انشقاق در «جمعیت»!

باید نشست و دید آیا دودستگی‌های کنونی در احزاب بزرگی چون جمعیت موقتی و در پاسخ به حال وهوای انتخابات است یا انشقاق در اقوام تاجیک، هزاره و ازبک جدی است و تیرهای نامرئی غنی در شکستن جزایر قدرت به هدف خورده است.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۴ دلو ۱۳۹۷ ساعت ۱۳:۱۰
انشقاق در «جمعیت»!
برهان الدین ربانی، در سال ۱۹۷۱ میلادی حزب جمعیت اسلامی را تاسیس کرد و تا آخر عمرش رهبر بلامنازع این حزب باقی ماند. حزب جمعیت یکی از دو حزب پرقدرت جهادی بود که با ساختار منظم و شاخه نظامی قوی در زمان اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق با آن جنگید. حزب جمعیت اسلامی اما بعد از دهه‌ی شصت با افت و خیزهایی روبرو شد و رفته رفته قدرت گذشته خود را از دست رفته دید. 
در دهه نود میلادی نیز حزب جمعیت موفق شد کابل را به تصرف خود درآورد و با مشارکت شماری از احزاب دیگر جهادی دولت اسلامی افغانستان را تشکیل دهد، ولی شماری دیگر از احزاب جهادی که مهمترین آنها حزب اسلامی بود، جمعیت را به انحصارگری متهم کرد و علیه آن جنگید؛ در این جنگ‌ها که به جنگ‌های داخلی موسوم است، کابل خسارات زیادی دید و هزاران نفر کشته و زخمی شدند.

آغاز اختلاف
بعد از مرگ برهان الدین ربانی، بنیانگذار حزب جمعیت اسلامی، صلاح‌الدین ربانی فرزند برهان‌الدین ربانی، به عنوان رهبر و عطامحمد نور، والی «مستعفی» بلخ، به عنوان رئیس شورای اجرایی این حزب تعیین شدند.
تعیین صلاح‌الدین ربانی به عنوان رهبر تازه حزب جمعیت اسلامی افغانستان به نظر می‌رسید به مذاق برخی از چهره‌های سرشناس حزب به شمول اعضای «شورای انسجام» خوش نیامد. نارضایتی اعضای شورای انسجام از رهبری صلاح‌الدین ربانی دلایل خاص خود را داشت: اولین دلیل آنها این بود که رهبر این حزب باید از سوی اعضای این حزب انتخاب می‌شد و صلاح‌الدین ربانی تنها به دلیل اینکه پسر برهان‌الدین ربانی است، نباید برگزیده می‌شد.
دومین دلیل نارضایتی اعضای شورای انسجام با رهبری صلاح‌الدین ربانی، این بود صلاح‌الدین ربانی به عنوان رهبر جدید فهرستی به نامِ «شورای رهبری جمعیت» تهیه کرد که تعداد زیادی از با سابقه‌ترین اعضای جمعیت در آن وجود نداشت.
صالح محمد ریگستانی، یکی از اعضای این حزب در مطلبی نوشت بعضی از اعضای شورای رهبری «بر اساس قرار و مدارها» در این فهرست قرار گرفتند. این موضوع باعث سردی و فاصله میان طیف‌های مختلف در داخل حزب شد.
سومین دلیل، نقش پررنگ عطا محمد نور، رئیس اجرایی این حزب در سمت‌وسو دادن امور حزب بود که بین رهبری و آن دسته از اعضای باتجربه‌ی حزب که خود را برای رهبری شایسته‌تر از صلاح‌الدین می‌دیدند، شد. 
چهارمین دلیل نارضایتی اعضای شورای انسجام از رهبری جدید به اختلاف دیدگاه‌ها در مورد عبدالله عبدالله که اکنون رئیس اجرایی دولت وحدت ملی محسوب می‌شد بر می‌گشت. اعضای ناراضی حزب جمعیت معتقد بودند دکتر عبدالله عبدالله که به نمایندگی از این حزب در انتخابات ریاست جمهوری کاندید شده بود، نتوانسته به طور شایسته‌ای در حکومت از حزب جمعیت نمایندگی کند و تقریبا همه چیز را به تیم مقابل به رهبری اشرف غنی واگذار کرده است.

شورای انسجام  حزب جمعیت اسلامی افغانستان 

«شورای انسجام جمعیت» چگونه شکل گرفت
باید گفت «شورای انسجام جمعیت» شاخه انشعابی این حزب و مخالف کلی حزب جمعیت نیست و تاریخ تشکیل آن به زمان حیات برهان‌الدین ربانی بر می‌گردد: با گذشت زمان و آغاز دوره پس از طالبان، نیاز به برگزاری نخستین کنگره حزب جمعیت بیشتر از پیش احساس شد و برهان‌الدین ربانی در سال 1387 هجری شمسی، با هدف انسجام امورات حزب جمعیت کمیته‌ای زیر نظر دبیرخانه این حزب تشکیل داد. مسئولیت برگزاری کنگره حزب نیز جزئی از امورات حزب به شمار می‌رفت. 
سید اکرام معصومی و مهندس عبدالرحیم رحیم از جمله اعضای این کمیته «شش نفره» بودند. گفته می‌شود در آغاز این مجموعه با نام «کمیته انسجام» یاد می‌شد اما بعدا به شورای انسجام تغییر نام داد.
سپس در سال ۱۳۹۰، برهان‌الدین ربانی «کمیسیون تدارک مجمع عمومی» یا همان کنگره سراسری حزب جمعیت را با عضویت بیشتر از صدتن از اعضای این حزب ایجاد کرد.
گفته می‌شود مسئولیت اصلی این کمیسیون، تسهیل روند برگزاری کنگره بود. قرار بود در ماه‌های نخستین آن سال، کنگره برگزار شود که بنا به دلایلی برگزار نگردید. در ماه سنبله ۱۳۹۰، برهان الدین ربانی رهبر این حزب در کابل ترور شد.
اعضای گروه انسجام تا این‌ بخش داستان با هم موافق اند. ولی یکی از افراد بلند پایه حزب که نخواست نامش برده شود، به بی‌بی‌سی گفت بعد از ایجاد کمیسیون برگزاری کنگره، صلاحیت‌های کمیته انسجام به این کمیسیون واگذار شد و کمیته انسجام عملا منتفی گردید.
غلام فاروق مجروح، نماینده مجلس که از جمله اعضای «شورای انسجام» است، انحلال شورای انسجام را نمی‌پذیرد و می‌گوید: «این درست نیست که صلاحیت‌های شورای انسجام به کمیسیون تدارک مجمع عمومی واگذار شده بود. کار شورای انسجام تا برگزاری کنگره سراسری ادامه خواهد داشت.» 

اختلاف شورای انسجام با رهبری کنونی جمعیت
بادرنظرداشت اهداف شورای انسجام در زمان تشکیل، به نظر می‌رسد این شوری در ادامه با رهبری کنونی این حزب جمعیت، با شیوه انتخاب رهبری جدید و مدیریت رویدادهای بزرگ سیاسی توسط رهبری جدید اختلاف پیدا کرده باشد. 
آقای مجروح، نماینده مردم در مجلس، در ارتباط به موقف این شورا در داخل حزب می‌گوید: «خواست ما برگزاری کنگره سراسری حزب جمعیت اسلامی و برگزاری انتخابات درون حزبی به منظور انتخاب رهبری است.»
 
مذاکره اعضای شورای انسجام با ارگ و تقابل با رهبری جدید 
در اوج اختلاف حزب جمعیت اسلامی با رئیس جمهور غنی روی موضوع برکناری عطا محمد نور، رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی، از سمت والی ولایت بلخ، شماری از اعضای «شورای انسجام» با رئیس جمهور غنی در ارگ دیدار کردند.
در این نشست اعضای این شوری از تصمیم رئیس جمهور در برکناری «عطا محمد نور» از سمت والی ولایت بلخ حمایت نمودند در حالیکه بدنه اصلی حزب جمعیت اسلامی به رهبری صلاح‌الدین ربانی، وزیر خارجه افغانستان، با تصمیم ارگ مخالفت کرد و برای اصلاح کار برای ارگ شرایطی تعیین نمود.  
اعلام حمایت از تصمیم ارگ از سوی شماری از اعضای با سابقه حزب جمعیت اسلامی در قالب شورای انسجام اتحاد نظر و همسویی عمل در این حزب را زیر سؤال برد و زمینه ساز زمزمه‌هایی در مورد اختلاف در درون حزب جمعیت گردید.
شماری در بدنه اصلی حزب از موضع‌گیری اعضای شورای انسجام شدیدا ناراحت‌ هستند. یکی از اعضای برجسته حزب جمعیت می‌گوید: «شورای انسجام در کمین نشسته‌ تا از حزب و حکومت باج بگیرد.» 
وی افزود منافع شخصی افراد و رسیدن به پست‌های دولتی، محرک اصلی شورای انسجام در اعلام حمایت از ارگ می باشد و در این میان خیر و صلاح مردم مطرح نیست.
این در حالی‌ست که آقای مجروح از اعضای شورای انسجام در پاسخ به منتقدین این شوری می‌گوید موضع گیری اعضای این حزب در قبال برکناری آقای نور، چیزی جز مصلحت مردم افغانستان نیست؛ 
وی تأکید می‌کند: «هر چه به نفع و مصلحت مردم باشد، ما از آن حمایت می‌کنیم.» 
آقای مجروح در پاسخ به انتقادها می افزاید این حق اعضای جمعیت است که در دولت شریک باشد، این حکومت محصل زحمات جمعیت است. 

جمعیت و دودستگی در انتخابات ریاست جمهوری 
حزب جمعیت اسلامی افغانستان نیز همانند دیگر احزاب سیاسی کلان در افغانستان در برابر دودستگی‌ها و اختلافات بیمه نشده‌است، این اختلافات در زمان انتخابات ریاست جمهوری بیشتر خود را نشان می‌دهد. 
در سه انتخابات ریاست جمهوری گذشته، دست‌کم دو عضو برجسته جمعیت در دو جناح مخالف وارد پیکارهای انتخاباتی شدند. 
در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۴، احمدضیا مسعود، یکی از اعضای برجسته حزب جمعیت و داماد برهان الدین ربانی، به عنوان معاون اول حامد کرزی وارد انتخابات شد، در حالی‌که محمد یونس قانونی، با حمایت محمد قسیم فهیم به عنوان نامزد ریاست جمهوری به سوی انتخابات رفت.
در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۹ نیز مارشال محمد قسیم فهیم، معاون اول آقای کرزی بود و عبدالله عبدالله از نامزدهای رقیب رئیس جمهوری افغانستان محسوب می‌شد، هر دو نفر از اعضای برجسته حزب جمعیت بودند.
در جنجالی‌ترین انتخابات افغانستان که در سال ۲۰۱۴ برگزار شد، در روزهای آخر مبارزات انتخاباتی، احمد ضیا مسعود در کنار محمد اشرف غنی قرار گرفت و عطا محمد نور، رئیس اجرایی حزب جمعیت، در کنار عبدالله عبدالله ایستاد. 

انتخابات ریاست جمهوری سال آینده و تداوم اختلاف‌ در جمعیت
اکنون با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در سال آینده و شکل گیری تیم‌های انتخاباتی، یک بار دیگر زخم چرکین اختلافات درونی حزب جمعیت اسلامی سرباز کرده‌است.
صلاح‌الدین ربانی، رهبر حزب جمعیت اسلامی، از تیم انتخاباتی «ثبات و همگرایی» حمایت می‌کند، تیمی که در آن دکتر عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی دولت وحدت ملی، کاندید و بابر فرهمند، نماینده حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، معاون اول و اسدالله سعادتی، نماینده حزب وحدت اسلامی افغانستان، معاون دوم، می‌باشند. 
در حالیکه عطا محمد نور، رئیس اجرایی حزب جمعیت اسلامی، و محمد یونس قانونی، عضو شورای رهبری جمعیت، در کنار تیم انتخاباتی حنیف اتمر، مشاور پیشین امنیت ملی، ایستاده اند. در تیم انتخاباتی «صلح و اعتدال»،  اتمر کاندید و قانونی و محقق به ترتیب معاون اول و دوم هستند. 

تیم صلح و اعتدال؛ اتمر به همراه قانونی و محقق به عنوان معاونین اول و دوم و عطا به عنوان حامی این تیم انتخاباتی

اختلاف در شورای رهبری جمعیت
علاوه بر اختلافات شورای انسجام با رهبری تازه حزب جمعیت اسلامی، تحلیل جبهه‌گیری‌های تازه اعضای این حزب در انتخابات ریاست جمهوری آینده نشان می‌دهد که دودستگی تازه‌ای این بار در شورای رهبری حزب جمعیت به وجود آمده‌است، شورایی که پس از مرگ برهان الدین ربانی و رسیدن صلاح‌الدین ربانی به رهبری حزب جمعیت تشکیل شد. 
عطا محمد نور، رئیس اجرایی جمعیت و عضو شورای رهبری این حزب، روز گذشته در صفحه‌ی فیس‌بوکش نوشت: « جمعیت اسلامی افغانستان جهت رسیدن به اهداف سیاسی خویش، با تدبیر لازم و محاسبه دقیق عمل می نماید تا این رسالت تاریخی را به وجه احسن به انجام رساند، از همین رو اکثریت قاطع اعضای شورای رهبری جمعیت اسلامی فیصله نمودند تا در انتخابات ریاست جمهوری سال 1398 خورشیدی از تکت انتخاباتی صلح و اعتدال حمایت همه جانبه نماید.»
وی افزود جمعیت اسلامی افغانستان، در انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 و سال 1393 هجری خورشیدی داکتر عبدالله عبدالله را به حیث کاندیدا این حزب پر افتخار معرفی و حمایت همه جانبه نمود اما متأسفانه عبدالله عبدالله در دو انتخابات گذشته و علی‌رغم تصدی پست ریاست اجرائی حکومت وحدت ملی نتوانست در انجام وظایف خویش موفق باشد و از جانب دیگر بنابر تجارب گذشته و دلایل مختلف معرفی نمودن کاندیدا مستقل برای انتخابات ریاست جمهوری سال 1398 خورشیدی از طرف شورای رهبری جمعیت اسلامی توجیه نگردید.
عطا محمد نور در بخش دیگری از مطلب در فیس‌بوک خود نوشت جمعیت اسلامی افغانستان، در سال 1336 خورشیدی، به خاطر اصلاح نظام و جامعه شکل گرفت و از آن زمان تا کنون علم بردار عدالت خواهی در همه سطوح بوده و می باشد. جمعیت اسلامی بر این باور است که بدون تحقق عدالت در تمامی سطوح جامعه و نظام، امنیت و ثبات همیشگی به وجود نمی آید و همچنان نظامی می‌تواند عامل اصلی ثبات پایدار در جامعه باشد که مشارکت واقعی مردم، هم در ساختار دولت و هم در تصمیم گیری های کلان ملی از مجرای اراده مردم را محقق سازد.
وی تأکید کرد برای تامین این خواست، اصل قرار گرفتن اراده اساسی مردم و رهایی از تک تازی ها و ناکارایی های رهبری حکومت وحدت ملی در بخش های مختلف، از جمله تشدید روز افزون ناامنی، رکود اقتصادی و افزایش تعصبات قومی، نیاز مبرم است تا ساختار نظام فعلی و مرجع تصمیم گیری تغیر نماید و این خواست همیشگی ما بوده و می‌باشد.
اگرچه تاکنون رهبری جمعیت به این اظهارات عطا محمد نور واکنش نشان نداده اما آنچه واضح است بروز اختلاف در سطوح کلان رهبری حزب جمعیت می‌باشد، پدیده‌ای که در دیگر احزاب بزرگ سیاسی افغانستان نیز ناشناخته نیست.
جدای از اما واگرهای انتخابات ریاست جمهوری آینده افغانستان، یک نکته که روشن‌تر از آفتاب می‌باشد، نوع جبهه‌گیری‌ها در تشکیل تیم‌های انتخاباتی می‌باشد.
بسیاری از دشمنان دیروز به دوستان امروز تبدیل شده‌اند، عطا محمد نور که دیروز اتمر را به ناامنی در شمال متهم می‌کرد، امروز در  کنار او ایستاده‌است.
باید نشست و دید آیا دودستگی‌های کنونی در احزاب بزرگی چون جمعیت موقتی و در پاسخ به حال وهوای انتخابات است یا انشقاق در اقوام تاجیک، هزاره و ازبک جدی است و تیرهای نامرئی غنی در شکستن جزایر قدرت به هدف خورده است.  
کد مطلب: 88078
مولف : حفیظ‌الله رجبی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل