گفت‌وگوهای افغانستان و آسیای میانه؛ فرصتی برای طرح مباحث جدی

خیلی از سیاست‌مداران به این باور اند که گروه‌های تروریستی جهادیست مانند القاعده، داعش و حتی طالبان، آسیای میانه را یکی از بهترین ظرفیت‌ها برای تداوم جنگ و فعالیت‌های تروریستی می‌دانند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۶ سرطان ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۴۹
خیلی از سیاست‌مداران به این باور اند که گروه‌های تروریستی جهادیست مانند القاعده، داعش و حتی طالبان، آسیای میانه را یکی از بهترین ظرفیت‌ها برای تداوم جنگ و فعالیت‌های تروریستی می‌دانند. در چهارچوب اکثریت گروه‌های تروریستی حتی در دورترین نقاط، از نگاه جغرافیایی با آسیای میانه باز هم می‌توان حضور شهروندان آسیای میانه را به مشاهده نشست. از لیبیا تا سوریه و از سوریه تا فلیپین، حضور شهروندان کشورهای آسیای میانه به خوبی در میان گروه‌های تروریستی مشهود است. گروه تروریستی حرکت اسلامی ازبکستان که توسط طاهر یولداش رهبری می‌شد در این عرصه، گوی سبقت را از همه ربوده است. تا جایی که اعضای این گروه حتی در رهبری گروه داعش هم حضور دارند. با این تفاصیل، می‌توان به خوبی این بحث را مطرح کرد که شهروندان کشورهای آسیای میانه، فارغ از چگونه‌گی نظام‌شان، ظرفیت و استعداد زیادی برای تبدیل‌شدن به اسلام‌گرایان افراطی را دارند. در دوران سلطهٔ طالبان نیز گروهی از تاجیکستانی‌ها و ازبیکستانی و حتی چیچینی‌ها در صفوف طالبان جنگ می‌کردند. افغانستان نیز به عنوان کشوری که به طور دایم در متن درگیری گروه‌های تروریستی جهادیست قرار دارد، به نحوی، مسیر انتقالاتی اسلام‌گرایان افراطی این کشورها به مناطق جنگی یا برعکس شده است. به همین دلیل، باری که در عرصه مبارزه با تروریسم بر شانه‌های افغانستان گذاشته شده بسیار سنگین و پر هزینه است.
با این مقدمه می‌خواهم بگویم تجزیه و بررسی مداوم وضعیت در کشورهای آسیای میانهٔ هم‌مرز با افغانستان نیاز اساسی نهادهای آکادمیک و تحقیقاتی است و انستیتیوت مطالعات استراتژیک افغانستان با برگزاری چهار دوره گفت‌وگوهای افغانستان و آسیای میانه، این نیاز را به خوبی برآورده ساخته است. چهارمین دور گفت‌وگوهای افغانستان و آسیای میانه به روزهای جمعه و شنبه ۲۳ و ۲۴ سرطان در شهر بامیان برگزار شد. سه دور قبلی این گفت‌وگوها در کابل و بلخ برگزار شده بود. هرچند به دلیل بُعد مسافت و نبود میدان هوایی استاندارد و موجودیت امکانات نسبتاً کم، توقع کمتری نسبت به حضور کشورهای خارجی وجود داشت، با این حال حضور نماینده‌گان بیش از بیست کشور جهان از کشورهای آسیای میانه تا کشورهای اروپایی و آمریکایی در این گفت‌وگو، نشان داد که ارزش این گفت‌وگوها برای کشورهای جهان تا چه اندازه‌ای مهم است. داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجرایی افغانستان نیز در این نشست شرکت کرد. به طور معمول، در گذشته در گفت‌وگوهای مختلفی که از سوی انستیتیوت مطالعات استراتژیک برگزار شده بود، در بالاترین رده وزیر خارجه افغانستان شرکت داشته است، ولی حضور رئیس اجرایی حکومت وحدت ملی نشان از تأمل حکومت نیز نسبت به این گفت‌وگوها دارد. محور اصلی گفت‌وگوهای این دوره را بحث تروریسم و راه‌های مبارزه با آن تشکیل می‌داد. عنوان‌های فرعی چون «جهان در حال گذار، جیوپولیتیک، سیر تکاملی تروریسم»، «بازی بزرگ جدید کشورهای آسیای میانه، بازی‌گران یا ناظرین منفعل»، «بازیگران خارجی، چهارچوب و قواعد»، «افغانستان از بازی بزرگ تا تفاهم بزرگ» و عنوان‌های دیگر، نشان‌گر نگرانی جامعهٔ جهانی نسبت به توسعهٔ تروریسم به سوی آسیای میانه می‌باشد.
داوود مرادیان رئیس انستیتیوت مطالعات استراتژیک نیز به رسانه‌ها گفته بود که هدف از برگزاری این نشست، گسترش روابط میان افغانستان و کشورهای آسیای میانه و شناخت متقابل و چگونه‌گی مبارزه با تروریسم در افغانستان و آسیای میانه است. آقای مرادیان هم‌چنان گفته بود که هدف ما رسیدن به یک تفاهم منطقه‌ای است تا کشورهای منطقه با گفت‌وگو به تفاهم برسند.
حاضران در جلسات چندگانه که با عنوان‌های مختلف تدویر می‌شد، همه تلاش داشتند تا به نحوی به کالبدشکافی وضعیت تروریسم در منطقه بپردازند و این که آیا داعش و القاعده توان نفوذ به آسیای میانه را دارند.
اکثر بحث‌ها در این دور نشست آکادمیک و تیوریزه شده بود، با این حال می‌توان این گفت‌وگوها را فرصتی بسیار مغتنم برای کشورهای منطقه دانست، تا با استفاده از این بحث‌های شکل گرفته در این نشست، میکانیزم مبارزه با تروریسم را شکل دهند. افغانستان، آسیای میانه و آسیای جنوبی، ظرفیت‌های بالقوه‌ای برای نفوذ تروریسم جهادی دارند. بخشی از جنگجویان در سنگر گروه‌های تروریستی را شهروندان این کشورها تشکیل می‌دهد. با توجه به کاهش جغرافیای تحت تسلط داعش در عراق و سوریه و ضربه‌خوردن القاعده در گوشه و کنار جهان، می‌توان پیش‌بینی کرد که به دو روش آسیای میانه، افغانستان و آسیای جنوبی هدف گروه‌های تروریستی نظیر داعش و القاعده قرار می‌گیرد. یکی بر اساس حرکت سازمان‌دهی شدهٔ رهبران این گروه‌های تروریستی یا هم‌دست‌های اصلی حرکت‌دهنده‌گان این گروه‌ها. دوم، در صورت نبود سازمان‌دهی، شهروندان این کشورها که در صفوف داعش و القاعده قرار داشتند و پس از شکست این دو گروه تروریستی در عراق و سوریه دوباره به مناطق‌شان برخواهند گشت و این مناطق را صحنهٔ آشوب خواهند ساخت.
در هر دو حال با توجه به عقب‌نشینی قدم به قدم داعش در خاور میانه، احتمال نفوذ به سوی افغانستان و آسیای میانه زیاد وجود دارد و گفت‌وگوهای سازنده و صریح، مانند گفت‌وگوهای افغانستان و آسیای میانه، می‌تواند میکانیزم قدرت‌مندی برای مبارزه با این گروه‌ها به وجود بیاورد.
- فریدون آژند / هشت صبح / دوشنبه ۲۶ سرطان ۱۳۹۶
کد مطلب: 71508
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/e6Mdgc
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل