​استراتژی‌ها منافع محورند/ افغانستان نتوانست از استراتژی تازه امریکا به نفع خود استفاده کند!

جنگ یک پدیده چند بعدی‌ست و تا زمانیکه منافع سهامداران جنگ در افغانستان در همسویی با هم قرار نگیرد، جنگ در افغانستان به پایان نمی‌رسد. اگر در کنفرانس بن طالبان نیز حضور داشت و اگر پاکستان دعوت می‌شد، شاید امروز این مشکلات را در افغانستان نداشتیم.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۱۱ سنبله ۱۳۹۷ ساعت ۱۶:۰۹
​استراتژی‌ها منافع محورند/ افغانستان نتوانست از استراتژی تازه امریکا به نفع خود استفاده کند!
در استراتژی تازه امریکا در مورد جنوب آسیا و افغانستان قرار بود تعداد نظامیان امریکایی و حملات نیروهای ائتلاف به ویژه بمباران‌های هوایی علیه طالبان در افغانستان افزایش یابد و فشارهای دیپلماتیک بر پاکستان به عنوان حامی اصلی طالبان بیشتر گردد. امروز اما با گذشت نزدیک به یک سال از صدور این راهبرد تازه توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، جنگ در افغانستان نه‌تنها کم نشده که شدیدتر از گذشته ادامه یافته‌است. در این ارتباط گفته می‌شود که بین مقامات استخباراتی و جنرالان امریکایی بر سر موفقیت یا ناکامی استراتژی تازه امریکا در افغانستان اختلاف دیدگاه شکل گرفته‌است: دستگاه استخباراتی امریکا معتقد است که راهبرد تازه واشنگتن در افغانستان ناکام بوده در حالیکه پالسی‌سازان امریکایی بر موثر بودن آن تاکید می‌کنند. 
محمد عارف کیان، کارشناس
دولت وحدت ملی در فساد غرق است، تعریف مشخصی از منافع ملی ندارد، سیاست تدافعی به جای سیاست تهاجمی در نهادهای نظامی تطبیق می‌شود، دوست و دشمن به طور واضح مشخص نیست: شورای عالی صلح طالبان را دشمن نمی‌داند اما وزارت دفاع مرتب از عملیات‌های نظامی علیه طالبان سخن می‌گوید.
امور سیاسی و نظامی، در این مورد معتقد است استراتژی تازه ترامپ در مورد جنوب آسیا و افغانستان که با تبلیغات گسترده رسانه‌ای اعلام شد و در نگاه نخست به نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان روحیه داد به دلیل عدم توازن نرم‌افزاری و سخت افزاری در عمل موفق نبود؛ بخش دیپلماسی بر مصالحه با طالبان تاکید داشت در حالیکه جنرالان وزارت دفاع امریکا معتقد بود باید موفقیت را در میدان جنگ جست‌وجو کرد. 
این پارادوکس(تضاد) به نفع طالبان تمام شد؛ حمله گسترده طالبان به غزنی، حملات انتحاری در کابل به ویژه حمله به مرکز آموزشی موعود، حملات تهاجمی مخالفین در ولایت فاریاب و دیگر نقاط کشور همه و همه نشان داد که استراتژی تازه امریکا در قبال افغانستان ناکام بوده‌است. 
«عدم فشار عملی بر پاکستان به عنوان حامی اصلی تروریزم، هدف قرار ندادن مراکز تمویل تروریزم در خاک پاکستان، نابود نساختن منابع تمویل مالی طالبان در داخل افغانستان و ضعف دولت وحدت ملی در ارائه یک مکمل برای استراتژی تازه امریکا از جمله دلایل ناکامی راهبرد تازه واشنگتن در مورد افغانستان به شمار می‌رود.»
آقای کیان تاکید می‌کند طالبان از طریق تجارت مواد مخدر، استفاده غیرقانونی از معادن افغانستان و باج‌گیری از تاجران و شرکت‌های کلان اقتصادی پول‌سازی می‌کنند. دولت وحدت ملی در فساد غرق است، تعریف مشخصی از منافع ملی ندارد، سیاست تدافعی به جای سیاست  تهاجمی در نهادهای نظامی تطبیق می‌شود، دوست و دشمن به طور واضح مشخص نیست: شورای عالی صلح طالبان را دشمن نمی‌داند اما وزارت دفاع مرتب از عملیات‌های نظامی علیه طالبان سخن می‌گوید. 
این کارشناس مسائل سیاسی و نظامی می‌افزاید دولت وحدت ملی هرگز یک شریک خوب برای امریکا در تطبیق استراتژی تازه‌اش در افغانستان نبود و سیاست خارجی مدونی در این قبال نداشت. 

دولت ضعیف وحدت ملی در ناکامی استراتژی تازه امریکا نقش داشته‌است
محمد عارف کیان در ادامه دولت ضعیف وحدت ملی را یکی از فاکتورهای ناکامی استراتژی تازه امریکا در مورد افغانستان برمی‌شمارد و می‌گوید دولت افغانستان یک شریک
تا قبل از سال 2009 میلادی، روسیه حساسیت خاصی نسبت به حضور امریکا در افغانستان نداشت اما اکنون به عنوان یکی از بازیگران مهم در جنگ افغانستان خود را نشان داده‌است، چین خواستار ایجاد پایگاه نظامی در بدخشان شده و پاکستان نیز در هماهنگی با دیگر قدرت‌های منطقه متفاوت از گذشته عمل می‌کند. از طرفی ترویست امروز دیگر آن تروریست سال 2001 نیست که در یک رهبری واحد اهداف مشخصی را دنبال کند. این عوامل خود در موفقیت یا عدم موفقیت استراتژی امریکا در افغانستان نقش داشته‌است.
استراتژیک توانمند برای امریکا در منطقه نبود؛ اختلافات درونی در دولت وحدت ملی به اوج رسیده، اجماع ملی روی پروسه صلح دولت با طالبان وجود ندارد و فساد در نهادهای نظامی بیداد می‌کند. 
این آگاه امور سیاسی-نظامی تاکید می‌کند در ارزیابی یک استراتژی درنظرگرفتن ابعاد تدوین آن مهم است: جنگ پدیده‌ای متغییر و وابسته به مؤلفه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌باشد و در این میان نگاه استخباراتی دقیق‌تر از دید پالسی‌سازان قلمداد می‌شود. تا قبل از سال 2009 میلادی، روسیه حساسیت خاصی نسبت به حضور امریکا در افغانستان نداشت اما اکنون به عنوان یکی از بازیگران مهم در جنگ افغانستان خود را نشان داده‌است، چین خواستار ایجاد پایگاه نظامی در بدخشان شده و پاکستان نیز در هماهنگی با دیگر قدرت‌های منطقه متفاوت از گذشته عمل می‌کند. از طرفی ترویست امروز دیگر آن تروریست سال 2001 نیست که در یک رهبری واحد اهداف مشخصی را  دنبال کند. این عوامل خود در موفقیت یا عدم موفقیت استراتژی امریکا در افغانستان نقش داشته‌است. 
آقای کیان می‌افزاید شاید درست نباشد که بگوییم استراتژی امریکا در افغانستان موفق نبوده‌است؛ استراتژی واشنگتن براساس منافع پنهان و پیدای ملی امریکا تهیه شده و بدون شک برخی از اهداف پنهان این کشور در افغانستان و منطقه از طریق این استراتژی تامین شده‌است. این مشکل دولت افغانستان بود که با ارائه یک بسته تکمیلی نتوانست از اهداف استراتژی تازه امریکا به نفع منافع ملی افغانستان استفاده کند. پاکستانی‌ها اما در یک لابی‌گری مناسب توانستند جلو  تطبیق فشارهایی که قرار بود در چارچوب استراتژی تازه ترامپ بر آنها وارد شود را بگیرند. 

کنفرانس بن، منشأ یک مشکل کلان! 
محمدعارف کیان به پنج تئوری «تهاجمی، تدافعی، گفت‌وگوی قائده‌مند، تلفیقی و معطوف به رویکرد چند بعدی» در تهیه هراستراتژی مؤثر اشاره کرده کنفرانس بن را فاقد تمام فاکتورهای لازم برای تدوین استراتژی کارا در مورد افغانستان می‌داند.
وی می‌گوید جنگ یک پدیده چند بعدی‌ست و تا زمانیکه منافع سهامداران جنگ در افغانستان در همسویی با هم قرار نگیرد، جنگ در افغانستان به پایان نمی‌رسد. اگر در کنفرانس بن طالبان نیز حضور داشت و اگر پاکستان دعوت می‌شد، شاید امروز این مشکلات را در افغانستان نداشتیم. 
این کارشناس مسائل سیاسی تاکید می‌کند در هر جنگ باید به پنج ویژگیِ «تقابل منافع، رویارویی، شکل گیری بحران، پیامدهای جنگ و شرایط پسامنازعه» توجه شود؛ افغانستان نتوانست اوضاع پسا منازعه را به خوبی مدیریت کند و با سقوط به شرایط قبلی درگیر یک جنگ طولانی شد. 
آقای عارف می‌افزاید در هر استراتژی پنج مساله‌ی «زمان، پلان، بودجه، تطبیق و منابع بشری» مهم است؛ شورای صلح افغانستان امریکا را در مذاکره با طالبان مصروف ساخت و زمان مناسب برای از بین بردن طالبان را هدر داد. دولت انحصارگرای وحدت ملی نتوانست امریکا را به تطبیق دقیق استراتژی جدیدش در مورد افغانستان وادار کند. 


 
کد مطلب: 83590
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/EmXqoF
گزارشگر : حفیظ‌الله رجبی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل