چرا انحصارگرایی؟ / احمدضیا مسعود

در شرایط فعلی، مردم افغانستان برای آینده سیاسی خود بیشتر از دو انتخاب ندارند. یا این که تسلط گروه اقتدارگرایی که قدرت را انحصار و متمرکز ساخته‌اند را قبول کنند و در انتظار نتایج بسیار وحشتناک آن در آینده باشند یا به خاطر رقم زدن آیندهٔ روشن سیاسی با نیروهایی که طرف‌دار اصلاحات سیاسی، مشارکت سیاسی و رقابت سیاسی اند بپیوندند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۳ دلو ۱۳۹۶ ساعت ۱۵:۵۶
چرا انحصارگرایی؟ / احمدضیا مسعود
مشارکت سیاسی با نوع سلطهٔ حکومت بر منابع مختلف قدرت رابطهٔ نزدیک دارد. میزان کنترول حکومت بر منابع سیاسی و اقتصادی بازگوکنندهٔ نوع حکومت است. از این رو، با کاهش کنترول حکومت بر منابع سیاسی و اقتصادی احتمال رقابت و مشارکت سیاسی را افزایش می‌دهد، اما افزایش کنترول حکومت بر این منابع، رقابت و مشارکت سیاسی را کاهش می‌دهد. بعد از تشکیل حکومت وحدت ملی در سال ۲۰۱۴، ریس حکومت وحدت ملی مساعی به خرچ داد تا برنامهٔ انحصار قدرت را تکمیل کند. نخستین کار او دور ساختن شخصیت‌هایی از ساختار قدرت بود که در تشکیل حکومت وحدت ملی سهم برازنده‌ای داشتند. هم‌زمان با دور ساختن این شخصیت‌ها از ساختار قدرت، او در صدد گسترش قدرت و کنترول خود بر منابع اقتصادی و سیاسی شد. داکتر عبدالله عبدالله که سهم پنجاه درصدی در حکومت وحدت ملی داشت، در حالت دفاعی قرار گرفت و نتوانست در برابر سیاست‌های انحصارگرایانهٔ رئیس حکومت، کاری از پیش ببرد. به عین ترتیب، سایر سیاسیون هم نتوانستند جلو حرکت انحصارگرایانهٔ رئیس حکومت وحدت ملی را بگیرند. چنان‌چه افزایش کنترول حکومت بر منابع اقتصادی و سیاسی، سبب ضعف نهادهای جامعهٔ مدنی، احزاب سیاسی و مشارکت سیاسی شده‌است. استفادهٔ حکومت از وسایل زور و خشونت در حوادث مربوط به جوانان جنبش روشنایی و رستاخیز تغییر، اوج اقتدارگرایی و بی‌احترامی حکومت به حقوق شهروندی مردم افغانستان را به نمایش گذاشت.
حکومت وحدت ملی نوع اقتدارگرایی‌ای را به نمایش گذاشته‌است که سبب عدم رشد توسعهٔ سیاسی در کشور شده‌است. منازعه بر سر انحصار کنترول وسایل ادارهٔ جامعه، یکی از مهم‌ترین منازعات تاریخ مدرن بوده‌است، روی هم رفته در هر کشوری، این منازعه به عنوان مرحله ضروری‌ای در پیدایش دولت مدرن سیاسی حایز اهمیت بوده‌است.
طرف‌داران اقتدارگرایی در کشور ما با شعارهای، پیشرفت اقتصادی، جنگ علیه تروریسم، حاکمیت قانون، از بین بردن جزایر قدرت، قدرت را گسترش داده و به صورت انحصاری در دست حکومت متمرکز ساخته‌اند. چنان‌چه داوودخان هنگامی که رئیس‌جمهور بود، عین عقیده را داشت.
داوودخان به کمک جناح چپ، قدرت را از طریق به راه انداختن کودتا به دست آورد و بعد از مدتی در صدد دور ساختن رفقای کودتاچی خود برآمد، تا قدرت را انحصاری و متمرکز سازد. داوودخان نیز طرف‌دار تقسیم قدرت سیاسی و رقابت سیاسی نبود، شعار داوودخان پیشرفت اقتصادی از طریق حکومتی متمرکز بود که عین شعار را رئیس حکومت وحدت ملی نیز سر می‌دهد. در حالی که کودتای داوودخان بعد از دههٔ دموکراسی اتفاق افتاد و بزرگ‌ترین عقب‌گرد سیاسی و بازگشت به سوی اقتدارگرایی سیاسی را رقم زد. به همین ترتیب، هر نیروی سیاسی دیگری در صورت ضعف نهادهای جامعهٔ مدنی می‌تواند مانع رقابت سیاسی شود، هنگامی که این‌گونه نیروها، به هر دلیلی مجهز به ایدیولوژی‌های تک‌فرمانی شوند، این خطر به نحو جدی افزایش می‌یابد.
عدم تمایل حکومت وحدت ملی برای تطبیق اصلاحات سیاسی از همین مفکورهٔ انحصار قدرت منشأ می‌گیرد. رئیس حکومت، طرف‌دار رقابت سیاسی و گسترش رقابت سیاسی برای ایجاد دولت مدرن ملی نیست، به همین دلیل نمی‌خواهد به پیشنهادات جمعیت اسلامی مبنی بر نقش احزاب سیاسی در پارلمان و اصلاحات انتخاباتی موافقت کند. ایستاده‌گی عطامحمد نور، والی صاحب بلخ در برابر یک شخصیت انحصارگرا یک مسولیت بزرگ تاریخی برای ایجاد یک دولت مدرن ملی از طریق گسترش مشارکت سیاسی و رقابت سیاسی است.
جمعیت اسلامی افغانستان خواهان نهادمند شدن نهادهای سیاسی، فراهم ساختن زمینه برای مشارکت سیاسی عادلانه، رقابت سیاسی مبتنی به قانون، ایجاد جامعهٔ متظم سیاسی و شکستاندن تیوری‌های منحط اقتدارگرایی و مطلقه‌گرایی است. تمرکز قدرت پدیده عقب‌ماندهٔ سیاسی‌ای است که در دوران مدرن اهمیت خود را به کلی از دست داده‌است.
جمعیت اسلامی معتقد به تقسیم قدرت از طریق آوردن تغییر در ساختار قدرت است تا همهٔ شهروندان کشور حضور خود را در ساختار سیاسی ببینند.
در شرایط فعلی، مردم افغانستان برای آینده سیاسی خود بیشتر از دو انتخاب ندارند. یا این که تسلط گروه اقتدارگرایی که قدرت را انحصار و متمرکز ساخته‌اند را قبول کنند و در انتظار نتایج بسیار وحشتناک آن در آینده باشند یا به خاطر رقم زدن آیندهٔ روشن سیاسی با نیروهایی که طرف‌دار اصلاحات سیاسی، مشارکت سیاسی و رقابت سیاسی اند بپیوندند. جمعیت اسلامی در شرایط فعلی افتخار آن را دارد که در مبارزه علیه مفکوره‌های اقتدارگرا، ایدلوژی‌های مبتنی به نشنلیزم قومی، قوم‌گرایی و منطقه‌گرایی مبارزه می‌کند و در ایجاد حکومتی مبتنی به آرزوها و خواسته‌های مشروع گروه‌های مختلف قومی و نهادهای جامعهٔ مدنی مساعی به خرچ دهد.
- احمد ضیا مسعود، معاون جمعیت اسلامی افغانستان
کد مطلب: 77988
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/gb4cxd
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل