برای اولین‌بار یک پادشاه سعودی به روسیه سفر می‌کند

ملک‌سلمان به مسکو می‌رود

ملک‌سلمان، پادشاه عربستان، امروز در یک سفر تاریخی عازم مسکو می‌شود و به‌این‌ترتیب نام خود را به‌عنوان اولین پادشاه سعودی ثبت می‌کند که در تاریخ ۹۰ ساله روابط دیپلماتیک روسیه و عربستان سعودی، به صورت رسمی از این کشور دیدار می‌کند.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۳ میزان ۱۳۹۶ ساعت ۰۸:۳۵
ملک‌سلمان به مسکو می‌رود
ملک‌سلمان، پادشاه عربستان، امروز در یک سفر تاریخی عازم مسکو می‌شود و به‌این‌ترتیب نام خود را به‌عنوان اولین پادشاه سعودی ثبت می‌کند که در تاریخ ۹۰ ساله روابط دیپلماتیک روسیه و عربستان سعودی، به صورت رسمی از این کشور دیدار می‌کند. روسیه نیز که به‌خوبی از اهمیت تاریخی، سیاسی و اقتصادی این سفر آگاه است، با نصب بیلبوردهایی به منظور خوشامدگویی به ملک‌سلمان، برای پذیرایی از پادشاه عربستان سنگ‌تمام گذاشته‌است. این دیدار در حالی برگزار می‌شود که حدود یک ماه دیگر کشورهای تولیدکننده نفت برای برگزاری نشست اوپک در وین اتریش گرد هم می‌آیند. عربستان و روسیه به‌عنوان دو کشور مهم و تأثیرگذار تولیدکننده نفت می‌توانند تأثیر بسزایی برهم‌گرایی در این نشست داشته باشند. با این حساب، به نظر بحث بر سر قیمت نفت و مواضع این دو کشور دربارهٔ کاهش تولید نفت خام، یکی از محورهای گفت‌وگوهای ملک‌سلمان و ولادیمیر پوتین را تشکیل دهد. علاوه بر این، ملک‌سلمان و پوتین در دیدار روز پنجشنبه خود به نظر دربارهٔ مسائلی همچون ایران، بحران قطر، جنگ در یمن و سوریه و همچنین امکان همکاری‌های اقتصادی نیز به تبادل نظر خواهند پرداخت. با وجود مواضع مشترک درخصوص تولید نفت، درحال‌حاضر، روسیه و عربستان در جنگ داخلی در سوریه در دو اردوگاه متخاصم قرار دارند. روسیه از نیروهای طرفدار اسد حمایت می‌کند و عربستان سعودی نیز رهبری و حمایت از برخی گروه‌های مخالف دولت را برعهده دارد. با توجه به تحولات اخیر در سوریه و عراق و شکست‌های پیاپی داعش، این دیدار می‌تواند نقش بسزایی در سرنوشت جنگ دخلی در سوریه داشته باشد. البته بحث سفر پادشاه عربستان به روسیه به سال ۲۰۱۵ میلادی بازمی‌گردد. در آن زمان، ولادیمیر پوتین در گفت‌وگویی تلفنی با ملک‌سلمان که به‌تازگی بر تخت پادشاهی تکیه زده بود، از او برای سفر مسکو دعوت به‌عمل آورد. از آن زمان به بعد، با وجود تعیین تاریخ‌هایی متعدد برای سفر ملک‌سلمان به روسیه، این سفر به دلایل مختلف به تعویق افتاد. تنها در شش ماه گذشته، سه بار زمان این سفر تغییر کرد تا بالاخره این طلسم در پنجم اکتبر شکسته شد. این در حالی است که ولادیمیر پوتین یک‌بار در سال ۲۰۰۷ میلادی به ریاض سفر کرده‌است. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در گفت‌وگو با روزنامه «شرق‌الاوسط»، سفر ملک‌سلمان به مسکو را نقطه عطفی در روابط این کشور برای کمک به ایجاد ثبات در خاورمیانه توصیف کرده‌است.

روسیه در مقام میانجی
 شهاب المکاله. مدیر مرکز رسانه‌های ژئواستراتژیک
وقتی عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان سعودی، ماه گذشته در دیدار با خبرگزاری «اسپوتنیک»، سفر ملک‌سلمان به روسیه را تاریخی توصیف کرد، درواقع این مسئله حاکی از آن بود که به نظر می‌رسد این دو کشور اختلاف نظرات خود دربارهٔ پاره‌ای از مسائل را کنار گذاشته و به فهمی مشترک در قبال برخی مسائل اقتصادی و سیاسی رسیده‌اند. هرچند مسکو و ریاض در طول روابط نزدیک به ۹۰ساله‌شان، دوران پرفرازونشیبی را سپری کرده‌اند. شوروی سابق اولین کشوری بود که در سال ۱۹۲۶ میلادی کشور تازه استقلال‌یافته عربستان سعودی را به رسمیت شناخت و روابط دیپلماتیک با آن برقرار کرد. اما بعد از آنکه شوروی در سال ۱۹۳۸ کریم خاکیموف، سفیر خود در ریاض را اعدام کرد، روابط میان ریاض و مسکو در عمل قطع شد. برقراری روابط میان مسکو و ریاض به بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و شکل‌گیری فدراسیون روسیه در سال ۱۹۹۱ موکول شد.
بااین‌حال، در تمامی این مدت هیچ‌گاه یک پادشاه سعودی از مسکو دیدن نکرده‌است. ملک‌فیصل زمانی که وزیر خارجه بود به مسکو رفت؛ ملک‌عبدالله در دوران ولیعهدی‌اش به روسیه سفر کرد و خود سلمان نیز وقتی امیر ریاض بود، از روسیه دیدن کرد. درعین‌حال، از سال‌های پایانی دهه ۲۰۰۰ میلادی عربستان سعودی به سرمایه‌گذاری در میادین نفتی و گازی روسیه در قطب جنوب تمایل پیدا کرد و در عوض خواستار همکاری روسیه در حوزه انرژی هسته‌ای و انرژی‌های تجدیدپذیر و ساخت راه‌آهن شد. با این حال در چند سال گذشته، روابط دوجانبه دو کشور به واسطه برخی رخدادها ازجمله بهار عربی و جنگ داخلی در سوریه بار دیگر رو به سردی گذاشته‌است. حال سفر امروز ملک‌سلمان به روسیه می‌تواند فصل تازه‌ای را در روابط این دو کشور رقم بزند. از بسیاری جوانب، عادی‌سازی روابط میان عربستان و روسیه نتیجه عمل‌گرایی و خواست دو طرف برای کنارگذاشتن اختلافات ایدئولوژیک است؛ هم محمدبن‌سلمان و هم رهبری روسیه از ایجاد روابط میان دو کشور منتفع می‌شوند. اول از همه، شاهزاده جوان سعودی نیاز دارد تا جایگاه سیاسی خود را در داخل کشور تحکیم بخشد و از نظر او، روسیه بهترین گزینه برای انجام این کار است. درواقع زمانی که محمدبن‌سلمان طرح «افق ۲۰۳۰» خود را به اجرا درآورد، تلاش برای تغییر سبک زندگی سعودی‌ها، این خطر را به جان خرید تا نه‌تنها خود را در برابر مفتیان سنتی و برخی حاکمان، بلکه در برابر بخش وسیعی از جمعیت این کشور سعودی قرار دهد؛ بنابراین او در فقدان این حمایت داخلی نیازمند حمایت خارجی و بین‌المللی است. تا اینجا که محمدبن‌سلمان نتوانسته این مشروعیت داخلی را از طریق جنگ یمن و تقابل با قطر به دست آورد و حال به دنبال آن است تا از طریق افزایش همکاری روسیه با عربستان، این شکست‌ها را جبران کند.
هرچند برخی تحلیلگران بر این باورند که نزدیکی میان مسکو و ریاض به معنای دورشدن مسکو از تهران خواهد بود اما با نگاهی موشکافانه‌تر متوجه می‌شویم دیپلماسی روسیه به دنبال میانجیگری میان این دو کشور و ایجاد نوعی توازن میان آنها در منطقه است. روسیه خلاف آمریکا و غرب به دنبال آن است که کشورهای خاورمیانه را به سمت نوعی درک و فهم مشترک و همچنین ایجاد منافع مشترک سوق دهد. از سال ۱۹۹۱ به این‌سو، مسکو «یک راهبرد منطقه‌ای دربرگیرنده» را پیش برده که باعث شده تا از محاقی که بعد از فروپاشی شوروی در آن گیر افتاده بود خود را رها کند. روسیه از سال ۲۰۰۰ میلادی به بعد بار دیگر قدرت و استیلای منطقه‌ای و بین‌المللی‌اش را بازیافته است، یعنی زمانی که مسکو تصمیم گرفت نفوذش به‌عنوان یک ابرقدرت در خاورمیانه را قوت و تحکیم بخشد.
بدون تردید روسیه به دنبال آن است تا آل‌سعود را به واسطه نفوذی که بر گروه‌های مخالف سوری دارد، به سمت ایجاد و حفظ ثبات در سوریه سوق دهد. بااین‌حال، مسکو از آنجا که به دنبال گسترش و حفظ نفوذ خود در منطقه است، به هیچ عنوان به دنبال کاهش سطح روابط خود با ایران و سوریه نیست. از نظر روس‌ها همکاری و هماهنگی با عربستان سعودی به‌عنوان گامی در جهت ایجاد آتش‌بس در سوریه از طریق مناطق چهارگانه کاهش تنش است. از لحاظ بحث ثبات و امنیت، یمن نیز یکی از مناطق مهم برای شبه‌جزیره عربستان محسوب می‌شود. از زمان آغاز مداخله نظامی سعودی‌ها در یمن در مارس ۲۰۱۵، روسیه از اظهارنظر دربارهٔ آن اجتناب ورزیده‌است و به صورت ضمنی بر اقدامات عربستان چشم بسته‌است. به‌نظر ملک‌سلمان در سفر خود به دنبال آن است که این حمایت ضمنی روسیه برای پیشبرد سیاست‌های خود در یمن را همچنان تضمین کند. از دیگر سو، روسیه تلاش خواهد کرد تا با آوردن تمامی طرف‌های درگیر در یمن به پای میز مذاکره یعنی همان کاری که در سوریه نیز می‌کند، به درگیری‌ها در این کشور پایان دهد.
در این حین، شرکت‌های بزرگ روسی از جمله شرکت‌های فعال در حوزه راه‌آهن، ترابری هوایی و انرژی در تلاش‌اند مسیر همکاری‌های سیاسی و دیپلماتیک را تسهیل کنند. دو سال پیش، مسکو و ریاض توافقاتی را در حوزه‌های دفاعی، نظامی، اقتصادی و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای و مسکن امضا کردند. با توجه به اعلام آمادگی از سوی برخی مقامات روسی برای حمایت فنی و علمی از برنامه هسته‌ای سعودی، به نظر بعد از سفر روز پنجشنبه ملک‌سلمان، برخی از این توافقات وارد فاز اجرائی شود. از این گذشته، دو کشور یک صندوق سرمایه‌گذاری مشترک با بودجه ۱۰ میلیارددالری ایجاد کرده‌اند و سرمایه‌گذاران سعودی پروژه‌هایی کلان را در حوزه‌های پتروشیمی، زیرساخت، لجستیک در روسیه به اجرا درآورده‌اند. بدون تردید سفر تاریخی ملک‌سلمان به روسیه نه‌تنها به پیشبرد همکاری‌ها میان دو کشور، بلکه به ایجاد صلح و ثبات بیشتر در منطقه کمک خواهد کرد.
کد مطلب: 74748
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/KLRkMM
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل