احزاب سیاسی بحرین

تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۴ قوس ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۳۲
احزاب سیاسی بحرین
۱- جبهه ی آزادی بخش وطنی جبهه ی آزادی بخش وطنی در سال ۱۹۷۴ از جنبش ناسیونالیسم عرب در عمان منشعب شد. برخی این تشکل را به وقایع سال ۱۹۵۵ بحرین ربط می دهند و معتقدند که یک جنبش مارکسیتی- لنینیستی بود که به دست حزب توده ی ایران بنیان نهاده شد! از اهداف اولیه ی این جبهه، ایجاد جامعه ی غیر استثمارگر و مساوات طلب بود که به دلیل داشتن گرایش کمونیستی، از شوروی حمایت می شد. این تشکل حمایت خود را  از ایجاد و تشکیل اتحادیه ها و سندیکاهای کارگری اعلام داشت. جبهه ی آزادی بخش وطنی در سال ۱۹۷۳ در انتخابات مجلس شرکت کرد اما رأی چندانی به دست نیاورد. تشکل یاد شده در سال ۱۹۷۴ به توطئه بر ضد دولت متهم شد. دولت بحرین ادعا می کرد که توطئه ی این افراد را شوروی و نیروهای کمونیستی این کشور حمایت می کرده اند. به خاطر همین اتهام، سران این جبهه و بسیاری از اعضای آن بازداشت شدند. در سال های ۱۹۸۵، ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷ نیز این تشکل با حمله ی حکومت مواجه شد و تعدادی از اعضای آن بازداشت شدند.
هم اکنون این جبهه به عنوان یکی از گروه های مخالف دولت در خارج از بحرین فعالیت دارد. نماینده ی آن عبدالهادی خلف و مقر آن در سوئد است. ارگان این جبهه «الهدف» نام دارد.  ۲- جبهه ی مردمی برای آزادی بحرین در اوایل دهه ی ۱۹۶۰ میلادی، جهت گیری های سیاسی مردم بحرین، دستخوش دگرگونی هایی شد و نفوذ اندیشه های ناصریسم و بعثی، رفته رفته در جنبش های سیاسی بحرین خودنمایی کرد. بدین ترتیب، تلاش های یک عنصر کمونیستی، منجر به تشکیل جبهه ی آزادی بخش ملی بحرین شد.
این جبهه نیز ریشه در جنبش ناسیونالیسم عرب در عمان دارد. نخستین کسانی که به این تشکل پیوستند، روشنفکران و تکنوکرات های ناراضی از حکومت بودند. در سال ۱۹۶۸ رهبران جبهه، متمایل به چین شدند. حکومت کمونیستی چین، نیروهای شاخه ی نظامی این تشکل را در یمن(وادی حضر موت) آموزش داد. این جبهه در سال ۱۹۷۳ انتخابات مجلس را تحریم کرد. اقدام خشن این تشکل در سال ۱۹۷۵ در ترور شیخ عبدالله مدنی (به جرم همکاری با دولت) باعث شد تا این جبهه اعتبار خود را در میان مردم بحرین از دست بدهد.
در سال ۱۹۷۵ دولت بحرین این جبهه را متهم به همکاری با عدن() کرد. در اواخر سال ۱۳۷۹ جبهه ی یاد شده با «جبهة التحریر الوطنی» وارد مذاکره شد و یک سال طول کشید تا در ژانویه ی ۱۹۸۱ اعلامیه ای به عنوان «اعلامیه ی عمومی سیاسی» منتشر شد که خواهان حکومت پارلمانی و اتحادیه های کارگری بود.
دولت بحرین در سال ۱۹۸۲ این تشکل را به اقدام بر ضد امنیت ملی متهم و اعضای آن را بازداشت و طی محاکمه ای، سه تن از رهبران آن (عبدالجلیل العرادی، رضی الجبل، محمدرضا مواج) را به هفت سال حبس محکوم کرد. مهمترین رهبران این جبهه، حسین موسی، عبدالبنی العسکری و عبد الرحمن النعیمی اند که در دمشق پایتخت سوریه، فعالیت دارند.
در سال ۱۹۹۶ این دو جبهه، کمیته ای به نام «کمیته ی هماهنگی» به وجود آوردند که وظیفه ی آن ایجاد هماهنگی میان این دو تشکل بود. مقر تشکل اخیر در دانمارک است و نمایندگان آن هانی ریس و عبدالبنی العسکری اند. نکته ی آخر این است که به جز در دهه ی ۱۹۶۰ و اعتصابات و راهپیمایی های آن، این دو جبهه، با وجود فعالیت هایی که دارند، در بسیج مردم، چندان موفقیتی نداشته اند.  ۳- جبهه ی اسلامی برای آزادی بحرین جبهه ی اسلامی برای آزادی بحرین ریشه در مبارزات اسلامی دهه ی ۱۹۷۰ و به خصوص نهاد مذهبی صندوق الحسین دارد و مهمترین بنیانگذاران و رهبران آن، دو تن از علمای شیعی بحرین هستند. در سال ۱۹۸۱ تعدادی از اعضای این جبهه (حدود هفتاد نفر) پس از کسب آموزش های نظامی و تخریبی، با قصد سرنگونی دولت، وارد عمل شدند، اما بنا به دلایلی اقدام آنان ناکام ماند و همگی بازداشت شدند. به جز سه نفر از آنان که به حبس ابد محکوم شدند، بقیه ی افراد به یک تا پانزده سال حبس محکوم شدند. همزمان با این واقعه (دسامبر ۱۹۸۱) شیخ خلیفه، نخست وزیر و برادر امیر بحرین نیز قصد توطئه بر ضد برادرش را داشت. حکومت بحرین از این واقعه بیشترین استفاده را برد و توانست از آن برای سرپوش گذاشتن بر اختلاف درونی خانواده ی حاکم استفاده کند. شیخ خلیفه که برای کودتای خود، از دولت عراق کمک گرفته بود، بدون سرو صدا از کشور خارج شد و به لندن رفت و پس از مدتی با وساطت امریکا و عربستان به کشور بازگشت.
جبهه ی آزادی برای بحرین، اهداف خود را چنین بیان کرده است: تأمین آزادی های سیاسی، عدالت، آزادی بازداشت شدگان، صدور اجازه ی برگشت به وطن برای افراد تبعیدی، احیای قانون اساسی، برگزاری انتخابات مجلس و بی لیاقت خواندن خانواده ی حاکم برای اداره ی کشور. این تشکل رسیدن به این اهداف را در قالب امر به معروف و نهی از منکر، یک واجب شرعی می داند و اعتقاد دارد که شیوه ی مبارزه در هر منطقه ای، متفاوت از دیگر مناطق است. از این رو، مردم بحرین باید شیوه ی خاص خود را دنبال کنند. این جبهه دارای هفت کمیته است که عبارت اند از: کمیته ی تبلیغات انتفاضه، کمیته ی حمایت از خانواده ی شهدای انتفاضه، کمیته ی بزرگداشت شهدای انتفاضه، کمیته ی تنظیم راهپیمایی ها و تجمعات، کمیته ی هماهنگ کننده بین مناطق مختلف، کمیته ی دفاع از بازداشت شدگان و کمیته ی جمع آوری کمک ها برای آسیب دیدگان انتفاضه.
ارگان تشکل یاد شده، «الثورة الرسالیه» و «البحرین؛ وجه الاخر» که به نام «چهره ی دیگر بحرین» به فارسی هم چاپ می شود و مجله ی «الانتفاضه» است.
تا پیش از سال ۱۹۹۰ این جبهه پیشتاز حرکت اسلامی و نماینده ی بنیادگرایی اسلامی در بحرین بود؛ اما در این اواخر، خود را با دیگر مخالفان و جریان اصلی سیاست این کشور وفق داده و به اهداف و اصول دموکراتیک گرایش پیدا کرده است.  ۴- حرکت اسلامی آزادگان بحرین حرکت اسلامی آزادگان بحرین در سال ۱۹۸۲ تأسیس شد. این جنبش طرفدار عقلانی کردن اهداف و وسایل مبارزه است و اعتقاد دارد که حرکت های سیاسی، اجتماعی بحرین، ملی و داخلی است و از این رو، باید مناسب با جامعه ی بحرین باشد و از حالت سری و زیرزمینی و خشن درآید. اما حکومت بحرین وجود این تشکل را نیز تحمل نکرد. بدین دلیل بود که این جنبش با وجهه ی اسلامی-دموکراتیک، در لندن شروع به کار کرد و نخستین نشریه ی آن به نام «صوت البحرین» در فوریه ی ۱۹۸۳ اعلام کرد که هدفش رفع ظلم و دفاع از مظلوم از طریق مطالبه ی حقوق اساسی است. تشکل یاد شده، در جلسه ی افتتاحیه ی خود در ماه مه ۱۹۸۳ اعلام کرد که حیات پارلمانی، تنها راه جلوگیری از ظلم و ستمی است که دامنگیر مردم بحرین شده است. این جنبش تلاش کرده است تا قضیه ی بحرین را در محافل بین المللی مطرح کرده، از این طریق، حمایت های دموکراتیک بین المللی را برای جنبش های مردم بحرین جلب کند. از همین روست که تا کنون مجالس کشورهای اروپایی، بیانیه های زیادی در دفاع از حرکت مردم بحرین صادر کرده اند. تلاش دیگر این حرکت، ایجاد وحدت و هماهنگی میان نیروها و جنبش های مختلف در بحرین بوده است. صدور بیانیه های مشترک مخالفان دولت نتیجه ی این امر است.
مهمترین اهداف این حرکت را در موارد زیر می توان خلاصه کرد:
برقراری سیستم نمایندگی و مشارکت سیاسی از طریق احیای مجلس، احیای کامل مفاد و اصول قانون اساسی، رعایت حقوق بشر، رعایت ارزش های اسلامی، آزادی بیان و گسترش مطبوعات، برقراری روابط منطقه ای و بین المللی، متنوع و عدم انحصار در فعالیت های اقتصادی برای رفع مشکلات اقتصادی همچون فقر، بیکاری و تبعیض و... .
چهار حرکت یاد شده ی «جبهه ی آزادی بخش وطنی، جبهه ی مردم برای آزادی بحرین، جبهه ی اسلامی برای آزادی بحرین، حرکت اسلامی آزادگان بحرین)، مهمترین تشکل های سازمان یافته در بحرین اند. این چهار گروه، از سال ۱۹۹۰ به بعد، تلاش های زیادی کردند تا برای رسیدن به اهداف خود، به اصول مشترک دست یابند. به همین منظور تا کنون بیانیه ها و نشست های مشترکی با هم داشته اند.  ۵- حزب الله بحرین حزب الله بحرین از سال ۱۹۷۸ وارد فعالیت گردیده. و دولت بحرین بارها ادعا کرده است که گروهی به نام حزب الله بحرین، خواهان سرنگونی نظام اند. دولت بحرین مدعی شده، که این گروه ۳ هزار نفری، تماماً نظامی اند و از لبنان تغذیه می شوند و مورد حمایت ایران اند. در ۶ نوامبر ۱۹۸۹ دادگاه امنیت ملی بحرین ۹ نفر از جوانان این کشور را به اتهام وابستگی به حزب الله بحرین محاکمه و به ۱۰ سال حبس محکوم کرد. در ژوئن ۱۹۹۶ دولت بحرین اعلام کرد که گروهی ۵۶ نفره از افراد و ابسته به حزب الله بحرین را دستگیر و بازداشت کرده است.
بعضی از این افراد با ظاهر شدن بر صفحه ی تلویزیون به عضویت حزب الله در بحرین و ارتباط با ایران اعتراف کردند. دولت ایران این ادعا را به شدت رد کرد. حزب الله لبنان از وجود چنین گروهی اظهار بی اطلاعی و هرگونه ارتباط با آن را رد نمود.
در سال ۱۹۹۷ شاهد بیشترین محاکمه های مخالفان در بحرین بودیم. در این سال ۸۱ نفر محاکمه شدند؛ ۵۹ نفر حضوری و ۲۲ نفر غیابی، اکثر این افراد به ۵ تا ۱۵ سال محکوم شدند. ۲۳ نفر آنان تبرئه شدند.
در آوریل ۱۹۹۷ دولت کویت اعلام کرد تعدادی از اتباع دولت بحرین را به اتهام عضویت در «حزب الله خلیج» بازداشت کرده است. روزنامه ی الایام نیز در دوم آوریل نوشت که این افراد از اعضای حزب الله خلیج اند و متعلق به سامان شیعی اند که از طرف ایران حمایت می شود. از این افراد نوارهای ویدئویی و بیانیه هایی بر ضد حکومت های عرب به دست آمده بود.  ۶- حرکت هسته های انقلابی حرکت هسته های انقلابی، از جمله حرکت های سری و زیرزمینی شیعی بحرین بود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تحت تأثیر آن در بحرین تشکیل شد. در ژانویه ی ۱۹۸۱ حکومت دولت بحرین یکی از عالمان دینی به نام شیخ ناصر الحداد و در حدود ۲۰ نفر از جوانان بحرینی را به اتهام اقدام علیه امنیت ملی بازداشت کرد. این افراد، متهم بودند که در تشکیلات الخلایا الثوریه به رهبری شیخ ناصر الحداد عضویت داشته اند. در دهم آوریل طی محاکمه ای شیخ ناصر الحداد به هفت سال و بقیه ی افراد به یک تا چهار سال حبس محکوم شدند.  ۷- حرکت اسلامی انصار الشهدا حرکت اسلامی انصار الشهدا، حرکتی مخفی و سری بود که در اوایل دهه ی ۱۹۸۰ و تحت تأثیر انقلاب اسلامی به وجود آمد. رهبری این تشکل بر عهده ی شیخ جمال علی العصفور بود. این گروه را دولت نیز کشف کرد. شیخ عصفور نیز در سال ۱۹۸۰ دستگیر شد و تا سال ۱۹۸۱ در بازداشت به سر می برد که در همین سال و در بازداشت ظاهراً بر اثر مسموم شدن از دنیا رفت.  ۸- حزب الدعوة تشکل حزب الدعوة در سال ۱۹۶۵ و تحت تأثیر حزب الدعوه ی عراق به وجود آمد و خواستار حل مسأله ی فلسطین شد. این حزب، ریشه در جمعیت بیدارگر اسلامی دارد. در سال ۱۹۸۳ اعضای این گروه، تحت تعقیب قرار گرفتند و در اوایل سال ۱۹۸۴، ۵۰ نفر به اتهام عضویت در این تشکل دستگیر و طی محاکمه ای در ۲۴ دسامبر به یک تا هفت سال حبس محکوم شدند.  ۹- حزب بعث حزب بعث در دهه ی ۱۹۷۰ از جبهه ی مردمی برای آزادی عمان و خلیج فارس منشعب شد و خواهان جامعه ی غیر استعمارگر و مساوات طلب بود. این گروه را بغداد حمایت می کرد و به طور عمده، از افراد روشنفکر تشکیل شده بود. حزب بعث هیچ گونه همکاری با جبهه ی آزادی بخش ملی بحرین نداشت. حزب بعث از این که جزئی از مخالفان باشد، دست کشید، زیرا با توجه به اعضای اندک خود، پیوستن به دستگاه حکومتی و استخدام در موقعیت های عالی شغلی را بر مخالفت و پایبندی به اصول ترجیح داد.  ۱۰- جنبش اتحادیه ی کارگری جنبش اتحادیه ی کارگری در درگیری های دهه ی ۱۹۵۰ نقش مهمی را بازی کرد. به طور کلی، از لحظه ای که در بحرین طبقه ی کارگر و کارمند به وجود آمد، یعنی از زمان اکتشاف نفت و تشکیل شرکت نفت از یک سو و اصلاحات اداری بلگریو و استخدام مردم در بخش های اداری، از سوی دیگر، جنبش کارگری نیز فعال بوده است. تا امروز هم به خاطر مشکلاتی چون بیکاری، دستمزد پایین، عدم امنیت شغلی و فقدان یا نارسا بودن قانون کار، این جنش در ناآرامی ها دست دارد. حربه ی اصلی جنبش اتحادیه ی کارگری، راهپیمایی ها و به ویژه اعتصاب ها است.  ۱۱- حرکت ستمدیدگان بحرین حرکت ستمدیدگان بحرین در دسامبر ۱۹۹۴ و پس از بازداشت شیخ علی سلمان ایجاد شد و در حوادث خونین سال های ۱۹۴۴ تا ۱۹۹۷ بیانیه های زیادی صادر کرد. این تشکل کاملاً مخالف استمرار حکومت آل خلیفه است و استبداد داخلی را هدف مبارزات خود قرار داده است. اما به دلیل نداشتن برنامه و سازمان منسجم، راه به جایی نبرده و نتوانسته است اقدام مؤثری در مسیرهای جنبش های سیاسی-اجتماعی بحرین صورت دهد.  ۱۲- حرکت ملی دانشجویان در سال ۱۹۷۰ هیأت اتحاد ملی دانشجویان بحرین، تأسیس شد. این تشکل را دانشجویان بحرینی مقیم کشورهایی چون سوریه، عراق، لبنان، مصر و... به وجود آوردند و هدف آن، ایجاد هماهنگی میان دانشجویان خارج و داخل در جهت استمرار حرکت دموکراتیک مردم بحرین بود. حرکت موازی دیگری که دارای صبغه ی دانشجویی امت و در سال های اخیر، فعالیت نسبتاً زیادی داشته، حرکة الطلبة البحرین الجامعیین است. این گروه با صدور بیانیه ها و اطلاعیه های خود، حرکت مردمی بحرین را همراهی و حمایت کرده است. تجمع اتحادیه ی ملی دانشجویان در بحرین ممنوع است. حتی کمیته های دانشجویی ساخته ی خود دولت نیز از برپایی تجمعات منع شده اند. با وجود این، دانشجویان تجمعات زیادی داشته اند. کسانی که با این تجمعات همکاری داشته اند، از دانشگاه اخراج یا از مقام خود عزل شده اند. دکتر علی فخرو، دکتر منیره فخرو و دکتر ابراهیم هاشمی، رئیس دانشگاه بحرین، از این دسته افرادند که به دلیل شرکت در تجمعات و حرکت مردمی، از مقام خود برکنار شده اند. در حال حاضر نیز تعدادی از دانشجویان و دانش آموزان در بازداشت به سر می برند.  ۱۳- جنبش زنان بحرین زنان در حرکت های مردمی سابق بحرین، نقش زیادی نداشتند. حداکثر فعالیت آنان، شرکت در راهپیمایی ها بود. طی حوادث سال های ۱۹۵۲-۱۹۵۶ زنان بحرینی کم کم فعالیت های خود را گسترش دادند. که از جمله ی آن ها نوشتن مطلب در مطبوعات و شرکت در اعتصابات دانشجویی و نیز راهپیمایی ها بود و مهمترین فعالیت آنان عضویت در هیأت عالی اجرایی (اتحاد ملی) در سال ۱۹۵۵ به شمار می رود. این امر به بالا رفتن تعداد زنان با سواد و برگشت تعداد زیادی از زنان دانشجو از دانشگاه های خارجی و پیوستن آنان به گروه ها و احزاب سیاسی ارتباط پیدا می کرد. نخستین جمعیتی که زنان در منطقه ی خلیج فارس تشکیل دادند، نهضت دختران بحرین بود که در سال ۱۹۹۵ شکل گرفت.
در دهه ی ۱۹۷۰ با توجه به تشکیل مجلس ملی و ممنوعیت نمایندگی زنان و دختران در آن، زنان بحرینی طومارهای زیادی را برای امیر نوشتند که طی آن ها خواستار مشارکت سیاسی و اعطای حق نمایندگی به آنان شدند. حکومت به شدت با امضا کنندگان این طومار برخورد کرد و همه ی آن ها را وادار به عذرخواهی و اظهار ندامت از این اقدام کرد.  ۱۴- حرکت دفاع از حقوق بشر سازمان غیر دولتی حقوق بشر بحرین در سال ۱۹۸۹ تأسیس شد و از جمله سازمان های مخالف دولت به حساب می آید. تلاش این سازمان افشای موارد نقض حقوق بشر دولت بحرین و تلاش برای برقراری دموکراسی است. مقر «سازمان حقوق بشر بحرین» دانمارک است.
سازمان دیگر، «کمیته ی دفاع از حقوق بشر بحرین» است که مقر آن نیز در دانمارک است. این دو سازمان، ضمن صدور بیانیه ها و کارنامه ی سالانه ی اوضاع حقوق بشر در بحرین، از حرکت دموکراتیک مردم حمایت و اقدامات دولت را محکوم و حمایت های بین المللی را برای جنبش های مردمی بحرین جلب کرده اند.
منبع: کتاب جنبش های سیاسی-اجتماعی بحرین؛ نویسنده: مرتضی بحرانی؛ ناشر: مؤسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور ۱۳۸۱ تهران.
کد مطلب: 554
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/d56JkG
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل