آیا می‌توان به برگزاری انتخابات شفاف مطمئن بود؟

اعضای کمیسیون انتخابات در حالی تاریخ برگزاری انتخابات پارلمانی را مشخص و اعلام کردند که به گفتهٔ خودشان، با مشکلات فراوانی روبه‌ور اند. آنان اعلام کرده بودند که در بسیاری از شهرستان‌ها به دلیل ناامنی، نمی‌توانند مرکز باز کنند. حالا هم مشخص نیست که آیا نهادهای امنیتی توان تأمین امنیت مناطق رأی‌دهی را دارد یا نه؟ اگر حکومت نتواند امنیت مناطقی که قرار است کمیسیون انتخابات در آنجا مرکز باز کند را تأمین کند، بی‌گمان مردم زیادی از حق رأی محروم و نتیجهٔ انتخابات با بن‌بست و مشکل مواجه خواهد شد.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۷ حمل ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۵۳
آیا می‌توان به برگزاری انتخابات شفاف مطمئن بود؟
دو روز پیش سران حکومت وحدت ملی رسماً پروسهٔ ثبت نام رأی‌دهنده‌گان را افتتاح و آغاز کردند و از مردم نیز خواستند تا به کمیسیون انتخابات باور داشته و به صورت گسترده به پای صندوق‌های رأی بروند. دو هفته پیش نیز پس از انتظارات مردم سرانجام مسوولانِ کمیسیون انتخابات تاریخ برگزاری انتخابات پارلمانی را اعلام کردند. براساس قانون اساسی، انتخابات پارلمانی باید در ماه ثور یا جوزا سال ۱۳۹۴ خورشیدی برگزار می‌شد، ولی سران حکومت و کمیسیون انتخابات در زمان تعیین شده قادر به برگزاری انتخابات نشدند.
مسوولان در این کمیسیون حالا اعلام کرده‌اند که قرار است انتخابات پارلمانی را در ۲۸ میزان سال روان برگزار کنند. تاریخی که قبلاً برای برگزاری انتخابات پارلمانی مشخص شده بود، ۱۶ سرطان سال جاری بود. اما پرسش این است که آیا مسوولان کمیسیون انتخابات و سران حکومت وحدت ملی با ساختار و ترکیب کنونی کمیسیون انتخابات می‌توانند انتخابات شفاف برگزار کنند؟
اعضای کمیسیون انتخابات در حالی تاریخ برگزاری انتخابات پارلمانی را مشخص و اعلام کردند که به گفتهٔ خودشان، با مشکلات فراوانی روبه‌ور اند. آنان اعلام کرده بودند که در بسیاری از شهرستان‌ها به دلیل ناامنی، نمی‌توانند مرکز باز کنند. حالا هم مشخص نیست که آیا نهادهای امنیتی توان تأمین امنیت مناطق رأی‌دهی را دارد یا نه؟ اگر حکومت نتواند امنیت مناطقی که قرار است کمیسیون انتخابات در آنجا مرکز باز کند را تأمین کند، بی‌گمان مردم زیادی از حق رأی محروم و نتیجهٔ انتخابات با بن‌بست و مشکل مواجه خواهد شد.
بسیاری از نهادهای ناظر بر انتخابات نظر مساعدی نسبت به برگزار شدن انتخابات شفاف در کشور ندارند. از موضع‌گیری‌های مسوولان کمیسیون و حکومت نیز چنین بر می‌آید که برگزاری انتخابات با مشکلات و چالش‌های فراوانی مواجه خواهد بود. به هررو، پرداختن به تمام مشکلاتِ مورد نظر در امر برگزاری انتخاباتِ شفاف از حوصلهٔ این جستار بیرون است، موضوع مطمح نظر در این نوشتار، ترازویِ توانایی مدیران کمیسیون انتخابات است.
یکی از ماده‌های توافق‌نامهٔ سیاسی ایجاد حکومت وحدت ملی، اصلاحات در کمیسیون‌های انتخاباتی و گزینش کمیشنران جدید به این کمیسیون بود. در ابتدای ایجاد حکومت، از اظهارات و موضع‌گیری‌های طرفِ متهم به تقلب حاضر نبود زحمات کمیشنران کمیسیونی را که به نفعش تقلب کرده‌است را بی‌پاداش بماند. سرانجام با بیشتر شدن فشار افکار عمومی بر حکومت و تأکید مداوم جامعهٔ جهانی و کشورهای کمک کنندهٔ افغانستان، حکومت تنها تن به تغییر کمیشنران این کمیسیون داد که بیشتر آنان دوباره به مشاوریت ریاست‌جمهوری هم رسیدند.
کمیشنران کمیسیون انتخابات آمدند و وضعیت سرانجام تغییر کرد. کمیشنران جدید بیشتر وقت‌شان صرفِ زد و بندهای درون تیمی شد. برخی از این کمیشنران هم متهم به وابسته‌گی با ارگ ریاست‌جمهوری و برخی دیگر هم متهم به ناتوانی و سوءاستفاده از منابع کمیسیون شدند. ادامهٔ این وضعیت موجب شد نجیب‌الله احمدزی، رئیس پیشین این کمیسیون و امام محمد وریماچ، رئیس دبیرخانهٔ آن، به حکم محمداشرف غنی از وظیفه برکنار شوند. بازهم اعضای کمیسیون درگیری گزینش دو عضو دیگر شدند. این سناریو حدودِ دو سال را دربر گرفت که تا کنون هم ادامه دارد و رئیس دبیرخانهٔ این کمیسیون تا هنوز در بلاتکلیفی به سر می‌برد.
بی‌کفایتی‌ها تا حدی دوام یافت که بارها اعضای کمیسیون شکایت‌های انتخاباتی، کمیسیون انتخابات را متهم به بی‌برنامه‌گی و فرصت‌سوزی کردند. گفته می‌شود عده‌ای از کمیشنران کلیدی کمیسیون انتخابات نیز به برگزاری انتخابات شفاف باور ندارند. مسوولان در نهادهای ناظر بر انتخابات بارها از ناتوانی این کمیشنران شکایت کرده و هُشدار داده‌اند. کمیشنران کمیسیون انتخابات در از بدو گزینش‌شان تا کنون چندین بار اعلام برگزاری انتخابات را با گزینهٔ‌شناس‌نامه‌های دیجیتالی و وسایل دیحیتالی مدرن و غیره دادند، اما با گذشت زمان ثابت شد که در عملی‌سازی وعده‌های شان ناکام ماندند. همین یک ماه پیش رئیس کمیسیون انتخابات اعلام کرد که اگر حکومت منابع مالی برای برگزاری انتخابات فراهم نکند، آنان نمی‌توانند انتخابات برگزار کنند.
از سویی هم، کمیشنران تازه این کمیسیون، تجربهٔ کارِ انتخاباتی و برگزاری انتخابات را هم ندارند. عده‌ای از ارشدترین کمیشنران پیشین انتخابات هم چنین تجربه‌ای نداشتند. یکی از انتقادهایی که بر روند برگزاری انتخاباتِ شفاف در افغانستان وارد است، همین است. اغلب آدم‌های بی‌تجربه و غیر حرفه‌ای در رأس نهادهای انتخاباتی قرار داشته‌اند. تمام تجربهٔ کمیشنرانِ پیشین و حال، در اشتراک در چند ورکشاپِ انتخاباتی آن‌هم در کشورهای جهان سومی خلاصه می‌شود. حکومت پیشن و کنون هیچ توجهی به این مسئله نکرده‌است.
وابسته‌گی سیاسی کمیشنران، نگرانی دیگری است که جدی گرفته نشده‌است. گفته می‌شود عده‌ای از کمیشنران کمیسیون انتخابات عضویتِ جریان‌ها و احزاب سیاسی را دارند. از این میان، رئیس کمیسیون انتخابات عضو حزب اسلامی است. در حالی که اغلب جریان‌های سیاسی و مدنی کشور از کمیشنران فعلی ناراض و خواهان تغییر آنان اند، اما تنها حزب اسلامی شاخهٔ گلبدین حکمتیار است که از برگزاری هرگونه انتخابات به مدیریت کمیشنران فعلی این کمیسیون دفاع و حمایت می‌کند. این درست است که حزب اسلامی حق دارد از تغییر یا ابقای کمیشنران حمایت کند یا نکند، اما این را هم نمی‌توان انکار کرد که حزب اسلامی شاخهٔ گلبدین حکمتیار، از متحدان سیاسی و قومی ارگ ریاست‌جمهوری است و می‌تواند در انتخابات نفوذ مخرب داشته باشد. حزب اسلامی در تاریخ مبارزات سیاسی و نظامی‌اش نیز نام نیکی نداشته‌است. اغلب سران این حزب به عنوان ناقضان حقوق بشر شناخته هم می‌شوند.
به هررو، چیزی که مشهود و قابل نگرانی است، این است که مدیران کمیسیون‌های انتخاباتی ناتوان اند و نیز وابسته‌گی شدیدی به حکومت دارند. این امر می‌تواند سرنوشت انتخابات‌های پیشرور را صدمه بزند و بی‌باوری به کمیسیون و نتیجه‌ای که برون خواهد داد را بیشتر از پیش بسازد. حکومت نباید تجربهٔ انتخابات سال گذشته را فراموش کند. همه‌گی طعم تلخِ انتخابات مهندسی شدهٔ سال ۹۳ را چشیده‌اند. سران حکومت وحدت ملی باید بدانند که تکرارِ این سناریو قطعاً افغانستان را نابود خواهد ساخت!
روح‌الله بهزاد / ماندگار
کد مطلب: 79356
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/yrnyHh
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل