مژده:

چابهار از انحصار پاکستان در ترانزیت هند به افغانستان خواهد کاست

وحید مژده گفت چابهار برای افغانستان حائز اهمیت بالایی است زیرا وجود بندر چابهار از انحصار پاکستان در ترانزیت هند به افغانستان خواهد کاست؛ بنابراین افغانستان [می‌توانند] با دیگر کشورهای منطقه به‌صورت آزادانه به داد و ستد بپردازد.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۵ دلو ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۵۲
چابهار از انحصار پاکستان در ترانزیت هند به افغانستان خواهد کاست
به گزارش پیام آفتاب، روزنامه آسمان آبی در گفت وگویی با وحید مژده کارشناس مسایل منطقه، نوشت: حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران پیرو دعوت یک سال گذشته نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند آخر هفته جاری عازم دهلی‌نو خواهد بود. این سفر از آن جهت حائز اهمیت است که دو کشور در سال‌های اخیر در ارتباط با قراردادهای تجاری- اقتصادی چون بندر چابهار و میدان گازی «فرزاد B» با یکدیگر اختلاف داشتند.
در ادامه این گفت وگو آمده‌است: اکنون براساس گزارش‌های منتشر شده به نظر می‌رسد مناقشات مرتبط با بندر چابهار به‌طور کامل حل شده و پیشرفت‌هایی نیز در ارتباط با قرارداد میدان گازی «فرزاد B» صورت گرفته‌است. در همین راستا روزنامه «آسمان آبی» با وحید مژده، کارشناس مسائل منطقه گفت‌وگو کرده‌است. مژده افق همکاری‌های میان تهران و دهلی را روشن ارزیابی کرده و معتقد است همکاری در زمینه بندر چابهار می‌تواند درنهایت به گسترش همکاری‌های دوجانبه ختم شود؛ این همکاری‌ها در حالی گسترش پیدا می‌کند که دونالد ترامپ همچنان بر خروج از برجام اصرار دارد و به‌دنبال وضع تحریم‌های جدید علیه ایران است.

** اجرای توافق هسته‌ای میان ایران و قدرت‌های جهانی تا چه اندازه بستر لازم برای همکاری اقتصادی- سیاسی میان ایران و هند را هموار کرده‌است؟
هند از جمله کشورهایی است که مورد توجه ایالات متحده آمریکا قرار دارد. در همین راستا واشینگتن تلاش می‌کند برای مقابله با نفوذ چین در منطقه از ظرفیت‌های دهلی‌نو بهره‌مند شود. ترامپ در استراتژی‌های کلان آمریکا، چین را مانع هژمون آمریکا در منطقه آسیای شرقی و جهان می‌داند. کاخ سفید گمان می‌کند با قدرت گرفتن هند، آمریکا می‌تواند مانع افزایش قدرت چین شود. برای تحقق این سناریو نزدیکی میان ایران و هند آن هم با در نظر گرفتن اختلاف‌های تهران- واشینگتن برای ایالات متحده گزینه مطلوبی است، چراکه هندوستان از طریق تعامل با ایران می‌تواند نفوذ و اقتدار خود را توسعه داده و به رقیبی در منطقه برای چین نیز تبدیل شود. این همان مهمی است که ایالات متحده در جست‌وجوی تحقق آن است.

** روابط دیپلماتیک ایران و هند با چه چالش‌هایی دست به گریبان است؟
هند در منطقه با مشکلات عدیده‌ای مواجه است. این کشور با چین اختلاف دارد. از سوی دیگر اگر ایران قصد داشته باشد روابط نزدیکی با هند ایجاد کند، این گسترش بر روابط تهران – پکن اثرگذار خواهد بود. همچنین پاکستان به‌عنوان هم‌پیمان ایران و یکی از کشورهای دارای سلاح اتمی در جهان اسلام و همسایه جمهوری اسلامی با هندوستان روابط دوستانه‌ای ندارد؛ بنابراین این روابط باید به‌گونه‌ای دنبال شود که روابط میان کشورها دچار آسیب و تنش نشود.

** نخست‌وزیر هند در سال ۲۰۱۶ به ایران سفر کرد. اکنون حسن روحانی عازم هندوستان است. در دو سال گذشته زمینه همکاری‌های دوجانبه چه تغییراتی را پشت سر گذاشته‌است؟
هندوستان بازار جدید و بزرگی است و این کشور بسیار پرنفوذ و پرجمعیت است که در آینده می‌تواند نقش مهمی در روابط میان کشورها ایفا کند؛ بنابراین از این نظر بازار هند برای جمهوری اسلامی ایران بسیار حائز اهمیت است. جمعیت و اقتصاد رو به رشد هندوستان به میزان زیادی انرژی نیاز دارد. هندوستان برای تأمین این نیازها به کشوری نیازمند است که از لحاظ جغرافیایی به این کشور نزدیک باشد. گاز طبیعی و نفت از جمله انرژی‌های مورد نیاز هندوستان است.
با افزایش جمعیت نیز میزان نیاز به این انرژی‌ها افزایش خواهد یافت. مبادلات انرژی در روابط ایران و هند از اهمیت فراوانی برخوردار است.

** آیا تقویت جایگاه بندر چابهار در روابط تهران- دهلی‌نو می‌تواند زمینه‌ساز توسعه روابط اقتصادی افغانستان در تعامل با دیگر کشورهای منطقه شود؟
چابهار به‌عنوان بندری بسیار مهم توجه‌های جهانی را به خود جلب کرده‌است. چابهار تنها بندر آزاد جمهوری اسلامی ایران است که هند می‌تواند از طریق آن به کشورهای آسیای میانه دسترسی داشته باشد و تولیدات و محصولات هندی را به بازارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ارسال کند. تاکنون پاکستان موانعی را در منطقه برای دسترسی ایجاد می‌کرد. پیش از این بندر کراچی برای مبادلات تجاری هند و افغانستان مورد استفاده قرار می‌گرفت که البته محدودیت‌هایی را نیز به‌دنبال داشت.
از این‌رو چابهار برای افغانستان نیز حائز اهمیت بالایی است زیرا وجود بندر چابهار از انحصار پاکستان در ترانزیت هند به افغانستان خواهد کاست؛ بنابراین افغانستان [می‌توانند] با دیگر کشورهای منطقه به‌صورت آزادانه به داد و ستد بپردازد.

** واکنش پاکستان به طرح توسعه بندر چابهار در روابط دوجانبه ایران و هند چیست؟
همزمان با توسعه بندر چابهار و بهره‌برداری از این بندر در روابط اقتصادی ایران و هند، پاکستان نیز در تعامل و همکاری مشترک با چین، بندر گوادر را مورد توجه قرار داده‌است. چینی‌ها از طریق بندر گوادر می‌توانند به اروپا و سایر کشورها دسترسی پیدا کنند. در این میان طرح «راه ابریشم» برنامه بلندپروازانه چین است که نگرانی‌های ایالات متحده را به‌دنبال داشته‌است.
بنابراین پاکستان نباید بابت بندر چابهار نگرانی داشته باشد، زیرا اسلام‌آباد نیز در این منطقه درکنار چابهار، طرح توسعه بندر گوادر را در دستور کار دارد. در طرح بندر گوادر کشورهایی چون ایران، هند و افغانستان از معادلات کنار گذاشته شده‌اند.

** زیرساخت‌های موجود در بندر چابهار تا چه اندازه برای بهره‌برداری‌های اقتصادی منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای آماده است؟
زیرساخت‌های موجود در منطقه چابهار هنوز به رشد کافی نرسیده‌است. وجود خط آهن در مسیر بندر چابهار تا آسیای میانه از مؤلفه‌های مهمی است که می‌تواند کالاهای پهلوگرفته در بندر چابهار را به بازارهای آسیای میانه منتقل کند؛ البته توسعه این خط آهن و زیرساخت‌های ترانزیتی در دستور کار جمهوری اسلامی قرار دارد. در همین راستا ایران درصدد است تا زیرساخت‌های منطقه‌ای را ایجاد کند.

** نقش بندر چابهار در روابط دو جانبه ایران و هندوستان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
بازار مواد خام آسیای میانه برای هندوستان بازاری مهم و قابل‌توجه است. از سوی دیگر در این بازار ظرفیت‌های بالایی برای عرضه محصولات وجود دارد که هندوستان قصد دارد برنامه‌های تجاری- اقتصادی خود را با استفاده از آن دنبال کند. دستیابی به این بازارها از طریق پل تهران - دهلی صورت خواهد گرفت؛ بنابراین به هر میزان هند برای روابط تجاری خود با کشورهای آسیای میانه به بندر چابهار متوسل باشد به همان میزان روابط دهلی و تهران نیز تقویت خواهد شد.
این همکاری روابط جدیدی میان ایران، هندوستان و کشورهای آسیای میانه ایجاد می‌کند که درنهایت باعث ایجاد تحول در روابط منطقه نیز خواهد شد. راه چابهار، عصر جدیدی در روابط دو جانبه ایجاد خواهد کرد؛ روابطی که در طول تاریخ روابط ایران و هند تاکنون سابقه نداشته‌است. راه چابهار، مسیری است که هندوستان از طریق آن می‌تواند با ایران و همچنین کشورهای آسیای میانه رابطه برقرار کند. تاکنون هندوستان برای ایجاد رابطه با کشورهای منطقه محدودیت‌های بسیاری را پیش رو داشت. اغلب این محدودیت‌ها بر اثر فشار اسلام‌آباد ایجاد شده بود، اما تهران از طریق بندر چابهار زمینه را برای ایجاد رابطه نزدیک با کشورهای آسیای میانه برای دهلی ایجاد می‌کند. همچنین رونق بندر چابهار در روابط دو جانبه موجب جذب سرمایه‌های خارجی و حضور تاجران هندی در منطقه خواهد شد. براساس همین موضوع روابط ایران و هند تعریف کاملاً جدیدی پیدا خواهد کرد.

** روابط دو جانبه میان ایران و هند که عمدتاً بر پایه انرژی تعریف شده‌است، این مهم تا چه اندازه می‌تواند بر گسترش روابط اقتصادی- سیاسی اثرگذار باشد؟
هندوستان از دیرباز به منابع انرژی فسیلی یا هیدروکربونیک ایران چشم دوخته‌است و به نوعی ایران نزدیک‌ترین و ارزان‌ترین منبع تأمین انرژی برای این کشور محسوب می‌شود، بنابراین رابطه با هندوستان برای دو طرف فرصتی مناسب است. پیش از طرح ایجاد خط لوله گاز و نفت ایران به هند این طرح در دستور کار جمهوری اسلامی قرار داشته و برنامه‌ریزی‌های مربوط به آن نیز انجام شده بود؛ البته تحقق برنامه‌های مرتبط با بندر چابهار به اوضاع منطقه و فشارهای آمریکا بر کشورهای هم‌پیمان و رقیب ارتباط پیدا می‌کند، اما توسعه روابط دو جانبه به تدریج از هژمونی ایالات متحده خواهد کاست و مانع تلاش‌های واشینگتن برای تخریب کشورهای رقیب نیز می‌شود.
روابط مبتنی بر نفت و گاز میان کشورهای منطقه تا حد زیادی بر ظرفیت و روابط سیاسی آن‌ها تأثیرگذار خواهد بود. دادوستدهای تجاری که به بهبود روابط سیاسی میان هند و ایران و گسترش روابط تجاری فی مابین می‌انجامید در آینده نیز می‌تواند در مناسبات و محاسبات سیاسی منطقه و فرامنطقه‌ای تأثیرگذار باشد.

** ایران و هند پس از اجرای برجام با محدودیت‌های سابق روبه‌رو نیستند. در این راستا تحلیل شما از تحولات جدید در روابط دو جانبه چیست؟
در دوران تحریم‌ها جمهوری اسلامی محدودیت‌های فراوانی برای روابط تجاری- اقتصادی با دیگر کشورهای جامعه جهانی داشت و امروز نیز باید ایران را به چشم کشوری دید که از موقعیتی دشوار خارج شده‌است. تحریم‌های وارده پیش از اجرای برجام مشکلات اقتصادی بسیاری را بر تهران تحمیل کرده بود که درواقع ابتکار عمل در زمینه‌های تجاری و مالی را از تهران می‌گرفت. در همان دوران برخی کشورهای جامعه جهانی به دنبال هراس از تحریم‌های وضع شده از سوی ایالات متحده، روابط‌شان را با تهران محدود می‌کردند.
در همین راستا به تعویق افتادن قرارداد میدان گازی «فرزاد B» تا حدی به خاطر فشارهای آمریکا ایجاد شد. به نظر می‌رسد پس از لغو تحریم‌ها مشکلات و فشارهای موجود بر تهران و دهلی‌نو نیز کاهش پیدا کرده‌است، به‌تبع آن نیز نگرانی سایر کشورها از واکنش واشینگتن و موانع مربوط به تعویق قراردادها از میان خواهد رفت؛ البته تاجران و سرمایه‌گذاران دولتی کشورها در پی کسب سود با تهران دست به معامله زده‌اند تا گسترش روابط با تهران، بر رشد اقتصادی آن‌ها مؤثر واقع شود. در این راستا جمهوری اسلامی ایران نیز باید منافع کشورهای مورد معامله را در نظر داشته باشد.
کد مطلب: 78035
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/QU96ry
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل