عامل بی‌ثباتی منطقه کیست؟

از هنگام شروع بحران امنیتی در منطقه از شش سال پیش همواره دربارهٔ ورود ایران به معادلات جاری بحث‌های زیادی مطرح بوده‌است، تا جایی که رقبا و دشمنان بین‌المللی و منطقه ای ایران، از آن به عنوان «مداخله» یاد می‌کنند.
تاریخ انتشار : شنبه ۱۸ قوس ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۴
عامل بی‌ثباتی منطقه کیست؟
ایران برای این حضور فعال خود در منطقه، هزینه‌های زیادی پرداخته و موفق شده‌است از اشاعه تروریسم در سطح منطقه و جهان جلوگیری کند، اما بطور دائم از سوی حامیان تروریسم در منطقه و آمریکایی‌ها به عنوان عنصر بی‌ثبات کننده متهم می‌شود.
برای شفاف شدن موضوع و پاسخ به این سؤال که چه کسی برهم زننده نظم و عامل بی‌ثباتی در منطقه است، می‌بایست، پرونده‌های سوریه و عراق را که در طول ۶ سال گذشته خون‌های زیادی پای آن ریخته شده‌است، یک بار دیگر مرور کنیم.

کشتارگاه سوریه
پروژه ای که در سال ۲۰۱۱ میلادی و در میان بهت و ناباوری جهانیان کلید خورد، یک حرکت تاریخی در بستر طبیعی آن نبود، چرا که در آن روزها، سوریه نه زمینه‌های یک شورش و جنبش عمومی را داشت و نه دچار عارضه حاد اجتماعی و سیاسی در حد یک بحران امنیتی بود، اما ولایت جنوبی درعا (مارس ۲۰۱۱) همه چیز را در یک بازه زمانی بسیار کوتاه به هم ریخت و هنوز معمای درعا حل نشده‌است.
مرزهای سوریه با عمل برخی همسایگانش بر خلاف کنوانسیون‌های بین‌المللی از چند نقطه پاره شد و سیل مردان مسلح از نقاط مختلف جهان به این کشور سرازیر شد و اعتراض‌های اجتماعی مردم به ناگاه ماهیت امنیتی به خود گرفت.
آن مردان مسلح آموزش‌های پیچیده نظامی دیده و از پشتوانه مالی بزرگی برخوردار بودند، بطوری که در کمتر از چند ماه کنترل دولت مرکزی بر بخش بزرگی از کشور خارج شد و شیرازه ارتش نیز از هم پاشید.
ماهیت گروه‌های شکل گرفته در آغاز بحران شاید در همان ماه‌های اول قابل تشخیص نبود، اما آنها به سرعت با انتشار تصاویر و ویدئوهای قتل‌عام‌هایی که انجام داده بودند، با تصاویر سرهای بریده در خیابان‌ها و میادین شهرهای سوریه و رفتارهایی مانند خوردن قلب قربانیان و نیز قصابی کودکان و زنان، ماهیت تروریستی خود را به نمایش گذاشتند، اما غرب همچنان چشمان خود را بر روی آن بسته بود، چرا که بر کنار زدن بشار اسد اصرار داشت؛ به هر قیمت!
جمهوری اسلامی ایران زمانی به معادلات جدید امنیتی سوریه وارد شد که ماهیت این گروه‌ها برایش آشکار شده بود و کاملاً قابل پیش بینی بود که با متلاشی شدن رژیم مستقر- که درخصوص سیاست‌های آن ملاحظاتی وجود داشت-، اولین دولت تروریستی در جهان و منطقه شکل خواهد گرفت.
آنها بسیاری از مناطقی را که به اشغال درآورده بودند به کشتارگاهی بزرگ از غیر نظامیان تبدیل کردند و با محاصره دمشق، مرقدها و اماکن مقدس ازجمله حرم حضرت زینب (س)، حضرت رقیه و حضرت سکینه (س) را هدف گرفتند و این امر نشان داد، جریان پا گرفته، اهدافی بسیار فراتر از اشغال یک سرزمین در سر دارد که عاقبت و پیامد آن می‌تواند به یک جنگ فرقه ای مذهبی فاجعه باری تبدیل شود؛ بنابراین، اولین ورود ایرانی‌ها به بحران با عنوان دفاع از حرم حضرت زینب (س)، حرکتی بود برای جلوگیری از یک فتنه مذهبی فراگیر منطقه ای، بویژه آنکه تخریب حرم حضرت سکینه در شهر داریا در ریف دمشق نشان داد که هدف گردانندگان روند جاری ایجاد دریای خونی در منطقه است که دستکم برای یک یا دو دهه برنامه‌ریزی شده‌است.
به علاوه این مداخله به موقع منجر شد که مانع از تشکیل اولین دولت با ماهیتی تروریستی در جهان شود.

 ظهور داعش
گروه‌های تروریستی که تا هنگام ورود فراگیر داعش به صحنه معادلات، از آنان به عنوان گروه‌های مخالف دولت سوریه یاد می‌شد، فجیع‌ترین جنایات را علیه غیر نظامیان انجام می‌دادند و بخش‌های بزرگی از خاک سوریه را در اشغال داشتند، اما گروه تروریستی داعش در سایه ملاحظات بین‌المللی و منطقه ای با هدف سرنگونی رژیم بشار اسد، به سرعت توانست در سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ میلادی بخش‌هایی از مناطق تحت اشغال گروه‌های مسلح تروریستی دیگر بویژه النصره و ارتش آزاد را به اشکال مختلف به کنترل خود درآورد.
اتحاد بسیاری از گروه‌ها با داعش، بویژه النصره در شناخت ماهیت این گروه‌ها به جامعه جهانی بی تأثیر نبود، با این حال حامیان گروه‌های تروریستی بویژه آمریکا و دولت‌های عرب خلیج فارس، از شناسایی این گروه‌ها به عنوان گروه‌های تروریستی اجتناب می‌کردند و حتی زمانی که داعش موصل را به اشغال درآورد، از آن به عنوان جنبش عشایر عراق یاد کردند و بسیاری از رسانه‌های غربی - عربی هنوز هم از داعش با عنوان «دولت اسلامی» یاد می‌کنند.
داعش در سه سال اول بحران سوریه کاملاً چراغ خاموش حرکت کرد و با جذب نیروهای سایر گروه‌ها به بازیگر تعیین‌کننده تبدیل شد، اما با اینحال زمانی خطر این گروه خود را نشان داد که دامنه تصرفات خود را از یک سو به مرزهای عراق رساند و از سوی دیگر شهر راهبردی فلوجه در ولایت الانبار عراق را به دنبال ماه‌ها تحصن‌های مشکوکلإ در اواخر قوس ۱۳۹۲ اشغال کرد.
جالب اینکه همان زمان آمریکایی‌ها و غربی‌ها به هشدارهای دولت عراق در خصوص بحران امنیتی سوریه و کشیده شدن دامنه آن به داخل عراق و نیز حوادث فلوجه و ولایت الانبار توجه نمی‌کردند و بغداد را در همین خصوص تحت فشارهای شدید قرار داده بودند.
سیاست أمریکایی‌ها در آن روزها حمایت از گروه‌های تروریستی ای بود که از آنان به عنوان گروه‌های مخالف دولت اسد یاد می‌شد و داعش نیز بخشی از کمک‌های چندین میلیارد دلاری آمریکا و متحدان منطقه ای اش را دریافت کرد.

پرونده عراق
سقوط فلوجه، شهری راهبردی در حدوداً ۵۰ کیلومتری غرب بغداد، عراق را در اولین روزهای سال ۲۰۱۴ در شوک فرو برد و بغداد در حالی برای برگزاری انتخابات پارلمانی آماده می‌شد که به دلیل فشارهای بین‌المللی بویِژه آمریکایی‌ها قادر به باز پس گیری فلوجه از دست داعش نبود.
انتخابات در فضای مسموم سیاسی و اختلافات گسترده در عراق برگزار شد، اما به دلیل مخالفت احزاب با برنده انتخابات کار تشکیل دولت جدید با مانع بزرگی روبه رو شد و همین امر به تضعیف نیروهای مسلح انجامید، البته نقش نفوذی‌های بعثی را در ارتش نمی‌توان نادیده گرفت.
دعوا بر سر تشکیل دولت در حالی جریان داشت که عقربه‌های زمان به نیمه شب دهم ژوئن نزدیک می‌شد؛ روزی که با سقوط موصل، گروه تروریستی داعش رسماً حضورش در عراق را اعلام کرد آن هم با اشغال بخش‌های بزرگی از ۶ ولایت این کشور!

 نجات بغداد و اربیل؟
گروه تروریستی داعش حالا در آستانه دروازه‌های بغداد قرار داشت و شعله‌های آتش شبانه آنان را در حومه‌های این شهر می‌شد دید. لطیفیه و یوسفیه در جنوب، ابوغریب، عامریه و حوالی فرودگاه بین‌المللی در غرب و منطقه زراع دجله و ابراهیم بن علی، در شمال پایتخت تحت کنترل داعش بود یا جنگ در این مناطق جریان داشت.
داعش تلاش زیادی کرد تا از روزنه‌های موجود در این مناطق عبور کرده و وارد پایتخت شود و آنقدر از محورهای شمالی و غربی به شهر نزدیک شده بود که با خمپاره کاظمین را هدف می‌گرفت.
به علاوه شهرهای سامرا و کربلا نیز در معرض تهدید جدی قرار داشتند. آنان از طریق شهر جرف الصخر در شمال بابل به کربلا نزدیک شده بودند و در بیانیه‌های خود به صراحت از هدفشان مبنی بر ویران کردن این شهرهای مقدس پرده برداشتند.
ارتش عراق عملاً از هم پاشیده بود و مردان داوطلب هم سلاح نداشتند و در آن هیاهو و بیم و هراس عمومی فتوای مرجعیت مبنی بر جهاد کفایی و پل هوایی میان تهران - بغداد بود که همه معادلات را تغییر داد.
اوایل ۲۰۱۵ بود که به اتفاق ابومصطفی الصافی از فعالان رسانه ای عراق به منطقه ابراهیم بن علی رفتیم؛ در روزهایی که هنوز داعش چند کیلومتر آن سو تر در شهر الصقلاویه از توابع فلوجه مستقر بود. در مقر فرماندهی یکی از تیپ‌های الحشدالشعبی با ابوجاسم العسگری از نمایندگان پارلمان عراق که آن روزها لباس رزم به تن داشت و تیپ یاد شده را فرماندهی می‌کرد، دیدار کردیم.
او آن روز تماماً از ایام ژوئن ۲۰۱۴ صحبت کرد و از روی نقشه آرایش و موقعیت نیروها را در آن روزها تشریح کرد که داعش از سمت همین جاده تا نزدیکی‌های کاظمین رسیده بود. اهالی شعله در شمال بغداد یا گریخته بودند یا آماده درگیری شده بودند.
العسگری آن روز گفت بنویسید تا در تاریخ ثبت شود که «در ازای هر ۱۰ نفر یک کلاشینکوف داشتیم و اگر نبود پل هوایی تهران- بغداد و فتوای مرجعیت (آیت الله سیستانی)، بغداد سقوط می‌کرد، در حالی که آمریکایی‌ها به درخواست کمک دولت عراق رسماً پاسخ منفی دادند و برای کمک شرط گذاشتند».
داعش پس از شکست در نفوذ به بغداد، در تابستان ۲۰۱۴ به سمت اربیل حرکت کرد تا با تسخیر این شهر سیطره خود را بر بخش وسیعتری از عراق گسترش دهد و این در حالی بود که رهبری اقلیم کردستان عراق نیز در روزهای ژوئن به دولت مرکزی عراق پشت کرده و گفته بود که این جنگ را جنگی مذهبی می‌شمارد و در آن مشارکت نخواهد کرد. البته بخش‌هایی از مناطق تحت کنترل کردها در ولایت‌های موصل و کرکوک و نیز دیاله به دلیل عقب‌نشینی نیروهای پیشمرگه به دست داعش افتاده بود و اهالی سنجار که داعش هزاران تن از زنانشان را به بردگی برد، همچنان مسعود بارزانی رئیس اقلیم را عامل فجایع رخ داده می‌دانند.
با این حال اولین و تنها کشوری که برای سد کردن حرکت داعش به سمت اربیل به کمک کردها شتافت، جمهوری اسلامی ایران بود که رهبران اقلیم بویژه مسعود و نیچروان بارزانی در مصاحبه با رسانه‌های بین‌المللی به صراحت به آن اذعان کردند. این درحالی است که آمریکایی‌ها تنها چند روز پس از یورش داعش به سمت اربیل وارد عمل شدند و آن هم از طریق عملیات هوایی!
این حقیقت را بسیاری دیگر از رهبران عراقی از جمله فؤاد معصوم رئیس‌جمهور، نوری المالکی معاون رئیس‌جمهور و فرماندهان الحشدالشعبی، گروهی که به دنبال فتوای آیت الله سیستانی تشکیل شد، در طول سه سال و نیم گذشته بارها تکرار کردند.

 عامل بی‌ثباتی منطقه کیست؟
حالا داعش از نظر نظامی در عراق و سوریه به‌طور کامل فروپاشیده است و محور مقاومت شامل حزب‌الله لبنان، دولت‌های عراق و سوریه و الحشدالشعبی به رهبری ایران، همراه با روسیه موفق شده این غائله را که جهان را تهدید می‌کرد، مهار کند.
در مقابل مداخله مثبت و مؤثر ایران در بحران امنیتی منطقه و فداکاری‌های جوانان عراقی و سوری و لبنانی، کشورهایی در منطقه و جهان نیز بوده‌اند که در این نبرد سرنوشت ساز همواره کارشکنی کردند.
هنوزعراقی‌ها خبرها و گزارش‌های مربوط به پرتاب کمک‌های تسلیحاتی و لجستیکی آمریکایی‌ها از هواپیماهای نظامی برای داعش، بویژه در جریان نبردهای تن به تن را در شهرهای الضلوعیه، تکریت، الحویجه و موصل را فراموش نکرده‌اند.
بمباران‌های مداوم نیروهای ارتش‌های عراق و سوریه و نیز الحشدالشعبی توسط جنگنده‌های آمریکایی و ائتلاف تحت رهبری این کشور فراموش شدنی نیست و در کنار آن کارشکنی‌های دولتمردان ریاض در جریان آزادسازی شهرهای تکریت، فلوجه، الرمادی و موصل هنوز از یاد دولتمردان عراقی نرفته‌است.
اختلال‌های ایجاد شده در نبردهای حساس آزادسازی تکریت از سوی آمریکایی‌ها و سعودی‌ها که منجر به توقف پیشروی دراین شهر در تاریخ ۲۰ حوت ۹۳ (دهم مارس ۲۰۱۵) شد، از دیگر مواردی است که همان هنگام ثابت کرد آمریکایی‌ها تمایلی به نابودی داعش ندارند.

آمریکا و اکنون
با اینحال اکنون آمریکایی‌ها به صورت علنی تری تمایلات و برنامه‌های ثبات زدای خود را در منطقه به اجرا گذاشته‌اند، به طوری که در یمن همچنان از تجاوز نظامی ائتلاف عربی به رهبری سعودی‌ها حمایت می‌کنند.
ترامپ نیز با اعلام قدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی و ایجاد جنجال جدیدی که با واکنش جهانی روبه رو شد، نشان داد که واشینگتن نه تنها به دنبال پایان بحران‌های امنیتی در منطقه نیست، بلکه به دنبال بازکردن پرونده‌های جدیدی است.
این درحالی است که اروپایی‌ها هم خوب می‌دانند برای ریشه کردن تروریسم و زمینه‌های امنیتی و فکری آن نیازمند همکاری ایران و محور مقاومت هستند و یک دلیل اصلی اصرار آنان بر حفظ برجام نیز همین موضوع است از طرفی متوجه شده‌اند که سیاست‌های دونالد ترامپ بویژه در مورد اخیر یعنی انتقال پایتخت صهیونیست‌ها از تل آویو به بیت‌المقدس، بحران امنیتی را شدت می‌بخشد.
کد مطلب: 76431
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/tmLrwC
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل