسی افغان را صاحب صلاحیت برای گفت‌وگو بر خواهند شمرد.
طالبان علاقه‌مند هستند با نمایندگان حکومت که در ترکیب هیأت مذاکره کننده افغانی قرار گرفته‌اند گفت‌وگو کنند و این خود نشان می‌دهد که این گروه حکومت افغانستان را به عنوان یک دولت مستقل قبول نکرده‌اند. 
روزنامه پاکستانی «دیلی‌تایمز» به نقل از یک منبع دیپلماتیک قطری می‌نویسد یک مقام عالی رتبه‌ی ضد تروریزم قطری که از عوامل اصلی برگزاری نشست قطر با موضوع صلح افغانستان می‌باشد، در سفر اخیرش به کابل تمایل طالبان برای مذاکره با نمایندگان حکومت در ترکیب هیأت مذاکره کننده افغانی را به رئیس جمهور غنی ابلاغ کرده است.
این در حالی‌ست که طالبان و مقامات حکومتی افغان اعلام کرده‌اند نشست قطر حالت مذاکره برای صلح را ندارد و کنفرانسی برای تبادل نظرات می‌باشد.
محمد عمر داوودزی، رئیس دبیرخانه شورای عالی صلح افغانستان و نماینده ویژه رئیس جمهور غنی در امور  اجماع منطقه‌ای برای صلح افغانستان، نیز گفته‌است مذاکره برای صلح می‌تواند بعد از نشست قطر در یک کشور دیگر برگزار گردد. 
ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، هم اعلام کرده نمایندگان حکومت افغانستان که در ترکیب هیأت مذاکره کننده افغانی حضور دارند تنها در سطح شخص و برای تبادل نظرات شخصی خود در نشست قطر شرکت می‌کنند.   
در پشت هیاهویی که زلمی خلیل‌زاد این روزها در زمینه صلح افغانستان به راه انداخته و خود را خرسند از تشکیل هیأت مذاکره کننده افغانی برای گفت وگو با طالبان نشان می‌دهد، نکات تلخی نهفته است که می‌تواند آرامش قبل از طوفان برای صلح افغانستان به شمار آید.
موضوع اول شکست امریکا یا عدم  تمایل این کشور برای راضی ساختن طالبان جهت مذاکره مستقیم این گروه با حکومت افغانستان می‌باشد: خلیل‌زاد باید روشن سازد که چرا اصرار کرد نمایندگان حکومت در ترکیب هیأت مذاکره کننده تازه در کنار رهبران احزاب و شخصیت‌های برجسته سیاسی افغانستانی بیرون از حکومت قرار بگیرد، آیا این تلاش خلیل‌زاد به معنای نادیده گرفتن صلاحیت‌های حکومت افغانستان به عنوان یک دولت مستقل نیست؟ خلیل‌زاد بیش از اینکه طرف حکومت افغانستان را بگیرد، خود را به رهبران احزاب و سیاسیون بیرون از حکومت نزدیک کرد و حتی رئیس جمهور غنی را مجاب ساخت به دیگر شخصیت‌های سیاسی برجسته یکجا شود.
آیا بهتر نبود خلیل‌زاد در مذاکرات مستقیم خود با طالبان به جای امتیاز دهی‌های بی جا به طالبان از آنها بخواهد خود را برای مذاکره مستقیم با حکومت افغانستان آماده کنند، اینکه خلیل‌زاد تلاش دارد حکومت را در ترکیب هیأت مذاکره کننده تازه افغانی حل کند شک برانگیز است! 
موضوع دوم، پنهان ماندن جزئیات توافقات شفاهی امریکا با طالبان در چندین دور مذاکره مستقیم بین دو طرف می‌باشد.
دولت افغانستان هنوز از تصمیماتی که قرار است براساس توافقات پشت پرده امریکا با طالبان در مورد آینده افغانستان گرفته شود بی‌خبر است. 
پرواضح است که تلاش امریکا برای حل کردن حکومت در ترکیب هیات مذاکره کننده نه از روی دلسوزی برای رسیدن به اجماع ملی جهت پیش‌برد پروسه صلح افغانستان که با هدف سرپوش گذاشتن روی توافقات خود با طالبان صورت می‌گیرد.
امریکا برای اینکه خود را در معرض قضاوت افکار عمومی افغان‌ها و جهانیان در ناکامی در شکست دادن طالبان قرار ندهد و زمینه را برای صلح خود با طالبان و نه استقرار صلح دائمی در افغانستان فراهم کند، سعی دارد حکومت افغانستان و نظام سیاسی کنونی که همواره بر حفظ دستاوردهای هجده ساله به شمول نظام جمهوری اسلامی، قانون اساسی، نیروهای امنیتی و دفاعی و آزادی بیان و حقوق زنان در مذاکرات صلح با طالبان تأکید کرده را تضعیف کند.
به باورکارشناسان اگر روند مذاکرات صلح با این شیوه به پیش رود، فروپاشی حکومت کنونی و تشکیل حکومت موقت بسیار قوی به نظر می‌رسد و در این صورت طالبان بدون عبور از هرگونه فیلتر و ایجاد هیچ گونه سوپاپ اطمینان در قدرت سهیم می‌شوند و کنترل طالبان در قدرت سیاسی آینده افغانستان کار ساده‌ای نخواهد بود.  
کد مطلب: 89669
مولف : حفیظ‌الله رجبی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل