مدیریت منابع آبی در سه سال اخیر

افغانستان در سه سال اخیر، جهت مدیریت منابع آبی و تبدیل کردن این ثروت حیاتی به سرمایه، هم در بخش تدوین مقرره‌ها و پالیسی سازی و هم در بخش مطالعات تخنیکی و اجرایی، گام‌های بزرگی برداشته است. دراین راستا علاوه بر وزارت انرژی و آب، وزارت‌های احیا و انکشاف دهات و زراعت و آبیاری نیز دربخش مدیریت آب‌ها، جهت فراهم کردن آب مناسب و کافی آشامیدنی و زراعتی در قرا و قصبات کشور، فعالیت‌های درخوری انجام داده‌اند.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۲۵ اسد ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۳۹
مدیریت منابع آبی در سه سال اخیر
براساس آمارهای اخیر بانک جهانی، ۴۴٪ نیروی کار کشور، در سکتو زراعت مصروف هستند و عواید ۶۰٪ از خانواده‌ها نیز از طریق همین سکتور تمویل می‌گردد. رشد زراعت می‌تواند سالانه تا ۱٫۲ درصد در رشد اقتصادی کشور نقش داشته باشد، و همچنین می‌تواند در یک بازه (فاصله) زمانی میان مدت (حدود یک دهه) ۱٫۲ میلیون شغل ایجاد کند؛ بنابراین، افغانستان کشوری است که بخش اصلی اقتصاد آن، به محصولات و تولیدات زراعتی متکی است؛ بخشی که فعال بودن آن به شدت نیاز به مدیریت آبهای کشور دارد.

جایگاه آب و زمین در افغانستان
تخمین زده می‌شود که میزان بارندگی سالانه در افغانستان ۱۶۳ میلیارد متر مکعب باشد که از آن میان، ۵۷ میلیارد آن آبهای جاری و ۱۸ میلیارد متر مکعب آن، ذخایر زیر زمینی آبهای کشور را تشکیل می‌دهد و مابقی آن، به گونه‌های دیگری ذخیره، جذب و یا تبخیر می‌گردد. افغانستان دارای ۲۵ رودخانهٔ بزرگ، صدها رود کوچک وهزاران جوی وقله‌های پوشیده از برف می‌باشد که یک ثروت بی بدیل به حساب می‌رود.
اما هم اکنون افغانستان از ۷۵ میلیارد متر مکعب آبهای خویش، تنها می‌تواند از ۲۰ میلیارد متر مکعب آن استفاده نماید.
از سوی دیگر، افغانستان یک کشور متکی به اقتصاد زراعتی می‌باشد و حدود هشتاد درصد شهروندان کشور، به زراعت و مالداری مشغول هستند که براساس گزارشها، ۳۱٪ درآمد ملی از محصولات زراعتی به دست می‌آید. میزان زمین‌های قابل کشت در کشور، بیش از۹ میلیون هکتاراست که از این میان تنها ۴ میلیون هکتارآن تحت کشت قرار دارد.
افزایش روزافزون نفوس و رونق زراعت در کشور، حکومت را ملزم می‌سازد که اراضی و منابع آبی کشور را به گونهٔ درست و مؤثر مدیریت کند.
از سوی دیگر، توسعه اقتصادی به شدت به توسعهٔ انسانی وابسته می‌باشد و توسعهٔ انسانی بدون دسترسی به آب آشامیدنی صحی ناممکن است. به همین دلیل، هم اکنون تلاش‌های وسیعی در حکومت جریان دارد تا میزان و سطوح دسترسی شهروندان به آب آشامیدنی صحی، افزایش و گسترش پیدا کند.

سه سال اخیر و مدیریت منابع آبی
افغانستان در سه سال اخیر، جهت مدیریت منابع آبی و تبدیل کردن این ثروت حیاتی به سرمایه، هم در بخش تدوین مقرره‌ها و پالیسی سازی و هم در بخش مطالعات تخنیکی و اجرایی، گام‌های بزرگی برداشته است. دراین راستا علاوه بر وزارت انرژی و آب، وزارت‌های احیا و انکشاف دهات و زراعت و آبیاری نیز دربخش مدیریت آب‌ها، جهت فراهم کردن آب مناسب و کافی آشامیدنی و زراعتی در قرا و قصبات کشور، فعالیت‌های درخوری انجام داده‌اند.

الف- برنامه‌ریزیها
در راستای مدیریت و بهره‌برداری از این ثروت حیاتی، استراتیژی سکتور آب کشور تدوین یافته‌است که در راستای آن، هم اکنون، کار مطالعات تخنیکی، دیزاین تفصیلی و ساختمان ۴۰ پروژهٔ ذخایر آب روی دست می‌باشد و در کنار آنها، پروژهای خُرد و کلان دیگری که آب آشامیدنی صحی، کشاورزی وتولیدانرژی برق را فراهم می‌سازد، توسط نهادهای دیگر حکومت در حال کار می‌باشد که در بازه‌های زمانی درازمدت، میان مدت و کوتاه مدت نتایج آن محسوس خواهد بود. افغانستان در طی یک و نیم دههٔ اخیر، امکان‌سنجی و مفیدیت حدود ۱۱۱ بند آبی را تحت مطالعه قرار داده‌است که برخی از آنها تکمیل شده و برخی نیز تحت کار قرار دارد.
افغانستان از طریق راه اندازی برنامه‌های ملی و طرح و ترتیب مقرره‌ها و پالیسی‌های ذیل، در تلاش است در راستای مدیریت منابع آبی و جلوگیری از مشکلات ناشی از فقدان مدیریت در این حوزه، گام‌های اساسی را بردارد:
۱ـ برنامه ملی انکشاف منابع آبی (احداث پروژه‌های انکشافی بندهای ذخیرهٔ آب)
۲ـ برنامه ملی بازسازی و اصلاح تأسیسات آبی (بازسازی سربندها و کانال‌ها)
۳ـ برنامه تحکیم سواحل دریاهای کشور (تحکیم سواحل دریاها در سرتاسرکشور)

ب- اجرات و فعالیت‌ها
 افغانستان برای انجام مطالعات، فعالیت‌ها و کارهای بیشتر و بهتر جهت مدیریت آب، در بخش ذیل گام‌های اساسی برداشته است:

تعیین و تقسیم حوزه‌های آبی کشور:
برای مدیریت بهتر و بیشتر منابع آبی کشور، دولت منابع موجود را به پنج حوزهٔ آبی ذیل تقسیم کرده‌است:
۱ـ حوزه رود آمو: متشکل از رودهای واخان، کوکچه، کندز، اندراب، خنجان
۲ـ حوزه رود شمال: متشکل از رودهای بلخاب، سرپل
۳ـ حوزه رود غربی: متشکل از رودهای هریرود، مرغاب، شیرین تگاب، کشک، ادرسکن، کوشان، قیصار، گلران و خاشرود
۴ـ حوزه هلمند: متشکل از رودهای رود ارغنداب، غزنی، ترنگ، ارغستان و موسی قلعه.
۵- حوزه کابل: متشکل از رودهای گلبهار، پنجشیر، کابل، لوگر، کنر، علیشنگ و علینگار

ساخت بندهای آب گردان:
در سال گذشته، کار تدارکات ۴۰ بند ذخیره آب به ارزش حدود (۲٫۳۳) میلیارد دالر آغاز شده‌است که شامل مطالعات تخنیکی، دیزاین تفصیلی و ساختمانی قرار دارند که پس از بهره‌برداری از این ذخایر، افغانستان قادر است نتایج ذیل را به دست بیاورد:
  ۱ـ آبیاری ۳۶۶۱۹۰ هکتار زمین
  ۲ـ بهبود آبیاری ۲۳۰۲۱۱٫۰ هکتار زمین
  ۳ـ ذخیرهٔ ۲۰۳۵٫۰ میلیون متر مکعب آب
که برای صدها هزار فامیل ایجاد عواید، برای هزاران شهروندایجاد کار کرده و باعث بهبود و افزایش عواید داخلی خواهد شد و به میزان قابل ملاحظه ای فقر را در کشور کاهش خواهد داد.

ج- دستاوردها:
برای رسیدن به اهداف تعیین شده، گام‌های اساسی در سالهای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ برداشته شده و در سال جاری(۱۳۹۶) نیز طرح‌ها و فعالیت‌های خوبی درحال اجرا می‌باشد که از جمله به موارد زیر اشاره می‌گردد:
  * روند نصب استیشن‌های هایدرومیتیورولوجیکی، میتیورولوجیکی و برف سنج در سرتاسر کشور جهت اخذ ارقام دقیق آغاز گردیده‌است.
  * نقشه‌های هایدرولوجیکی سرتاسرکشور تهیه گردیده‌است
  * ده‌ها کانال، سربندها پروژه‌های تحکیم سواحل دریاها جهت جلوگیری از ضایعات و استفادهٔ مؤثر از آب اعمار/ بازسازی گردیده‌است.
  * کار ماسترپلان در پنج حوزه‌های دریایی آغاز گردیده‌است.
  * احیای ۱۹۵۳ کیلومتر زیرساخت‌های آبیاری در پنج حوزه آبی کشور که منجر به افزایش قابل ملاحظهٔ آب برای آبیاری بیشتر از ۵۲۰۰ هزار هکتار زمین زراعتی شده‌است.
  * تکمیل دیزاین پرژه گیمبری (ننگرهار) به منظور آبیاری ۳۵ هزار هکتار زمین زراعتی
  * نهایی شدن سند مبانی دیپلماسی آب جمهوری اسلامی افغانستان
  * طرح و ترتیب مسوده پالیسی آبهای فرامرزی
  * ترتیب مسوده پالیسی آبهای زیرزمینی
  * ترتیب مسوده پالیسی و استراتیژی ظرفیت سازی سکتور آب
  * ترتیب پالیسی اداره یا مدیریت منابع آب
  * ترتیب مسوده مقررهٔ بستر و حریم منابع آب وتاسیسات آبی
  * طرح ایجاد اداره تحکیم سواحل دریای آمو
  * طرح احیا و بازسازی کاریزها.
-ضیا دانش / پژواک
کد مطلب: 73560
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/VGrPJs
مرجع : https://www.pajhwok.com/dr/opinions/مدیریت-منابع-آبی-در-سه-سال-اخیر
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل