مدیریت آب اجندای اساسی در آینده افغانستان

سازمان ملل متحد اعلام کرده است که پس از سال ۲۰۳۰ درگیری‌های عمده در کره خاکی، روی مسئله آب خواهد بود. یعنی انسان‌های ساکن در زمینی که سه چهارم آن را آب تشکیل می‌دهد، برای دسترسی به منابع آب آشامیدنی با هم به نزاع خواهند پرداخت.
تاریخ انتشار : جمعه ۲۰ حوت ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۵۵
مدیریت آب اجندای اساسی در آینده افغانستان
سازمان ملل متحد اعلام کرده است که پس از سال ۲۰۳۰ درگیری‌های عمده در کره خاکی، روی مسئله آب خواهد بود. یعنی انسان‌های ساکن در زمینی که سه چهارم آن را آب تشکیل می‌دهد، برای دسترسی به منابع آب آشامیدنی با هم به نزاع خواهند پرداخت.
احتمال دارد با مدیریت درست حیات در کره زمین، نیاز به این درگیری پیدا نشود. شاید تا سال ۲۰۳۰ تکنولوژی برتری که انسان هر روز آن را پیش‌رفته‌تر می‌سازد، زمینه به دست آوردن آب آشامیدنی از منابع پایان‌ناپذیر اقیانوس‌ها را پیدا کند؛ ولی به نظر می‌رسد تنش به خاطر آب از همین حالا هم کم و بیش رخ می‌نماید.
حداقل در افغانستان بخشی از نزاع‌های موجود به خاطر آب است و نقش کشورهای همسایه در این رابطه اساسی می‌باشد. افغانستان از جمله کشورهای غنی از منابع آبی قابل شُرب است. بخشی از این منابع آبی به سوی کشورهای همسایه می‌رود. در حالی که افغانستان به دلیل عدم شکل‌گیری ساختارهای زیربنایی مدیریت آب، از این منابع آبی حیاتی استفاده کافی کرده نمی‌تواند. بر اساس تحقیقات صورت گرفته، افغانستان به طور کل حدود ۳۰ درصد از آب‌های فرامرزی خود را می‌تواند در داخل کشور مدیریت کند و ۷۰ درصد این آب‌ها به سوی کشورهای همسایه می‌رود.
بر اساس قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی کشورهایی که حوزه آبی مشترک با هم دارند، در چهارچوب همین کنوانسیون‌های بین‌المللی می‌توانند از منابع آبی مشترک استفاده کنند؛ ولی همسایه‌های افغانستان از سالیان دراز بدون هیچ توافق منطقه‌ای به دلیل بحران امنیتی داخل افغانستان و نپرداختن به مدیریت آب‌های فرامرزی توسط کشور ما، به طور بی‌ملاحظه‌ای از این منابع آبی استفاده می‌کنند. به جز توافق شکل گرفته روی دریای هلمند با کشور ایران که در زمان زمام‌داری ظاهر شاه بین دو کشور منعقد شد و ایران حق‌آبهٔ مشخصی را صاحب گردید، دیگر هیچ‌گونه توافقی روی چندین حوزه آب‌های فرامرزی با همسایه‌ها صورت نگرفته است.
پانزده سال گذشته فرصت مغتنمی بود که دولت افغانستان به مسئله مدیریت آب‌های فرامرزی خود بپردازد؛ ولی از این فرصت به اندازه کافی استفاده نشد. ایجاد بندهای آب و تولید برق از دریاهای مهم افغانستان مثل هریرود، فراه رود، هلمند، آمو دریا و دریای کابل یکی از مهم‌ترین اصل‌های مدیریت آب‌های شیرین افغانستان است. این مسئله نگرانی همسایه‌های افغانستان که سالیان دراز عادت به استفاده بی‌ملاحظه از این آب‌ها داشته‌اند را برانگیخته است.
رسانه‌های افغانستان و حتی خارجی بارها گزارش‌هایی را در مورد دست‌داشتن کشورهای همسایه در افزایش ناامنی در مناطقی که قرار است بندهای آب گردان و تولید برق ساخته شود، به نشر سپرده‌اند. یعنی همسایه‌های ما برای تداوم استفاده بی‌رویه از آب‌های افغانستان، تلاش می‌کنند جلو مدیریت آب در افغانستان را بگیرند. همه می‌دانند که قرار بود بند سلما که یکی از پروژه‌های ملی و حیاتی برای افغانستان است، در ظرف سه سال ساخته شود؛ ولی به دلیل ناامنی‌های گسترده در منطقه، این پروژه در ده سال ساخته شد. هم‌چنان بندهای بخش‌آباد در فراه، کمال‌خان در نیمروز و کجکی در هلمند هم به دلیل ناامنی‌ها دیرتر از موعد مقرر به بهره‌برداری سپرده خواهند شد.
با این حال نیاز اساسی افغانستان به آب و مدیریت آن چی کسی قصد دخالت در این رابطه داشته باشد یا نباشد جز آجندای اساسی آینده افغانستان است. رئیس جمهور غنی روز یک‌شنبه در چهارمین کنفرانس ملی آب گفت که کشورهای همسایه باید از برنامه سدسازی روی دریاهای افغانستان حمایت کنند. او گفت آب یکی از عوامل مهم همکاری‌های منطقه‌ای در آینده خواهد بود و با تدوین چهارچوب‌های حقوقی و قرار دادهای بر اساس منافع متقابل، می‌توان زمینه استفاده بهتر از منابع آبی را میسر ساخت. این به معنای آن است که کشورهای همسایه افغانستان اگر می‌خواهند که از منابع آب‌های فرامرزی که سر چشمه اکثریت آن در افغانستان است و تنها این کشورها در سرحدهای خود با این حوزه‌های دریایی شریک می‌شوند، استفاده کنند، باید در چهارچوب قوانین و معاهدات منطقه‌ای و بر اساس منافع دو کشور باشد. افغانستان به شدت نیاز به ساخت‌وساز سد روی منابع آبی خود دارد. تنها به دلیل تولید برق یا افزایش زمین‌های تحت آبیاری نیست. سیل‌های ویران‌گر همه ساله خسارات هنگفت مالی و جانی به افغانستان وارد می‌کنند. سدسازی یکی از راه‌های اصلی کنترول سیلاب در فصل‌های آب‌خیزی است. همان‌طور که در بالا نیز ذکر شد، ما هنوز تنها از ۳۰ درصد منابع آبی خود استفاده می‌کنیم و نیاز است که گراف استفاده از منابع آب شیرین خود را بالا ببریم. بناً منطقی است که در سال‌های آینده دولت افغانستان تمرکز اصلی خود را روی مدیریت آب داشته باشد. چه کشورهای همسایه از این بابت راضی باشند چه نباشند.
- فریدون آژند
کد مطلب: 66205
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/Mz3wiz
مرجع : 8am.af
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل