سیاست تک فرزندی در چین، افزایش رفاه یا رکود اقتصادی

روند سریع پیری جمعیت در چین نه تنها آرایش جامعه را تغییر می‌دهد، بلکه به طور چشمگیری بر چشم‌انداز رشد اقتصادی آینده این کشور تأثیر می‌گذارد و فشار زیادی را بر دولت تحمیل می‌کند.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۳۱ جوزا ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۲۰
سیاست تک فرزندی در چین، افزایش رفاه یا رکود اقتصادی
در سال ۱۹۸۷، نخستین روزهای شکوفایی اقتصادی چین، ۶۳٫۸ درصد از جمعیت این کشور در سن کار و ۴٫۲ درصد هم در سن ۶۵ سالگی بودند، این بدان معنی بود که کارگران مازاد بر نیاز، به سمت رونق تولید کم هزینه هدایت شدند و به طور متوسط ۱۰ درصد رشد تولید ناخالص داخلی بین سال‌های ۱۹۸۷ تا ۲۰۰۷ را رقم زدند.
اما افزایش امید به زندگی و باروری پایین در چین نشان می‌دهد تا سال ۲۰۲۵ که سهم جمعیت ۶۵ ساله این کشور به بیش از ۱۴ درصد می‌رسد چین رسماً به یک کشور «پیر» تبدیل می‌شود.
آنطور که مجله «دیپلمات» نوشته است تحقیقات بانک جهانی و چارت استاندارد نشان می‌دهد بر خلاف کشور فرانسه که ۱۱۵ سال طول کشید تا جمعیت پیر آن از ۷ درصد به ۱۴ درصد افزایش یابد، این زمان در چین تنها ۲۳ سال طول می‌کشد و خیلی کمتر از ایالات متحده (۶۰ سال)، انگلستان (۴۵ سال) و آلمان (۴۰ سال) خواهد بود.
دولت چین با تصویب قانونی در سال ۱۹۸۲ داشتن بیش از یک فرزند را برای خانواده‌ها ممنوع کرده بود و همین اقدام سبب پیر شدن جمعیت این کشور شده است.
چین از سال ۲۰۱۳ میلادی دولت به برخی از خانوادها با شرایط خاص اجازه داد تا فرزند دوم داشته باشند اما در سال ۲۰۱۴ به همه خانواده‌ها چنین امکانی داده شده است.
آماری که فدراسیون سراسری زنان چین منتشر کرده است نشان می‌دهد که دستکم ۱۵۰ میلیون خانوار در چین فقط یک فرزند دارند.
آنطور که بررسی‌ها حکایت می‌کند اگرچه وضع مالی خانواده‌ها بهتر شده گرایش آنها به داشتن فرزند کمتر شده است و ثروتمندان در این زمینه بسیار بی علاقه به فرزند دوم هستند.
تا پیش از این اصلی‌ترین دلایل برای نداشتن فرزند دوم بالا بودن هزینه‌های زندگی، آموزش و پرورش و همچنین بهای مسکن بود اما حالا آلودگی هوا هم به آن افزوده شده است.
در نظرخواهی از ۱۰ هزار زوج در ۱۰ استان در سراسر چین، ۵۳٫۳ درصد گفته‌اند نمی‌خواهند فرزند دوم داشته باشند.
این در شرایطی است که در برخی از شهرهای بزرگ از جمله شهر پکن پایتخت چین که بالغ بر ۲۰ میلیون نفر جمعیت دارد بیش از ۶۰ درصد گفته‌اند تمایلی به داشتن فرزند دیگری ندارند.
از سال ۲۰۱۴ میلادی که قانون دو فرزندی تصویب شد، کمیسیون تنظیم خانواده پکن پیش بینی کرد در این شهر ۲ میلیون کودک متولد خواهد شد اما تاکنون فقط ۴۷۰ هزار نوزاد به دنیا آمده است.
جمعیت چین که اکنون بالغ بر یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر است به سرعت پیر می‌شود و نیروی کار این کشور نیز با شتاب قابل توجهی در حال کاهش است.
بر اساس براوردهای دویچه بانک، از نظر اقتصادی فرایند پیر شدن جمعیت در چین، به طور عمده به دلیل کاهش عرضه نیروی کار بر بازار کار تأثیر می‌گذارد به طوری که انتظار می‌رود نیروی کار چین که در سال ۲۰۱۵ میلادی ۹۱۱ میلیون نفر بود در سال ۲۰۲۰ به ۸۴۸٫۹ میلیون و در سال ۲۰۳۰ نیز به ۷۸۱٫۸ میلیون کاهش یابد.
نیروی کار کمتر به معنای پرداخت دستمزد بالاتر خواهد بود، اکونومیست تخمین زده است که متوسط هزینه‌های تولید که از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲ به میزان ۱۱٫۹ درصد در سال رشد داشته است در سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ سالانه به ۱۲ درصد برسد.
با کمتر و پیر شدن نیروی کار چین، نرخ رشد اقتصادی بالقوه این کشور نیز کاهش می‌یابد، تحقیق صندوق بین‌المللی پول در مورد پیری جمعیت نشان می‌دهد افزایش جمعیت کارگران سالخورده به معنای کاهش بهره‌وری و کاهش مشارکت نیروی کار است که در نهایت باعث کاهش نرخ رشد اقتصادی چین در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰ می‌شود.
این وضعیت یکی از چند عامل مهمی است که توضیح می‌دهد چرا پیش بینی کنندگانی مانند سازمان توسعه همکاری اروپا انتظار دارند رشد ۶٫۶ درصدی اقتصاد چین در سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۳۰، به کمتر از ۲٫۳ درصد در سال‌های ۲۰۳۰ تا ۲۰۶۰ برسد.
در این شرایط علاوه بر کاهش رشد اقتصادی، همزمان با افزایش جمعیت سالخورده چین، این کشور با افزایش قابل توجهی در هزینه‌های تأمین اجتماعی برای حمایت از جمعیت سالخوردگان روبرو خواهد شد.
در کنار پیر شدن جمعیت، تأمین حقوق بازنشستگی به یکی از بزرگترین چالش‌های مالی این کشور تبدیل خواهد شد، به گفته «وین وانگ» از مدرسه کسب و کار چین (CKGSB)، اگرچه این کشور سیستم حقوق بازنشستگی دارد اما این سیستم نسبتاً جدید است و این بدان معناست که کارگران فعلی به جای صرفه جویی و سرمایه‌گذاری برای دوران بازنشستکی خود، ان را صرف بازنشستگان فعلی خواهند کرد.
تحقیقات جدید نشان می‌دهد بین آنچه که کارگران فعلی به عنوان هزینه بازنشستگی پرداخت می‌کنند و آنچه که دولت به عنوان حقوق بازنشستگی پرداخت می‌کند ناهماهنگی وجود دارد.
محققانی مانند «کوانبو جیانگ»، «شوکای یانگ» و «جیسوس سانچز باریکارت» دریافته‌اند که ۲۲ استان از مجموع ۳۰ استان اصلی چین خواستار جبران کسری بودجه بازنشستگی توسط دولت مرکزی شده‌اند، آنها این رقم را در سال ۲۰۱۵ معادل ۵۳ میلیارد دالر برآورد کرده‌اند.
با توجه به افزایش جمعیت سالخورده چین، «هو جی ای» استاد دانشگاه علوم سیاسی و حقوق پکن، تخمین می‌زند که دولت در آینده با شکاف مالی ۸۶ تریلیون یوان (۱۲٫۶ تریلیون دالر) مواجه شود.
این شرایط به دلیل اختلاف هزینه‌های بازنشستگی بین مناطق شهری و روستایی، پیچیده‌تر خواهد شد، در حالی که در بعضی جاها در ایجاد پوشش بازنشستگی برای شهروندان شهری پیشرفتی هرچند محدود صورت گرفته است اما تأمین حقوق بازنشستگی برای ساکنین روستایی ضعیف است این نشان دهنده یک چالش بزرگ است به ویژه اینکه، بر اساس براوردهای سازمان ملل، جمعیت روستایی تحت پوشش بازنشستگی که در حال حاضر حدود ۸۰ میلیون نفر را شامل می‌شود در سال ۲۰۳۰ به ۱۲۰ میلیون نفر یا ۲۱٫۸۴ درصد از کل جمعیت روستایی ۵۷۵ میلیون نفری خواهد رسید.
صرفنظر از تأمین حقوق بازنشستگی، هزینه زیادی برای تأمین خدمات بهداشتی برای جمعیت مسن چین صرف خواهد شد.
بین سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۱۲، هزینه مراقبت‌های بهداشتی سالانه ۱۱٫۶ درصد افزایش یافته است اما این رقم با استانداردها هنوز فاصله دارد.
بر اساس آمارهای بانک جهانی، سرانه هزینه‌های بهداشتی هر فرد مسن در چین ۴۲۰ دالر است در حالی که میانگین جهانی این رقم یک هزار و ۵۹ دالر است.
چین در حال حاضر ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی را صرف هزینه‌های کلی سلامت از جمله مراقبت‌های کلی و مراقبت سالمندان می‌کند و سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD) پیش بینی کرده است این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۵٫۲ درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش یابد، یعنی هزینه‌های این بخش از ۲۳۰ میلیارد دالر در سال ۲۰۱۲ به ۱٫۳ تریلیون دالر در سال ۲۰۳ برسد.
واقعیت چیزی بیشتر از این است، یک مطالعه جامع توسط سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD)، چالش‌های جدی تری از جمله نیاز دولت چین به برنامه‌ریزی برای احداث فضاهای شهری قابل استفاده برای سالخوردگان، ساخت مسکن اجتماعی جدید، آموزش و تحصیل سالخوردگان را مطرح کرده است.
با توجه به طیف وسیعی از چالش‌های پیش روی دولت چین در مورد پیر شدن جمعیت، روشن است که دولت با یک مشکل غیرقابل انکار مواجه است.
دولت چین برای رفع این مشکلات باید به اقداماتی مانند نوسازی کارخانه‌های صنعتی، بکارگیری ربات‌ها در بخش تولید، افزایش سن حداقل بازنشستگی، جابجایی کسب و کار در خارج از کشور و رها کردن سیاست تک فرزندی روی بیاورد.
کد مطلب: 70547
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/owTCRm
مرجع : رویکرد ۲۴
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل