در روز نخست گفت‌وگوهای مسکو چه گذشت؟/ رقابت دولت و جریان‌های سیاسی برای صلح!

رسیدن به صلح دائمی در افغانستان مستلزم اجماع ملی، منطقه‌ای و جهانی است و در این راستا شرکت دولت افغانستان در نشست مسکو بهتر از شرکت نکردنش بود.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۷ دلو ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۴۸
در روز نخست گفت‌وگوهای مسکو چه گذشت؟/ رقابت دولت و جریان‌های سیاسی برای صلح!
گفت‌وگوهای مسکو با موضوع صلح افغانستان که روز گذشته آغاز شد، امروز نیز ادامه می‌یابد. نمایندگان طالبان و هیأت افغانی متشکل از چهره‌های برجسته‌ی سیاسی، رهبران احزاب و تشکل‌های کلان سیاسی در حالی در نشست دو روزه مسکو گردهم آمده‌اند تا در مورد صلح افغانستان گفت‌وگو کنند که دولت افغانستان نه تنها در این نشست شرکت نکرده که به نوعی مخالف حضور رهبران احزاب و شخصیت‌های برجسته سیاسی افغانستان در گفت‌وگوهای مسکو می‌باشد. 
در ترکیب هیأت افغانستانی شرکت کننده در گفت‌وگوهای مسکو، حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، نیز دیده می‌شود. 
ریاست تیم مذاکره کننده طالبان در گفت‌وگوهای مسکو را شیر محمد عباس استانکزی، رئیس دفتر سیاسی طالبان در دوحه قطر، به عهده دارد.

شیر محمد عباس استانکزی، رئیس تیم مذاکره کننده طالبان در گفت‌وگوهای مسکو 

خواسته‌های طالبان در گفت‌وگوهای مسکو 
طالبان در اولین روز گفت‌وگوهای مسکو، خواسته‌ها و شروط اصلی خود در مذاکرات صلح را مطرح کردند.
شیر محمد استانکزی گفت طالبان بر این باور است که بن بست سیاسی کنونی افغانستان یک راه حل سیاسی دارد.
استانکزی تأکید نمود طالبان خواهان تأسیس امارت اسلامی در افغانستان می‌باشند اما با انحصار قدرت مخالف‌ند، جنگ از سوی ایالات متحده بر گروه طالبان تحمیل شده و مجاهدین طالب نبرد در این جنگ را مقدس می‌دانند. 
رئیس تیم مذاکره کننده‌ی طالبان در گفت‌وگوهای مسکو، خواستار حذف نام رهبران طالبان از لیست‌های سیاه سازمان ملل و امریکا شد تا رهبران ارشد این گروه بتوانند برای پیش‌برد پروسه صلح از آدرس‌های متفاوت وارد گفت‌وگو شوند. 
استانکزی همچنین افزود تبلیغات منفی راه اندازی شده علیه طالبان باید پایان یابد؛ وی مدعی شد طالبان هرگز در تخریب پل‌ها، مسموم کردن دانش آموزان دختر در مکاتب و کشتار غیرنظامیان بوسیله بمب‌های کنار جاده‌ای دست نداشته‌اند.  

استانکزی، قانون اساسی کنونی افغانستان را برگرفته از قوانین اساسی کشورهای غربی و فاقد مشروعیت لازم دانست.
رهبر تیم مذاکره کننده طالبان در نشست مسکو گفت: «قانون اساسی کنونی افغانستان بزرگترین مانع رسیدن به موفقیت در مذاکرات صلح می‌باشد و باید روی یک سیستم که مورد قبول افغان‌ها باشد، کار شود.» 
به باور رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر، علماء و دیگر چهره‌های مذهبی افغانستان باید قانون اساسی تازه‌ای که مورد قبول ملت افغانستان باشد، کار کنند. 
خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان از دیگر شروطی بود که طالبان همچون همیشه یک‌بار دیگر در گفت‌وگوهای مسکو بر آن تأکید کردند. 
رئیس دفتر سیاسی طالبان همچنین چند روز پیش در تویتی نوشته بود با خروج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان، دیگر نیازی به ارتش افغانستان نیست و نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان به طور خودکار منحل می‌شود. 
 
غنی، هیأت متشکل از رهبران جریان‌های سیاسی کلان افغانستان در نشست مسکو را فاقد صلاحیت اجرایی دانست

دولت افغانستان و گفت‌وگوهای مسکو 
دولت وحدت ملی در نشست مسکو درباره صلح افغانستان شرکت نکرده‌است.
رئیس جمهور غنی شروط اصلی طالبان برای صلح از جمله خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان را رد کرده‌است. 
به باور سران دولت وحدت ملی، شروع بدون قید و شرط مذاکرات صلح با طالبان از سوی حکومت به این معنا نیست که در جریان گفت‌وگوها دولت افغانستان هیچ خط قرمزی نداشته باشد.
رئیس جمهور غنی و رئیس اجرایی دولت وحدت ملی بارها در سخنان اخیر خود بر حفظ دستاوردهای افغانستان در هجده سال گذشته، تقویت دولت مرکزی، حقوق بشر، آزادی بیان و حقوق زنان در مذاکرات صلح با طالبان  تأکید کرده‌اند.
از نظر دولت افغانستان هرگونه تلاش برای صلح زمانی می‌تواند به موفقیت برسد که با مدیریت و مالکیت افغان‌ها به پیش برود و نظر کشورهای قدرتمند منطقه در آن لحاظ شده باشد.
در همین راستا، رئیس جمهور غنی شب گذشته در مصاحبه با تلویزیون طلوع گفت چهره‌های سیاسی افغانی که در گفت‌وگوهای مسکو شرکت کرده‌اند هیچ قدرت اجرایی ندارند و به طور رسمی نمی‌توانند از افغانستان نمایندگی کنند. 
رئیس جمهور غنی افزود تا زمانیکه یک اجماع ملی صورت نگیرد، نمی‌توان به موفقیت صلح امیدوار بود. 
غنی، مکانیزم گفت‌وگوهای مسکو را زیر سئوال برد و گفت: «با چه کسانی، توافق روی چه چیزهایی و با کدام قدرت اجرایی؟ اگر صدها نشست از این نوع نشست‌ها برگزار شود، تمام توافقات روی کاغذ خواهد ماند مگر اینکه اجماع ملی در مورد صلح شکل گیرد و به نهادهای قانونی افغانستان احترام گذاشته شود.» 
رئیس جمهور غنی تأکید نمود پروسه صلح بدون روندهای قانونی به ثمر نمی‌نشیند و قانون اساسی به هیچ‌کس اجاره نمی‌دهد «دولت جمهوری اسلامی افغانستان» را منحل کند. 


برخی از چهره‌های برجسته سیاسی در ترکیب هیأت افغانی شرکت کننده در  گفت‌وگوهای مسکو 

چهره‌های سیاسی افغان و گفت‌وگوهای مسکو 
گفت‌وگوهای مسکو در مورد صلح افغانستان در حالی از روز گذشته آغاز شد و قرار است امروز و احتمالا فردا ادامه یابد که طالبان به درخواست‌های مکرر دولت افغانستان برای مذاکره مستقیم پاسخ منفی داده‌است.
طالبان در عین حال اعلام کرده‌اند که با احزاب و مردم افغانستان در مورد صلح گفت‌وگو می‌کنند.
در این راستا درترکیب هیأت افغانستانی شرکت کننده در گفت‌وگوهای مسکو رهبران و اعضای ارشد احزاب سیاسی بزرگ به شمول حزب جمعیت اسلامی افغانستان، حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان و حزب اسلامی افغانستان دیده می‌شود.
استاد محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، از مسکو به بی‌بی‌سی گفت طالبان و احزاب اصل نظام اسلامی را قبول دارند.
آقای محقق گفت: «طالبان می‌گویند امارت اسلامی و ما می‌گوییم جمهوری اسلامی. باید روی این مسأله به توافق برسیم.» 
استاد محقق تأکید کرد نباید اصل جمهوری اسلامی را با اینکه چه فردی در رأس حکومت قرار دارد اشتباه گرفت. 
آقای محقق نسبت به دستاوردهای احتمالی نشست مسکو ابراز خوش‌بینی نمود و گفت حداقل کاری که امیدواریم اتفاق بیفتد این است که این گفت‌وگوی بین‌الافغانی به اینجا ختم نشود و ادامه یابد.
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان افزود تشکیل یک تیم کاری برای کار روی نقاط مشترک می‌تواند از دیگر دستاوردهای گفت‌وگوهای مسکو باشد. 

محقق در گفت‌وگوهای مسکو 

آقای محقق در بخش دیگری از سخنان خود گفت روزانه صدتا تن از هر دو طرف جنگ در افغانستان کشته و زخمی می‌شوند و توقف این روند نیازمند رسیدن به صلح از طریق مذاکرات بین‌الافغانی می‌باشد. 
محقق در عین حال از طالبان خواست انعطاف‌پذیری بیشتری از خود نشان دهند و از جنگ و خشونت دست بردارند. 
عطا محمد نور، رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی افغانستان، که از دیگر چهره‌های برجسته سیاسی افغانی حاضر در گفت‌وگوهای مسکو می‌باشد نیز در دیدار با نمایندگان طالبان تشکیل دولت موقت را گزینه مناسب برای رسیدن به توافق با طالبان و مشارکت این گروه در قدرت سیاسی دانست.
وی بر حفظ دستاوردهای هفده ساله افغانستان اشاره کرد و گفت مانند کنفرانس بن، یکی از طرح‌های معقول که ممکن است قناعت طالبان را فراهم کند، تشکیل حکومت موقت است و می‌تواند به کشور برای بیرون رفت از اوضاع نابسامان کنونی کمک کند. 
نور تصریح کرد  اگر صلح مبتنی بر منافع ملی کشور  صورت گیرد، آن‌ها(سران احزاب) آن را عملی خواهند کرد، حتی اگر رییس‌جمهور غنی آن را قبول نداشته باشد.
رئیس اجرایی جمعیت اسلامی، گفت: « اگر آقای غنی یا هر کس دیگری صلح نخواهد و اگر صلح مبتنی بر منافع ملی افغانستان باشد، ما آن را عملی می‌کنیم.»
حامد کرزی رییس‌جمهور پیشین افغانستان نیز در این گفت‌وگوها اظهار داشت مردم افغانستان خواهان افغانستان بی‌حضور خارجیان می‌باشد.
کرزی افزود غیب دولت افغانستان در گفت‌وگوهای مسکو کمکی به پیش‌برد مذاکرات صلح نمی‌کند.
 محمد یونس قانونی، عضو ارشد حزب جمعیت اسلامی افغانستان، که از دیگر چهره‌های دانه درشت افغانی شرکت کننده در گفت‌وگوهای مسکو است نیز گفت قانون اساسی افغانستان یکی از بهترین قانون‌ها است اما همین قانون اساسی نیاز به اصلاح دارد چرا که نظام جمهوری اسلامی کنونی با قربانی ملیون‌ها افغان تأسیس شده است.
وی  افزود:  افغانستان دارای پارلمان، ارتش، نظام قضایی است که همه دستاوردهای قابل دفاع در افغانستان هستند.
قانونی گفت یک نقطه مشترک که تمام افغان‌هایی که امروز دور این میز باهم جمع شده‌اند را به هم گره می‌زند اختلافات دیدگاه در هجده سال گذشته در کشور بوده‌ و سبب بروز جنگ و خشونت شده‌است. 
برخی از چهره‌های زن سرشناس افغان نیز در گفت‌وگوهای مسکو حضور دارند.
این زنان بر ضایع نشدن حقوق زنان در مذاکرات صلح با طالبان تأکید می‌کنند.
فوزیه کوفی و ریحانه آزاد  از چهره‌های برجسته‌ زن شرکت کننده در گفت‌وگوهای مسکو می‌باشند.
فوزیه کوفی، عضو مجلس نمایندگان، گفت: « افغانستان امروز افغانستان سال ۲۰۰۱، و سال ۹۹ و ۹۸ نیست؛ دورانی که طالبان زنان را مجبور می‌کردند در خانه‌های‌شان بنشینند.» 

امریکا و روسیه و پروسه صلح افغانستان
گفت‌وگوهای مسکو در حالی از روز گذشته آغاز شده و امروز و احتمالا فردا ادامه می‌یابد که به باور بسیاری از کارشناسان، پروسه صلح افغانستان به میدان رقابت روسیه و امریکا تبدیل شده‌است.
امریکا با گماردن زلمی خلیل‌زاد در پست نماینده ویژه‌اش در امور صلح افغانستان به طور جدی در امور صلح افغانستان وارد شد.
زلمی خلیل‌زاد تاکنون چهار مرتبه به صورت مستقیم با نمایندگان طالبان در قطر گفت‌وگو کرده‌است.
در دیدار تازه خلیل‌زاد با نمانیدگان طالبان که چند هفته پیش در قطر برگزار شد روی برخی مسائل اساسی به شمول خروج نظامیان امریکایی از افغانستان و قطع ارتباط طالبان با القاعده توافق شفاهی بین دو طرف حاصل شد. 
پس از نشست چند روزه طالبان با امریکا در دوحه قطر در ماه گذشته میلادی، عباس استانکزی اعلام کرد روی خروج نیروهای امریکایی از افغانستان با خلیل‌زاد به توافق رسیده‌است.
استانکزی این نشست را یک دستاورد بزرگ خواند و آن را موفق و خیلی خوب توصیف کرد. 
وی افزود در نشست‌های بعدی گروه‌های کاری روی اجرایی ساختن توافقات کار خواهند کرد. 
استانکزی در مورد زمان خروج نیروهای خارجی از افغانستان گفت امیدوار است این امر به سال نرسد و طی چند ماه انجام شود. 
توقف بمب‌باران افراد ملکی توسط امریکا، تغییر قانون اساسی افغانستان به گونه‌ای که منافع تمام افغان‌ها در آن لحاظ گردد از دیگر خواسته‌های طالبان در مذاکرات صلح می‌باشد. 
مذاکرات اخیر و چندین باره‌ی استانکزی با امریکا اولین تماس وی با امریکا نیست؛ استانکزی در سال 1996 میلادی نیز به عنوان سرپرست وزارت امور خارجه طالبان به واشنگتن سفر کرد و از دولت کلینتن درخواست نمود طالبان را به رسمیت بشناسد. 
این در حالی‌ست که روسیه، امریکا را به انحصارگرایی در پروسه صلح افغانستان متهم می‌کند.

وزیر امور خارجه روسیه و عباس استانکزی، رئیس دفتر سیاسی طالبان، در دور قبلی نشست مسکو در مورد صلح افغانستان 

سرگئی لاروف، وزیر خارجه روسیه، گفته‌است برخی کشورها برای مثال امریکا می‌کوشند تا اداره گفت‌وگوهای صلح افغانستان را به دست گیرند و پشت درهای بسته با طالبان مذاکره کند. 
وی از مذاکرات مستقیم امریکا با طالبان پشت درهای بسته انتقاد کرد و گفت این امر برنامه‌های دیگر کشورهایی که تمایل دارند در مورد صلح افغانستان تلاش کننند را در تاریکی نگه داشته است. 
روسیه در عین حال تأکید می‌کند که دور تازه نشست مسکو از سوی روسیه برگزار نشده و روسیه با نمایندگان طالبان تماس نخواهد گرفت.
این در حالی‌ست که روسیه، طالبان را یک گروه تروریستی می‌داند اما در نشست‌های قبلی مسکو با نمایندگان طالبان تماس داشته‌است.
به باور  کارشناسان امر تماس روسیه با طالبان برخلاف تصور دیگر کشورها و برخلاف نوع  نگاه روسیه با طالبان در سال‌های اخیر گسترش یافته‌است. 
عباس استانکزی، رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر، در این مورد ابراز امیدواری می‌کند ذهنیت روسیه نسبت به طالبان به تدریج تغییر کند. 

امریکا که در بعد نظامی در افغانستان شکست خورده سعی دارد از کانال صلح افغانستان فرار کند.

این همه در حالی‌ست که باور کارشناسان، امریکا که به بهانه مبارزه با تروریزم در سال 2001 به افغانستان وارد شد در طی هفده سال گذشته به دلیل عدم داشتن یک استراتژی مشخص جنگی در این زمینه در مبارزه با تروریزم ناکام ماند و این افغانستان و مردم مظلومش بود که بهای جنگ افروزی امریکا در کشورشان را پرداخت کردند.
به اعتقاد این آگاهان، اینکه امروز امریکا برای صلح به درگاه طالبان به تضرع  افتاده هم به این دلیل است که می‌خواهد فراری آبرومندانه از افغانستان داشته باشد و در این میان قرار نیست صلحی در  افغانستان به وجود آید و با این فرمول تنها صحنه جنگ در افغانستان تغییر می‌کند.
به گفته‌ی این کارشناسان، رئیس جمهور غنی که امروز دم از منافع ملی می‌زند چرا حین امضای پیمان امنیتی با امریکا به منافع ملی افغانستان توجه نکرد و امروز که از سوی امریکا به  انزوا کشیده شده یک‌بار دیگر به منافع ملی و قانون اساسی روی آورده و ژشت ملی‌گرایی گرفته‌است.
به باور آنان، رسیدن به صلح دائمی در افغانستان مستلزم اجماع ملی، منطقه‌ای و جهانی است و در این راستا شرکت دولت افغانستان در نشست مسکو بهتر از شرکت نکردنش بود.
اینکه غنی هیأت مذاکره کننده دولت را به ابوظبی می‌فرستد تا با طالبان گفت‌وگو کند اما طالبان هیچ اعتنایی نمی‌کنند، اینکه چرا خلیل‌زاد علی‌رغم حضور در ابوظبی زمینه مذاکره مستقیم طالبان با دولت افغانستان را فراهم نمی‌کند و اینکه رئیس جمهور غنی برخلاف حمایت‌های اولیه‌اش از مذاکرات صلح امریکا با طالبان به یک‌باره منتقد امریکا می‌شود همه و همه شک برانگیز است و توجیهی جز تلاش غنی برای ماندن در قدرت ندارد.
به باور این کارشناسان، غنی زمانی ژست ملی‌گرایی گرفت که اماواگر تشکیل دولت موقت در مذاکره امریکا با طالبان  مطرح شد.
غنی که امروز ماندن خود در قدرت را در تهدید می‌بیند با امریکا ناهماهنگ شده است.
این آگاهان امور، نشست مسکو که احتمالا زمینه اجماع منطقه‌ای و جهانی برای صلح افغانستان را فراهم می‌کند را برای افغانستان حائز اهمیت می‌دانند. 






.



 
کد مطلب: 88483
مولف : حفیظ‌الله رجبی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل