سیاست خارجی دهلی نو در خدمت تبلیغ مفهوم «هند-اقیانوسیه»

وزیر خارجه هند چندی پیش دیداری از عربستان سعودی به عمل آورد و «نارندار مودی» نخست‌وزیر هند هم سفری به فلسطین، عمان و امارات متحده عربی داشت. رفت و آمد روسای قدرتمندترین کشورهای خاورمیانه به دهلی نو توجه جهان را به هند جلب کرد. از میان همه آنها البته، دیدار حسن روحانی رئیس‌جمهوری کشورمان در مرکز توجه هم رسانه‌ها و هم کشورهای منطقه قرار گرفت.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۰ حمل ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۰۶
سیاست خارجی دهلی نو در خدمت تبلیغ مفهوم «هند-اقیانوسیه»
تمامی این تحرکات نشانه‌های عزم راسخ هند برای پیشبرد سیاست «نگاه به غرب آسیا» برای بهبود جایگاه و روابط این کشور با منطقه ای است که برای این کشور هم به این دلیل که به هشت میلیون هندی کار داده و هم تأمین کننده نیاز آن به انرژی می‌باشد از اهمیت بی نظیری برخوردار است می‌باشد.
هند در راستای تدوین «نگاه به غرب آسیا» نیازمند گسترش روابط خود با کشورهای خاورمیانه و منطقه برای دستیابی به اهداف خود در این عرصه است.
از طرف دیگر، گروهی هم معتقدند که سیاست «اقدام به سوی شرق» برای هند مقدم است. آنها به عنوان تنها یک مثال بر این ادعای خود، به حضور ۱۰ تن از سران «آسه آن» در سالگرد «روز جمهوری» این کشور در ماه ژانویه در پایتخت هند اشاره می‌کنند که نشان دهنده تغییر مواضع متقابل هند و این کشورها نسبت به هم است. این برای اولین بار بود که تمام اعضای این اتحاد مهم منطقه ای به دعوت مودی کنار هم حاضر شده بودند.
تفاوت بزرگ میان این دو نگاه به چارچوب و مشخصات ذاتی منطقه شرق و غرب آسیا بر می‌گردد که می‌تواند دیپلماسی منطقه ای هند را تسهیل بخشد. برای مثال «آسه آن» به عنوان ابزاری برای توسعه همکاری هند با منطقه جنوب شرق آسیا بسیار کار آمد است و مجمع دیگری شبیه به آن با این کیفیت برای هند وجود ندارد که بتواند جایگزین آن کند.
در حالیکه یکی از دلایل مهم موفقیت هند در سیاست «اقدام به سوی شرق»، در ارتباط با منطقه جنوب شرق آسیا عدم وجود اختلافات سیاسی داخلی بر سر این منطقه در داخل هند است، تقسیم‌بندی‌های سیاسی داخل شبه قاره منجر به پیچیده شدن روابط هند با غرب آسیا شده‌است.
بعداز جنگ سرد، هند از سیاست‌های عملی خود در نگاه به منطقه خاورمیانه فاصله گرفت و موضعی تدافعی در برابر سیاست‌های غرب در غرب آسیا در پیش گرفت. برای مثال، رویکرد هند در مورد اختلاف میان اعراب و رژیم صهیونیستی پس از پایان جنگ سرد تغییرات اساسی را تجربه کرد. در حالیکه قبل از آن، هند از حامیان درجه یک و سرسخت ملت و آرمان فلسطین بود و هیچ رابطه علنی با رژیم اشغالگر قدس نداشت پس از آغاز دوران پس از جنگ سرد، روابط گرم و راهبردی با رژیم صهیونیستی برقرار و به تدریج آنها را علنی کرد. اما دیگر هند به این نتیجه رسیده که نیازمند برقراری تعادل میان این دو قطب متضاد است و به همین خاطر هم بود که مودی بلافاصله پس از سفر بنیامین نتانیاهو به هند که در پاسخ به سفر وی به سرزمین‌های اشغالی صورت گرفت به کرانه باختری سفر کرد و سعی کرد دل فلسطینی‌ها را که نقطه تمرکز سیاست‌ها و احساسات دولت‌ها و مردم منطقه هستند به دست آورد.
اگر دهلی نو به منافع خود در غرب آسیا بیاندیشد، رسماً نیازی به پیروی از سیاست‌های دوگانه به منظور یافتن فرصت‌های جدید در منطقه نخواهد داشت و این موضوع می‌تواند برای هند دستاورهای امنیتی و اقتصادی سطح بالایی به همراه داشته باشد.
در عین حال، مسئله اصلی در فعالیت‌ها و تحرکات دیپلماتیک بی‌سابقه دهلی نو در شرق و غرب خاک خود اثبات این دکترین سیاسی نوظهور است که اکنون دیگر دوران «هند-اقیانوسیه» در عرصه سیاست جهانی آغاز شده‌است و هند درست همانگونه که در وسط قاره کهن قرار دارد در مرکز سیاست ورزی‌های آن نیز هست.
رویکرد جدید اندیشکده‌ها و سیاستمداران آمریکایی و در راس آنها دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری این کشور نسب به هند، این اندیشه را در دولتمردان دهلی نو تقویت کرده‌است که علاوه بر نقش منطقه ای که به آن می‌اندیشند به دنبال نقش جهانی برای خود باشند. برای دهلی نو، دست یافتن به این نقش بین‌المللی در گرو تقویت سهم خود در تحولات منطقه است.
ترامپ سال گذشته در طول سفر به پنج کشور آسیایی، بارها از لفظ «هند- اقیانوسیه» استفاده کرد. هر چند این تقسیم‌بندی جدید ژئوپولیتیک از زمان هیلاری کلینتون در مقام وزارت خارجه آمریکا مطرح شد اما تکرار چندباره آن عزم آمریکا در بزرگنمایی این مفهوم با هدف تمرکز بر سیاست‌های آمریکا در منطقه را نشان می‌داد. به نظر می‌رسد تأکید بر این مفهوم برای هند نیز یک تحول مهم باشد. باراک اوباما رئیس‌جمهوری سابق آمریکا در سفرهای منطقه ای خود مکرر از این اصطلاح استفاده کرده بود.
ترامپ «منطقه آزاد هند- اقیانوسیه» را جایی معرفی کرد که در آن کشورهای مستقل آزادانه، صلح آمیز و با تکیه بر قانون به رشد خود ادامه می‌دهند.
این کلمات، نشان دهنده تمایل آمریکا به سوی هند، به عنوان سومین اقتصاد بزرگ جهان و یکی از ابرقدرت‌های منطقه، می‌باشد.
آمریکا معتقد است در صحنه تحولات کنونی جهان که شاهد رشد روافزون قدرت چین می‌باشد، هند می‌تواند نقش مهمی در مسائل امنیتی این کشور بازی کند و با افزایش نفوذ اقتصادی و نظامی چین در منطقه، می‌تواند یک حامی بالقوه برای کشورهای کوچکتر، به ویژه در منطقه آسیای جنوب شرقی باشد.
در سال‌های اخیر پکن در دریای جنوب چین به‌طور گسترده اقدام به ساخت جزایر مصنوعی و احیای زمین کرده و در آنها پایگاه‌های نظامی ایجاد کرده‌است.
در همین حال هند سعی کرده‌است چین را از منطقه اقیانوس هند عقب براند. چین در سال‌های اخیر موفق شده‌است در کشورهای همسایه هند مانند پاکستان و سریلانکا سرمایه‌گذاری‌های عظیمی مانند ساخت بندر انجام دهد که می‌تواند در زمان مناسب از آنها به عنوان پایگاه‌های نظامی خود استفاده کند.
هند از جاری شدن این اصطلاح در جهان استقبال می‌کند و آنرا تحولی مثبت ارزیابی می‌کند چون این امر چشم‌انداز نقش کلیدی هند را در برقراری تعادل قدرت در منطقه آسیا-اقیانوسیه نشان می‌دهد و به همه ثابت می‌کند که آمریکا خواهان ایفای نقشی بزرگ‌تر برای هند است.
نارندا مودی پس از بدست گرفتن قدرت در هند به عنوان نخست‌وزیر، سیاست «نگاه به شرق» این کشور را به سیاست «اقدام به سوی شرق» تغییر داد. این سیاست با هدف گسترش روابط نظامی و راهبردی با ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و کشورهای جنوب آسیا معرفی شده‌است.
هر چند هند ادعا می‌کند که اینگونه همکاری‌ها با هدف مقابله با یک کشور سوم انجام نمی‌شود و تنها هدف آنها بهبود صلح، ثبات و رفاه در منطقه است اما با توجه به اینکه دهلی نو با چالش‌های داخلی و منطقه ای مانند پاکستان روبه رو است که می‌تواند نقش این کشور را در منطقه جنوب آسیا محدود کند سیاست‌های دوگانه «اقدام به سوی شرق» و «نگاه به سوی غرب» به ارتقا اهداف این کشور کمک می‌کند.
- وحیده دینداری
کد مطلب: 79187
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/Nbhbfn
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل