اخراج شده اما نه خارج شده!

عطامحمد نور، مرد پرقدرت، ثروتمند و جنجالی که ۱۴ سال والی ولایت بلخ بود، در ماه دسامبر رسماً از مقامش برکنار شد و پس از ماه‌ها مقاومت در برابر فرمان رئیس‌جمهور غنی، در ماه مارچ دفترش را ترک کرد. اما این‌جا در مرکز ولایت بلخ، تصویر باابهت نور در همه‌جا است. بسیاری از مردم می‌گویند که او هنوزهم مسوول این ولایت است. محمداسحاق رهگذر که به‌جای او مقرر شده‌است، به نور با عنوان «جلالت ماب» اشاره می‌کند. کانال تلویزیون محلی دولتی به فعالیت‌ها و اظهارات نور اهمیت برجسته‌تری می‌دهد.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۶ ثور ۱۳۹۷ ساعت ۲۳:۵۷
اخراج شده اما نه خارج شده!
مزارشریف - بیلبوردهای بزرگ در سراسر این شهر پررونق در شمال افغانستان، مرد قدبلند و با اعتمادبه‌نفسی را در ژست‌ها و لباس‌های مختلف نشان می‌دهند. در یکی از این تابلوها او تاجی بر سر نهاده‌است؛ همانند یک پادشاه.
عطامحمد نور، مرد پرقدرت، ثروتمند و جنجالی که ۱۴ سال والی ولایت بلخ بود، در ماه دسامبر رسماً از مقامش برکنار شد و پس از ماه‌ها مقاومت در برابر فرمان رئیس‌جمهور غنی، در ماه مارچ دفترش را ترک کرد.
اما این‌جا در مرکز ولایت بلخ، تصویر باابهت نور در همه‌جا است. بسیاری از مردم می‌گویند که او هنوزهم مسوول این ولایت است. محمداسحاق رهگذر که به‌جای او مقرر شده‌است، به نور با عنوان «جلالت ماب» اشاره می‌کند. کانال تلویزیون محلی دولتی به فعالیت‌ها و اظهارات نور اهمیت برجسته‌تری می‌دهد.
هدایت نجفی ۲۲ ساله می‌گوید: «والی واقعی استاد عطا است. رهگذر نقش نمادین دارد.» استاد که به معنای معلم است، به‌عنوان اصطلاحی برای [بیان] احترام استفاده می‌شود. هدایت که مغازهٔ خواروبار فروشی‌اش در یک محلهٔ رنگ‌ورورفتهٔ شهر قرار دارد، علاوه می‌کند: «من تاکنون پوسترهای والی جدید را ندیده‌ام.»
در حالی‌که سلف غنی، حامد کرزی، اربابان منطقه‌ای را با منافع مالی و حمایت سیاسی با خود نگه می‌داشت، غنی هرچند با موفقیت محدود، تلاش کرده‌است که آن‌ها را محدود و مهار کند. او مشخصاً با مردان قدرت‌مند شمال از جمله نور و عبدالرشید دوستم، که به‌حیث معاون رئیس‌جمهور خدمت می‌کرد اما اکنون به ترکیه تبعید شده، سرشاخ شده‌است.
نور هرگز نیت‌اش را از رویارویی با رئیس‌جمهور غنی در [انتخابات ریاست‌جمهوری] سال آینده پنهان نکرده‌است؛ هرچند او می‌گوید که به خواستهٔ حزب سیاسی‌اش، جمعیت اسلامی، احترام خواهد گذاشت. جمعیت اسلامی تحت سلطهٔ تاجیک‌هایی امثال نور است. غنی پشتون است و این دو گروه دیری‌ست که رقبای سیاسی یکدیگر هستند.
در همین حال، به نظر می‌رسد که نور هنوز سکان هدایت قلمرو قدیمی‌اش را در اختیار دارد. او اخیراً در یک عملیات نظامی یک هفته‌ای علیه طالبان در یک ولسوالی روستایی بلخ شرکت داشته‌است. عکس‌های وی در لباس پولیس در رسانه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد.
مقامات محلی اظهار داشتند که او در آن‌جا برای مشوره‌دهی به رهگذر در مورد چگونگی جنگ با طالبان حضور داشته. نور در حالی‌که دخالت در کار والی جدید را رد می‌کند، می‌گوید که او مأموریت را رهبری کرده‌است.
نور در پاسخ کتبی به سوالات گفت: «اگر من این عملیات را رهبری نمی‌کردم، طالبان به روستاهای مجاور رسیده بودند.» او گفت که به پاکسازی قریه‌ها و افراز پاسگاه‌های مستحکم برای جلوگیری از پیشرفت طالبان کمک کرده‌است.
همین گرفتن عنوان والی از نور، خودش یک نبرد بود. او بلخ را به یک ولایت مرفه تبدیل کرده، شورشیان را دور نگه‌داشته و در این جریان خودش ثروت‌مند شده‌است. او ماه‌ها در برابر دستور غنی مبنی بر برکناری‌اش آشکارا ایستادگی کرد -امری که به ترس از یک جنگ داخلی دیگر دامن زد- و به رئیس‌جمهور هشدار داد که از زور برای حذف وی استفاده نکند.
این مخالفت و بن‌بست سیاسی ناشی از آن به اندازه‌ای شدید شد که معاون رئیس‌جمهور آمریکا مایک پنس مداخله کرد و خواستار انتقال صلح‌آمیز قدرت شد. سرانجام پس از این‌که غنی امتیازات بیشتری داد، نور هم موافقت کرد.
براساس گزارش رسانه‌های افغانستان و اسنادی که از سوی نزدیکان نور به واشینگتن‌پست ارائه شده، این امتیازات شامل دادن اختیار به نور برای انتخاب جانشین‌اش، فرمانده پولیس این ولایت، دو وزیر کابینه و دو سفیر می‌شود.
ادامهٔ نقش برجستهٔ وی در بلخ و درخواستش مبنی بر انتخاب مقامات ارشد دولتی ممکن است بخشی از استراتژی نور برای راه‌اندازی کارزار ریاست‌جمهوری باشد. نور طرف‌دارانش را برای شرکت در انتخابات پارلمانی ماه اکتوبر بسیج کرده و برای ایجاد اتحادها با رهبران قومی پشتون، هزاره و ازبیک ملاقات کرده‌است.
اما تحلیل‌گران می‌گویند که نور در درون حزب‌اش، مجبور خواهد شد که مانورهای نیرنگ‌آمیزی را به کار بندد. جمعیت اسلامی دیری‌ست که میان جناح‌ها و رهبران مختلف این حزب، از جمله عبدالله عبدالله تقسیم است. عبدالله رئیس اجرایی دولت فعلی است که در دو انتخابات پیشین ریاست‌جمهوری در برابر کرزی و غنی، حمایت نور را با خود داشت.
نور که در صحنهٔ سیاست پساطالبان نقش غیرمعمول و گاهی اوقات مختل‌کننده را بازی کرده‌است، ممکن است در صورتی‌که عبدالله تصمیم بگیرد دوباره برای کرسی ریاست‌جمهوری اقدام کند یا حمایت‌اش را از شخص دیگری اعلام کند، مجبور شودکه صبر کند. آن‌گونه که توماس روتیگ از شبکهٔ تحلیلگران مستقل افغانستان می‌گوید «به نظر می‌رسد که نور قدرت‌مندترین رهبر باشد اما ترکیب سایر رهبران با همدیگر قدرت‌مندتر از وی هستند.» هرچند که او در بلخ همیشه پادشاه بوده‌است.
محمدابراهیم خیراندیش، عضو شورای ولایتی بلخ می‌گوید: «قدرت او بیشتر از قانون و حکومت مرکزی بود… نفوذ او روی بلخ ادامه خواهد داشت.»
غنی در ابتدا مرد دیگری را به جای نور، والی بلخ مقرر کرده بود، اما بنا بر گزارش رسانه‌های افغانستان و اسناد ارائه‌شده از سوی نزدیکان نور، او این انتخاب را رد و چهار گزینهٔ دیگر از جمله رهگذر را پیشنهاد کرد. والی جدید که در دههٔ ۱۹۸۰ در یک گروه شبه‌نظامی ضدشوروی تحت فرماندهی نور خدمت کرده، عضو جمعیت اسلامی است. منتقدان می‌گویند شک دارند که او هرگز به خواسته‌های نور نه بگوید.
گل‌رحمان همدرد، یکی از مخالفان سیاسی (پشتون) نور می‌گوید: «نور برای چهارده سال بدون نظارت دولت روی منابع اقتصادی و نظامی کنترل داشت… او سعی خواهد کرد کنترل روی این منابع را در آینده حفظ کند.»
همدرد می‌گوید که طی سال‌ها نور خویشاوندان و اعضای جمعیت اسلامی نزدیک به خودش را در پست‌های کلیدی این ولایت منصوب کرده‌است. امروزه یک برادرزن معاون رئیس اطلاعات است و دیگری معاون رئیس گمرک بلخ.
برای بسیاری از ساکنان بلخ، حکومت مستبدانهٔ نور در بلخ ارزش‌اش را داشته‌است. با این‌که طالبان در برخی از مناطق بلخ فعال‌اند، اما این ولایت یکی از امن‌ترین ولایات کشور است. مزارشریف، شهری با حدوداً ۱ میلیون جمعیت، نسبتاً صلح‌آمیز و از زندگی شبانهٔ پرجنب‌وجوشی برخوردار است. خانواده‌ها در پارک‌ها می‌نشینند و تا نیمه‌های شب از زیارت گنبد-آبی مشهور شهر بازدید می‌کنند.
شیرمحمد هاشمی ۵۶ ساله می‌گوید: «کسی جرأت نمی‌کند به ما مزاحمت کند. این به خاطر استاد عطا است.» هاشمی که در نزدیکی زیارت فرش‌فروشی دارد می‌گوید: «او برای مردم سخت کار کرده‌است. تصمیم دولت برای برکناری وی اشتباه بود.»
غلام‌حبیب جمشیدی ۴۶ ساله، مهندس زیست‌پزشکی از کابل در عصر یکی از روزهای اخیر با خانواده‌اش در یک پارک تفریحی تفریح می‌کرد. او گفت که شش ماه پیش به بلخ نقل مکان کرده‌است، زیرا پایتخت با حملات شورشی مکرر بسیار ناامن شده بود. او گفت که مزارشریف «امن‌ترین مکان در کشور است.»
سایر هواداران نور او را به‌خاطر توسعهٔ اقتصادی منطقه، از جمله ساخت بندر رودخانهٔ حیرتان که بلخ را با همسایه‌اش ازبیکستان وصل می‌کند، می‌ستایند. اما منتقدان ادعا می‌کنند که نور و همکاران نزدیکش بیشترین سود را برای خودشان جمع کرده‌اند، از سرمایه‌گذاران خواهان امتیاز پولی شده‌اند و قراردادهای سودآور را به متحدان‌شان واگذار کرده‌اند.
نور هم‌چنین به رفتارهای خشونت‌آمیز از جمله استفاده از وفاداران مسلح‌اش برای ارعاب مخالفان‌اش، متهم شده‌است. یافته‌های گزارش سال ۲۰۱۵ سازمان دیده‌بان حقوق بشر نشان می‌دهد که «شبکه‌ای از شبه‌نظامیان تحت فرماندهی وی… در نقض جدی حقوق بشر دخیل بوده‌است.»
نور به این‌که او در حین خدمت به‌عنوان والی بلخ، مشغول فعالیت‌های «بیزنسی» شخصی بوده‌است اذعان می‌کند اما بارها ادعاهای فساد علیه خودش را رد کرده و گفته‌است که آن‌ها «بی‌اساس» است و از سوی رقبای وی ساخته و پرداخته شده‌است.
نور در پاسخ کتبی به پرسش‌ها گفته‌است: «من بارها گفته‌ام و بازهم می‌گویم که حتی یک تکه سند که آن‌ها بتوانند آن را برای پشتیبانی از ادعای‌شان ارائه کنند وجود ندارد.»
این نگرانی‌ها هنوز برای بسیاری از هواداران نور، در مقایسه با مامن صلح و ثباتی که او در بلخ ساخته‌است، اهمیتی ندارند.
راضیه آزره ۲۱ ساله دانشجوی دانشگاه بلخ می‌گوید: «او در قلب ماست… ما تا زنده هستیم از او حمایت خواهیم کرد.»
- شریف حسن (واشینگتن پست) - ترجمه جلیل پژواک
کد مطلب: 80176
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/GD1Gef
مرجع : روزنامهٔ اطلاعات روز
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل