آسیب‌های شش‌گانه ناآرامی‌های عراق

سیاست خارجی ادامه سیاست داخلی است. این جمله‌ای معروف در علم روابط بین‌الملل است که نشان می‌دهد عوامل و فاکتورهای درونی یک نظام سیاسی تا چه اندازه می‌توانند در ساخت و پرداخت سیاست خارجی آن تأثیرگذار باشند.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۷ اسد ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۲۰
آسیب‌های شش‌گانه ناآرامی‌های عراق
سیاست خارجی ادامه سیاست داخلی است. این جمله‌ای معروف در علم روابط بین‌الملل است که نشان می‌دهد عوامل و فاکتورهای درونی یک نظام سیاسی تا چه اندازه می‌توانند در ساخت و پرداخت سیاست خارجی آن تأثیرگذار باشند. از جمله مهم‌ترین عوامل داخلی مؤثر بر افزایش قدرت سیاست خارجی عبارتند از مشروعیت نظام سیاسی و نهادهای برخاسته از آن، وحدت ملی، وجود اولویت‌های پذیرفته شده در حوزه سیاست خارجی و ارتباط مؤثر افکار عمومی و حکومت. در روزهای اخیر تظاهراتی در شهرهای مختلف عراق انجام شده‌است که صاحب‌نظران در عراق و خارج از آن دلایل اصلی آن را اعتراض به نتایج انتخابات، بیکاری، گسترش فقر و نبود رونق اقتصادی در عراق می‌دانند. در حاشیه این ناآرامی‌ها سیدعمار حکیم، رهبر جریان حکمت عراق و نوری المالکی، معاون رئیس‌جمهور این کشور با هم دیدار کردند و حول مسائل جاری کشور به تبادل نظر پرداختند. هر دو طرف این دیدار بر پاسخ گویی سریع و شفاف دربارهٔ خواسته‌های مردمی، تسریع روند اعلام نتایج انتخابات، خدمت‌رسانی در حوزه عمومی و تلاش بیشتر دولت حاکم برای ایجاد رونق اقتصادی در عراق تأکید داشتند. دیدارهایی از این دست با دیگر مقامات عراقی نیز انجام و بر همین مسائل تأکید شده‌است. تظاهرات مردمی و اعتراضات در عراق از طرف سید عمار حکیم و رهبران دیگر جریان‌ها مورد حمایت قرار گرفته، اما تأکید شده‌است تا جایی از این تظاهرات حمایت می‌شود که به منافع عمومی و امنیت ملی آسیبی نرساند. جدای از حق مردم به بیان اعتراض خود به صورت تظاهرات اما پر واضح است که این تظاهرات می‌تواند زمینه‌هایی را فراهم کند تا در صورت تداوم یا کنترل نکردن آن به امنیت ملی عراق آسیب بزند. در زیر به چند آسیب عمده که ناآرامی‌های اخیر می‌تواند بر سیاست خارجی و امنیت داخلی عراق وارد کند، اشاره می‌کنیم:نخست، این که این تظاهرات اگر از حالت قانونی و قابل کنترل خود خارج شود، طولی نخواهد کشید تا عناصر بازمانده از جریان‌های تروریستی سابق در عراق، همچون داعش و بعثی‌ها، خود را به صف تظاهرکنندگان برسانند و زمینه‌هایی برای انجام برنامه‌های خرابکارانه خود فراهم کنند. دوم، با وجود فرقه‌گرایی‌های موجود بعد از انتخابات، امکان تحریک مجدد کردهای عراق توسط اسرائیل و عربستان سعودی برای ایجاد موج جدید جدایی طلبی وجود دارد. آن‌ها که از ابتدا با حاکمیت جدید عراقِ بعد از رژیم بعثی میانه خوبی نداشتند برای تضعیف آن می‌توانند از تظاهرات مردمی سوء استفاده و کردها را برای جدایی طلبی تحریک کنند. سوم، در این میان ترکیه به عنوان همسایه‌ای که در بخش‌هایی از خاک عراق به بهانه ناتوانی دولت مرکزی در کنترل کشور حضور دارد، خود را مصمم به دخالت گسترده‌تر یا حتی برنامه‌های گسترش‌طلبانه‌ای که بخشی از اهداف دولت جدید ترکیه است، می‌بیند. ترکیه در صورتی که ببیند دولت مرکزی با تظاهرات مردمی در حال تضعیف شدن است، می‌تواند از آن سوء استفاده و در جهت اهداف توسعه طلبانه خود از آن بهره‌برداری کند. چهارم، عامل مهم اقتصادی است. این ناآرامی‌ها می‌تواند برنامه‌های دولت برای ورود سرمایه‌گذاری خارجی به کشور در حوزه‌های تولیدی و صنعتی را ناکام بگذارد. سرمایه خارجی در حوزه‌ای وارد می‌شود که ثبات نظام سیاسی و حقوقی توانایی پشتیبانی از منافع آن را داشته باشد در صورتی که چنین پیش زمینه ای نباشد وارد آن حوزه نمی‌شود. پنجم، ناآرامی‌ها همچنین موجب ایجاد شکاف‌های جدید قومی و فرقه‌ای و فعال شدن شکاف‌های سنتی در شبکه ژئوکالچر عراق که تنوع گوناگون فرهنگی، قبیلگی، مذهبی و زبانی را در خود جای داده‌است، خواهد شد. ششم و در نهایت این که با شدت‌گیری این تحولات در عرصه داخلی، باقی‌مانده گروه‌های تروریستی در عراق تلاش خواهند کرد تا مجدد در فضایی که منجر به ایجاد شکاف امنیتی شده، منابع مختلف از جمله چاه‌های نفت و معادن در عراق را که به همه مردم این کشور تعلق دارد، در اختیار بگیرند. در این صورت درآمدهای دولت برای حمایت از طبقات ضعیف‌تر کاهش می‌یابد و در طولانی مدت نیز ممکن است در اقتصاد جهانی، سهم فروش نفت عراق کاهش یابد. این خود منجر به کاهش قدرت دولت و آسیب به حاکمیت و مشروعیت آن خواهد شد. به همین ترتیب باید اشاره کرد که دولت و مردم عراق می‌توانند با اتخاذ راهکارهایی بر این مشکلات فائق آیند. تسریع روند شمارش آرای انتخابات، شفاف‌سازی این فرایند و اعلام نتایج، تلاش برای خدمت‌رسانی به قشرها ضعیف، جداسازی معترضان قانونی و آشوب‌طلبان و در نهایت رایزنی با گروه‌های شناخته شده مردمی راهکارهایی خواهند بود که می‌تواند عراق را از این وضعیت خارج کند.
هادی غلام‌نیا
کد مطلب: 82836
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/7xt7q3
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل