سند سیاسی حماس؛ از رویکردهای متفاوت تا نقاط اشتراک

حمید اوضح
جنبش مقاومت اسلامی فلسطین حماس شامگاه دوشنبه در سند سیاسی جدید خود که شامل ۴۲ بند در ۱۱ عنوان است، به تشریح سیاست‌های کلی این جنبش پرداخته است. در این میان، پرداختن به تفاوت‌ها سند جدید سیاسی حماس که از سوی 'خالد مشعل'رئیس دفتر سیاسی این جنبش در دوحه اعلام شد با سند سال ۱۹۸۸ قابل توجه و ارزیابی است.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۱۷ ثور ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۱۷
سند سیاسی حماس؛ از رویکردهای متفاوت تا نقاط اشتراک
خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس در مراسم اعلام سند سیاسی این جنبش (حماس) در دوحه قطر تأکید کرد که سند جدید سیاسی به معنای به رسمیت شناختن اسرائیل نیست و این سند سیاسی یک سند مورد توافق و مقبولیت همه اعضای این جنبش است که براساس اصول و موازین این جنبش تهیه شده است.
پس از انتشار این سند، گمانه زنی‌های زیادی در خصوص آینده سیاسی این جنبش و رویکرد سیاسی آن در قبال تحولات منطقه‌ای مطرح شد اما آنچه که دارای اهمیت است پرداختن به نقاط اشتراک و تفاوت‌های صریح سند جدید با سند قبلی حماس در سال ۱۹۸۸ است.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند۲۰ آن آمده است: از هیچ بخشی از اراضی فلسطینی صرف نظر نخواهیم کرد و حماس در سند امروز خود بر مقاومت تا تحقق آزادی و حاکمیت فلسطین بر مرزهای سال ۱۹۶۷ تأکید دارد و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ به موضوع پذیرش دولت در بخشی از فلسطین هیچ اشاره‌ای نشده بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند۱۹ آن آمده است: هرگز رژیم صهیونیستی را به رسمیت نمی‌شناسیم و اشغالگری، شهرک سازی، یهودی سازی و تغییر و تحریف حقائق باطل و مردود است و حقوق هرگز با گذر زمان از بین نمی‌رود و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ بر نابودی رژیم صهیونیستی در بندهای مختلف تأکید و لحن تهاجمی در تمام طول سند غالب بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند۲۱ و ۲۲ آن آمده است: حماس همچنین توافق‌های اسلو را مغایر اصول قوانین بین‌المللی و مخالف با حقوق ملت فلسطین می‌داند و این توافق‌ها را به رسمیت نشناخته و مخالف آن است و با توافقنامه‌ها، طرح‌ها و پروژه‌های سازشکارانه با رژیم صهیونیستی که هدف از آن نابودی مسئله فلسطین یا کاستن حقوق مردم فلسطین است، مخالف است و هرگونه طرح، ابتکار یا برنامه سیاسی نباید این حقوق را نادیده بگیرد یا مخالف و ضد آن باشد و در سند ۱۹۸۸ نیز بی فایده بودن طرح‌ها و قراردهای سازش مورد تأکید قرار گرفته بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند۲۹ و ۳۰ آن آمده است: حماس مخالف اقدامات سلطه جویانه بر امت اسلامی و عربی و دیگر امت‌ها و ملت‌ها است و تمامی شیوه‌های استعمار، اشغال، تبعیض، ظلم و تجاوز در جهان را محکوم می‌کند و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ حمله به استکبار جهانی و بلوک‌های غرب و شرق تحت عنوان سرمایه‌داری و کمونیسم مورد تأکید جدی قرار گرفته بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند۴۲ آن آمده است: نقش بانوان فلسطینی برای ساخت شرایط کنونی و آینده فلسطین بسیار اساسی است، همان‌طور که بانوان فلسطینی همواره در تاریخ فلسطین نقش داشتند، این نقش در پروژه مقاومت، آزادسازی فلسطین و ساخت نظامی سیاسی آن مهم و محوری است و این حالی است که در سند ۱۹۸۸ رد یکسانی زنان در حقوق کار در اسلام و واجب بودن جهاد برای آنان تأکید جدی شده بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بندهای ۲۳ ۲۴ و ۲۵ آن آمده است: حماس تأکید می‌کند که ظلم به ملت فلسطین، غصب سرزمینش و کوچاندن این ملت نمی‌تواند صلح شمرده شود و هرگونه طرح سازش که بر این اساس پایه‌گذاری شود، هرگز به صلح منتهی نخواهد شد و مقاومت و جهاد در راه آزادسازی فلسطین حقی مشروع و واجب و مایه افتخار همه مردم فلسطین و امت اسلامی است و آزادسازی فلسطین وظیفه همه مردم فلسطین به ویژه امت اسلامی و عربی به طور عام و یک مسئولیت انسانی با توجه به مقتضایات حقیقی و عدالت است و کانون‌های فعالیت و خدمت به فلسطین اعم از ملی، عربی، اسلامی یا انسانی، مکمل هم بوده و هیچ تعارضی میان آن‌ها وجود ندارد.
افزون بر آن، مقاومت در برابر رژیم اشغالگر با تمامی ابزارها حق مشروع و مسلم ملت فلسطین است که ادیان آسمانی و عرف و قوانین بین‌المللی آن را به رسمیت شناخته است و در راس آن نیز مقاومت مسلحانه قرار دارد که گزینه‌ای راهبردی برای دفاع از اصول و بازپس گیری حقوق ملت فلسطین است و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ بر جهاد به‌عنوان امری اسلامی تأکید و به جنگ‌های صلیبی اشاره شده بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند۱۶ آن آمده است: حماس در سند جدید خود تأکید دارد که مبارزه با طرح صهیونیستی مبارزه با یهود به دلیل دیانت آن‌ها نیست و حماس علیه صهیونیست‌های متجاوز و اشغال گر مبارزه می‌کند و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ بر مبارزه جهانی و لزوم نابودی کل یهودیان با استناد به قرآن و احادیث پیامبر
و دشمنی یهود با کل مسلمانان به صراحت اشاره شده بود.
بر اساس سند سیاسی جدید و در بند ۲۹ و ۳۰ آن آمده است: سازمان آزادی بخش فلسطین چهارچوب ملی برای ملت فلسطین در داخل و خارج فلسطین است و باید آن را حفظ نمود و در کنار آن باید برای توسعه و بازسازی ساختار آن بر اساس دمکراسی تلاش کرد؛ به گونه‌ای که مشارکت تمامی گروه‌ها و جریان‌های فلسطینی در آن همراه با حفظ حقوق ملت فلسطین تضمین شود و بر ضرورت تشکیل نهادها و مراجع ملی فلسطین بر اساس اصول دمکراتیک مسالمت آمیز و استوار و در راس آن برگزاری انتخاباتی آزاد و شفاف بر اساس مقاومت و شراکت ملی و طبق برنامه‌ها و راهبردهای مشخص و روشن تأکید شده است؛ به طوری که حقوق ملی و مقاومت حفظ شده و نیازها و خواسته‌های ملت فلسطین را نیز برآورد کند و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ بر اهمیت دولت اسلامی و قانون اساسی بر اساس شریعت تأکید شده بود.
در سند جدید هیچ اشاره مستقیم یا تلویحی به گروه سیاسی اخوان المسلمین نشده است و این در حالی است که در سند ۱۹۸۸ بر این نکته که حماس شاخه اخوان المسلمین در فلسطین است، به صراحت تأکید شده بود.
به هر روی، محتوای سند جدید سیاسی جنبش مقاومت اسلامی (حماس) حاکی از نوعی تغییرات ماهوی در رویکرد این جنبش تلقی می‌شود و با توجه به حذف عبارات مهم و راهبردی برای نابودی اسرائیل در این سند و جایگزینی آن با عباراتی خنثی و فاقد برد معنایی، تاکیدات صرفاً صوری در مبارزه با رژیم صهیونیستی عملاً کم لن یکن تلقی شده است که به نظر می‌رسد همین امر تحولات منطقه‌ای در خصوص محور مقاومت را دچار تغییر خواهد کرد.
کد مطلب: 68468
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل