پیدا و پنهان سفر اردوغان به سه کشورعربی / آیا ترکیه می‌تواند از تنش کشورهای حاشیه خلیج فارس بکاهد؟

رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه در تلاش است تا با دیدار و رایزنی با مقامات کشورهای عربستان، کویت و قطر، علاوه بر تقویت مناسبات نظامی بویژه تثبیت پایگاه نظامی ترکیه در قطر، برای حل بحران پیش آمده در میان کشورهای عربی گام‌هایی را بردارد. دراین میان، توجه دقیق به پیامدهای گوناگون این رخداد سیاسی در شرایط حساس کنونی از اهمیت بالایی برخوردار است.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۱ اسد ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۵۲
پیدا و پنهان سفر اردوغان به سه کشورعربی / آیا ترکیه می‌تواند از تنش کشورهای حاشیه خلیج فارس بکاهد؟
سفر اردوغان به منطقه خلیج فارس که از روز دوشنبه ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۷ (۱ اسد ۱۳۹۶) به مدت دو روز آغاز می‌شود، درحالی صورت می‌گیرد که در سال‌های اخیر روابط ترکیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس با فراز و فرودهای زیادی همراه بوده است به طوری که پس از بروز تنش در روابط کشورهای عربی، مناسبات آنکارا با دیگر کشورها در مختصات سیاسی منطقه نیز تحت تأثیر همین تنش‌ها قرار گرفت.
تصمیم ناگهانی عربستان و سه کشور دیگر عربی در قطع روابط دیپلماتیک خود با قطر در حالی اتخاذ شد که در شرایط حساس کنونی که برخی دولت‌های عربی با چالش‌های اقتصادی و سیاسی زیادی مواجه هستند، با دامن زدن بر اختلافات خود بستر نامناسبی را برای برهم زدن فضای سیاسی و رسانه‌ای منطقه فراهم کرده و همین امر بر روابط سیاسی این کشورها با ترکیه سایه افکنده است.
در این میان، برای شناخت ابعاد دقیق پیامدهای سفر مقامات ترکیه و تأثیر آن بر روند تحولات جاری منطقه مرتبط با قطر و نیز بررسی شرایط ژئوپلتیکی منطقه، توجه به نکات ذیل ضروری به نظر می‌رسد.
بر اساس گزارش‌های منتشره، توسعه و تعمیق مناسبات دوجانبه در چارچوب کمیته عالی راهبردی دو کشور (که موافقتنامه تشکیل آن در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۴ میلادی در آنکارا به امضا رسید)، بحث و رایزنی پیرامون تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و تقویت روابط راهبردی و نیز تلاش برای حل بحران به وجود آمده میان کشورهای عربی از جمله اهداف رئیس جمهوری ترکیه در این سفر اعلام شده است.
در حالی که سه هزار نظامی نیروی زمینی ترکیه به همراه یگان‌های هوایی و دریایی، مربیان نظامی و نیروهای ویژه این کشور در پایگاه خود مستقر و وظیفه رصد تحولات نظامی منطقه را دنبال خواهند کرد، حضور نظامی آنکارا در یک کشور حاشیه خلیج فارس از نگاه ژئوپلتیکی، بیانگر تغییر رویکرد ترکیه در قبال تحولات نظامی منطقه است.
این نخستین پایگاه نظامی ترکیه در خارج و در خاورمیانه به شمار می‌رود که به گفته مقامات ترکیه در مرحله نخست از این پایگاه چند منظوره به عنوان مکانی برای برگزاری تمرین‌های آموزشی مشترک استفاده خواهد شد و این پایگاه نظامی نقشی مهم در جهت توسعه و تقویت همکاری‌های نظامی میان دو کشور ایفا خواهد کرد.
این در حالی است که یکی از خواسته‌های کشورهای چهارگانه (عربستان، امارات، بحرین و مصر) برای از سرگیری روابط با قطر، برچیده شدن پایگاه نظامی ترکیه در دوحه عنوان شده که با مخالفت جدی دوحه مواجه شد.
از سوی دیگر، نعمان کورتولموش معاون نخست وزیر ترکیه تیرماه سال جاری تأکید کرد که تعطیلی یا فعالیت پایگاه نظامیان کشورش در قطر ارتباطی به دیگر کشورها ندارد و این پایگاه باقی و دایر می‌ماند.
با این وجود، وی در ادامه تأکید کرد که استقرار نظامیان ترکیه در دوحه هیچ ارتباطی با بحران پیش آمده قطر با کشورهای عربی نداشته و هر زمان که مقامات قطر خواستار تعطیلی پایگاه ترکیه در دوحه باشند، ما نیز پایگاه خود را در آنجا تعطیل خواهیم کرد.
افزون بر آن، مسئله حمایت دو کشور از جنبش اخوان المسلمین همواره بر روابط آنکارا- دوحه سایه افکنده است و عربستان که از این حمایت دل خوشی ندارد، همواره به روش‌های مختلف در صدد تغییر نگرش ترکیه و قطر نسبت به اخوان المسلمین بوده است، اما با توجه به تشدید تنش‌ها در روابط کشورهای عربی که آغازگر آن عربستان بود، همچنان شکاف‌های جدی میان محور «آنکارا- دوحه» با رویکرد سیاسی ریاض به قوت خود باقی است.
در حالی که قطر با دارا بودن منابع طبیعی فراوان و با حمایت‌های سیاسی از اخوان المسلمین توانسته بود در تحولات منطقه نقشی مهم ایفا کند، پس از کنار رفتن محمد مرسی در مصر و کاهش تأثیرگذاری اخوان در منطقه و نیز فشارهای مداوم رژیم سعودی بر این کشور، به تدریج روند نقش آفرینی این کشور در تحولات منطقه‌ای با چالش‌های جدی مواجه شد.
درست پس از آن بود که مناسبات آنکارا- دوحه وارد مرحله جدیدی شد و توافقنامه‌های متعددی میان دو کشور به امضا رسید که نشان از شکل گیری روابط راهبردی میان دو کشور بود.
سفر اخیر اردوغان به قطر در تداوم همان روابط راهبردی میان دو کشور صورت پذیرفته است و به نظر می‌رسد رایزنی‌های مقامات بلندپایه ترکیه با همتاهای قطری خود، نقشی مکمل در تثبیت محور سیاسی آنکارا- دوحه ایفا خواهد کرد.
به گزارش خبرگزاری رسمی ترکیه (آناتولی)، اردوغان با بیان این که آنکارا همه تلاش خود را به کار خواهد گرفت تا بحران به وجود آمده در شورای همکاری خلیج فارس حل شود، تصریح کرده است که ما اتهامات مطرح شده علیه قطر را ناعادلانه می‌دانیم و باور داریم که تحریم‌های اعمال شده علیه دوحه، نادرست است و باید به حاکمیت ارضی این کشور احترام گذاشت.
شبکه خبری فرانس ۲۴ نیز اعلام کرد که رئیس جمهوری ترکیه تأکید کرده است: به رغم گنجانده شدن تعطیلی پایگاه نظامی ترکیه در شروط ۱۳ گانه کشورهای عربی برای عادی سازی روابط با قطر، پایگاه نظامی خود در خاک قطر را به هیچ عنوان تعطیل نخواهیم کرد.
فرانس ۲۴ به نقل از اردوغان تصریح کرد: پیشنهادهای ۱۳ ماده‌ای کشورهای عربی به قطر در واقع نادیده گرفتن حقوق و اقتدار یک دولت محسوب می‌شود و در نادیده گرفتن حق حاکمیت و داشتن دولت و حکومت به شمار می‌رود و این غیرقابل قبول است.
روزنامه انگلیسی زبان «پنینسولا» قطر چاپ دوحه پیامدهای این سفر را مهم توصیف کرد و از آن با عنوان تلاش اردوغان برای خروج کشورهای عربی از بحرانی توصیف کرد که سرآغاز آن کارشکنی‌های رژیم سعودی بوده است.
از سوی دیگر رسانه‌های سی ان ان، آناتولی، رویترز، بی‌بی‌سی، بلومبرگ، رسانه‌های داخلی ترکیه با پرداختن به این سفر، آن را تلاش ترکیه برای کمک به حل بحران در خلیج فارس دانستند و بر اهمیت این سفر دیپلماتیک تأکید کردند.
روزنامه قطری گالف تایمز چاپ دوحه نیز به ابعاد گوناگون سفر هیآت ترکیه به حاشیه خلیج فارس پرداخت و آن را نشانه اراده جدی ترکیه برای نقش آفرینی در تحولات جهان عرب و حفظ روابط دوحه- آنکارا نامید.
کد مطلب: 71737
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/gmusuJ
مرجع : خبر فارسی
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل