سالنگ نه، بلکه بامیان مناسب تر است! / توتاب از بامیان بگذرد هزینه‌های متغیر کاهش می‌یابد!

پیام آفتاب: انتقال و تولید انرژی در افغانستان با فرصتها و چالشهای زیادی روبرو می‌باشد. در ماستر پلان ۲۰ ساله برق افغانستان که توسط شرکت فیشنر آلمان طراحی و تدوین شده پروژه برق توتاب می‌تواند بسیاری از نیازمندی‌های افغانستان به برق را مرتفع سازد.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۳ ثور ۱۳۹۵ ساعت ۲۳:۵۴
انتقال و تولید انرژی در افغانستان با فرصت‌ها و چالش‌های زیادی روبرو می‌باشد. در ماستر پلان ۲۰ ساله برق افغانستان که توسط شرکت فیشنر آلمان طراحی و تدوین شده پروژه برق توتاب می‌تواند بسیاری از نیازمندی‌های افغانستان به برق را مرتفع سازد.
بروز برخی اختلاف نظرها اما در بین مسئولین امر و نیز دولتمردان کشور بر سر محل عبور این پروژه کار احداث این پروژه را با اما و اگرها و تأخیر مواجه ساخته است.
برای عبور پروژه برق توتاب دو مسیر بامیان و سالنگ پیشنهاد شده است، براساس پیشنهاد شرکت آلمانی فیشنر مسیر بامیان اما مناسب تر است.
برای بررسی جزئیات مثبت عبور پروژه توتاب از مسیر بامیان خبرنگار پایگاه اطلاع‌رسانی پیام آفتاب با «محمد علی حیدری»، کارشناس ارشد مدیریت و از اعضای یک تیم تکنیکی کار روی گزینه عبور این خط برق از بامیان، گفتگو کرده است که از نظر می‌گذرد.
با توجه به نیاز کشورهای جنوب آسیا به انرژی برق و از طرفی اضافه بر نولید برق کشورهای آسیای میانه برای افغانستان این فرصت را فراهم کرده است که کشورهای آسیای میانه بتواند از طریق افغانستان برق خویش را به جنوب آسیا صادر نماید؛ لذا این وضعیت موقعیت افغانستان در منطقه تغییر داده که مهمترین ویژگیهای آن به قرار ذیل می‌باشد.
۱. موقعیت افغانستان را برای چانه زنی‌های منطقه تقویت می‌کند.
۲. باعث درآمدزایی می‌شود.
۳. اشتغال ایجاد می‌کند.
۴. باعث تقویت امنیت می‌گردد.
۵. نیازمندی افغانستان به انرژی برق را مرتفع می‌سازد.
بر همین اساس دو پروژه انتقال برق یکی کاسا هزار با ظرفیت ۵۰۰ ولت برق مرده و دیگری توتاپ با ظرفیت ۵۰۰ ولت برق قابل استفاده که از مسیر افغانستان به کشورهای جنوب آسیا منتقل می‌گردد.

الف: پروژه کاسا هزار

پروژه کاسا ۱۰۰۰ با حمایت مالی بانک جهانی توسط شرکت کانادایی «سی ان سی» در سال ۲۰۱۰ بررسی و مطالعه گردیده است که بر اساس متن انگلیسی مطالعه شده مشکلات زیادی برای ساخت آن از مسیر سالنگ گزارش شده است. شرکت مربوطه دو راه حل برای عبور لین برق پیشنهاد کرده است:
۱. در صورت انتخاب مسیر سالنگ، به طول هفت کیلومتر لین از زیر زمین عبور داد شود که این موضوع باعث افزایش هزینه عملیاتی به مبلغ ۲۸ میلیون دلار می‌گردد.
۲. در صورت انتخاب این مسیر الزاماً برق فعلی که کابل از آن استفاده می‌کند به مدت نزدیک به هفت ماه قطع شده تا د کل‌های قبلی جابه‌جا گردیده و ظرفیت برای لین دوم ایجاد شده که این کار بزرگ‌ترین ضربه در اقتصاد افغانستان بخصوص پایتخت وارد می‌کند.

ب: پروژه توتاپ (برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان)

توتاپ با حمایت مالی بانک انکشاف آسیایی توسط شرکت فیشنر (شرکت آلمانی که ماستر پلان کشورهای مثل چین را طراحی کرده است) مطالعه و بررسی گردیده که بر اساس متون بررسی شده انتقال خط سوم را با رفرنس قرار دادن مطالعات شرکت سی ان سی عبور این لین را از سالنگ غیرممکن دانسته که در تحقیقات ایشان این مورد به صورت تکرار ذکرشده است. بر اساس بررسیهای هردو شرکت فضای مورد نیاز برای لین برق کاسا هزار ۵۰ متر، لین توتاپ ۱۰۰ متر و ۱۰۰ متر دیگر برای لین فعلی که برق کابل را تأمین می‌کند نیاز است با این وجود برای انتقال سه لین برق فشار قوی ۲۵۰ متر فضا لازم است که این ظرفیت در مسیر سالنگ وجود ندارد. شرکت فیشنر برای اینکه بتواند مسیر دیگری برای انتقال لین برق توتاپ انتخاب کند بررسی و مطالعه خویش را از مسیر بامیان انجام داده که بر اساس بررسیهای این شرکت بهترین مسیر برای انتقال لین برق از شمال از مسیر بامیان- میدان وردک به کابل و سپس ولایات جنوبی، غربی و جنوب غربی تشخیص داده شده است.

دلایل انتخاب مسیر بامیان:

۱. مسیر سالنگ تنک است و جایی برای سه لین برق ندارد
۲. کارهای ساختمانی مربوط به خط انتقال زیاد است
۳. در قسمتی از کابل برق باید از زیر زمین عبور کند که خود به خود باعث افزایش هزینه و طولانی شدن زمان می‌شود.
۴. به خاطر پستی بلندی مسیر، پایه‌ها و دکل‌های بسیار قوی ضرورت است.
۵. خطر قطع برق بخاطر افتادن یک پایه و یا تخریب آن بسیار بالاست.
۶. مسیر بامیان مشکلات سالنگ را ندارد.
۷. برق تولید شده از کارخانه تولید برق زغالی در بامیان و دره صوف به شبکه سرتاسری وصل می‌شود.
۸. معدن آهن حاجی گگ صاحب برق شده و آماده استخراج شود. یا نهایتاً به این موضوع کمک می‌کند
۹. خطر قطعی برق برای کابل و ولایات کاهش می‌یابد
۱۰. قابلیت شبکه برق کشور افزایش پیدا می‌کند و معیارهای شبکه برق کشوری بالا می‌رود.

معدن زغال سنگ دره صوف

این معدن بر اساس برآوردهای انجام شده، در مرحله اول قابلیت تولید ۸۰۰ مگاوات برق را دارا می‌باشد و از طرفی این معدن جزء بسته قراردادی آهن حاجی گگ می‌باشد یعنی اینکه هر شرکت که برنده مس عینک می‌شود برق موردنیاز آن را در دره صوف تولید کرده که مقدار لازم برای استخراج معدن حاجی گگ ۴۰۰ مگاوات بوده ۴۰۰ مگاوات دیگر در صورت عبور لین برق از مسیر بامیان می‌تواند در شبکه سرتاسری برق تزریق گردد اما اگر این لین از بامیان عبور نکند شرکت برنده الزاماً لین برق از دره صوف تا حاجی گگ را باید خودش ایجاد کرده و در ضمن اضافه تولید را به خاطر نبود شبکه سرتاسری نمی‌تواند برای مصرف در اختیار دولت قرار دهد.

معدن زغال سنگ بامیان (اشپشته)

این معدن نیز بر اساس برآوردهای اولیه توانایی تولید ۴۰۰ مگاوات برق را دارا می‌باشد. این معدن جز بسته قراردادی مس عینک می‌باشد اما با توجه به نبود زیرساخت شبکه برق برای کسانی که می‌خواهند مس عینک را استخراج کرده و برق آن را در بامیان تولید کنند مجبورند خود تا لوگر برق را انتقال دهد واین مسلماً به صرفه نیست. یکی از دلایلی که معادن بزرگ آهن حاجی گگ و مس عینک از طرف شرکتهای برنده مورد بررسی و بهانه جویی قرارگرفته امنیت و نبود انرژی می‌باشد؛ لذا اگر دولت بتواند انرژی مورد نیاز این معادن را فراهم کند می‌تواند این معادن را با قیمت بهتر از قیمت فعلی به رقابت بگذارد.

مسیر بامیان- میدان وردک و ایجاد فرصتها:

با توجه به انتقال لین برق از مسیر بامیان دو معدن بزرگ زغالسنگ دره صوف، بامیان و معدن آهن حاجی گگ در مسیر قرار می‌گیرد و زمینه برای استخراج آنها فراهم می‌گردد. معادن زغال سنگ دره صوف و بامیان به شرکتهایی واگذار می‌شود که بتواند مس عینک و آهن حاجی گگ را استخراج کند و بر اساس برآوردها تولید برق از دو معدن زغال سنگ از هرکدام ۲۰۰ کیلوولت برق اضافه به شبکه سرتاسری برق وصل می‌گردد.
بر اساس مطالعات شرکت‌های سی ان سی کانادا و فیشر آلمان در صورتیکه برق از بامیان و مناطق اطراف آن عبور داده شود خود به خود زمینه تولید و فروش برق برای شرکتهای کوچک را فراهم می‌کند.

مهم‌ترین ویژگیهای انتقال برق از مسیر بامیان

۱. زمینه استخراج و بهرهبرداری سه معدن بزرگ را فراهم می‌کند.
۲. زمینه انتقال و فروش برق اضافه بر تولید معدن زغال دره صوف و بامیان را به شبکه سرتاسری برق افغانستان فراهم می‌کند.
۳. فرصتهای جدید کاری و تولیدی فراهم می‌کند.
۴. زمینه تولید برق بالای آبهای روان و اتصال به شبکه سرتاسری برق افغانستان را فراهم می‌کند.
۵. دوری از مشکلات مسیر انتقال برق از سالنگ.
۶. از مناطق حفاظت شده و یا قدغن شده عبور نمی‌کند.
۷. از کنار جاده‌ها اصلی و یا فرعی عبور می‌کند تا برای کارهای ساختمانی، بازرسی و پشتیبانی آن مسیرهای مناسب موجود است.
۸. لین نزدیک به کنار کوه‌ها و یا مناطقی که فرسایش خاک و ریزش کوه در آن محتمل باشد، قرار نمی‌گیرد.
۹. لین می‌تواند به لین پل خمری و لین برحال ۲۲۰ کیلوولت کابل- چمتله وصل شود.
۱۰. لین جریان مستقیم، دو مدار و سازگار با خانواده برجهای مختلف با احتمال نصب و راهاندازی از زمین است.
۱۱. در طول دوره ساختوساز، قطع برق موجود حداقل است و با محدودیتهای عملیات منبع تغذیه منطبق می‌باشد.
۱۲. مسیر خط و طراحی برج باید برای آینده توسعه فضای کافی برای منبع تغذیه جهت ایجاد خطوط جدید اجازه دهد، به اینکه علت دسترسی دشوار و شرایط توپوگرافی در سراسر هندوکش محدود است. (از شماره ۶ تا ۱۲ نیز در صفحه ۱۳۶ ماستر پلان برق افغانستان که توسط شرکت فیشنر تهیه گردیده، نیز ذکرشده است)

مسیر سالنگ جمع شدن فرصتها در یک نقطه:

با انتخاب سالنگ برای عبور لین برق که غیرممکن هم است تمام فرصت ها در یک نقطه جمع شده بقیه مناطق از این فرصت ها محروم می‌گردد؛ لذا منطق ندارد که کلیه فرصتها در یک نقطه جمع شده بقیه مناطق را از ایجاد فرصت محروم کنیم. با توجه به اینکه مسیر سالنگ برای عبور برق هیچ گونه فرصتی جدید ایجاد نمی‌کند اما با عبور برق از مسیر بامیان استخراج سه معدن بزرگ دره صوف، بامیان و آهن حاجی گگ فراهم می‌گردد.

هزینه‌های انتقال برق:(هزینه ثابت+هزینه‌های متغیر)

با توجه به دور بودن مسیر بامیان برای انتقال برق در حدودی ۹۰ کیلومتر در نگاه اول ممکن است مسیری انتخاب گردد که هزینه‌های ثابت آن کمتر باشد اما در اقتصاد و تولید همیشه تنها هزینه ثابت حرف اول را نمی‌زند بلکه هزینه‌های متغیر نیز مطرح است. در ارزیابی طرحهای اقتصادی توجه به پروژه‌هایی می‌شود که هزینه‌های متغیر کمتری داشته باشد، به این خاطر که هزینه‌های متغیر برای همیشه پرداخت می‌شود اما هزینه‌های ثابت برای یک بار پرداخت می‌شود. بنابر این عبور لین برق از بامیان با توجه به دور بودن مسیر ممکن است هزینه‌های احداث بیشتری داشته باشد اما در مقایسه با هزینه‌های متغییری که از صعب العبور بودن مسیر و برق و یخبندان ایجاد می‌شود کمتر است.

انتخاب محل پروژه‌های بزرگ

برای اینکه بتوانیم مکانی مناسب برای پروژه‌های بزرگ ملی انتخاب کنیم باید به این موارد توجه کنیم:
۱. مکان انتخابشده هموار یا نسبتاً هموار باشد تا باعث کاهش هزینه‌های احداث گردد
۲. مقاومت زمین بالا باشد
۳. نیرویهای انسانی موجود باشد
۴. میزان حوادث طبیعی کمتر باشد
۵. دسترسی برای تعمیر ساده باشد

تأسیس و انتقال برق و قابلیت اطمینان

ازآنجایی که چرخه تولید بدون انرژی برق غیرممکن است، لذا قابلیت اطمینان برق برای تولید کنند گان بسیار اهمیت داشته و در ایجاد پروژه‌های ملی دارا بودن قابلیت اطمینان در مسیر انتقال برق نیز تعیین کننده است. با توجه به مشکلات مسیر سالنگ خطرات احتمالی زیاد است و این مسیر، مسیری درستی برای انتقال چند لین برق نیست. در صورت بروز هرگونه حوادث مثل زلزله، برف کوچ و حوادث مترقبه دیگر ممکن است هر سه لین برق آسیب دیده که در این صورت برق شهر کابل و شهرهای دیگر به صورت طولانی قطع گردد که بارها چنین شده از طرفی اگر برای عبور لین برق به غیر از سالنگ، مسیر بامیان- میدان وردک انتخاب گردد آن زمان در صورت بروز حوادث در یک مسیر می‌توان از برق مسیر دیگر استفاده کرده و احتمال قطع برق در زمان بلند مدت را صفر می‌کند.

عواقبی که بعد از بروز حادثه قابل پیش بینی است به قرار ذیل می‌باشد:

الف) اختلال در زندگی مردم:
با قطع شدن برق شهر کابل ممکن است ضمن مختل شدن زندگی معمولی کارهای اداری با تأخیر انجام گردد که در این صورت باعث ایجاد ترافیک و بی نظمی و از دست رفتن فرصت‌های مفید زندگی هر شخص می‌گردد.

ب) تعطیلی کارخانه‌های تولیدی:
با قطع شدن برق کارخانه‌های تولیدی تعطیل شده و باعث افزایش هزینه‌های تولید و راکت ماندن سرمایه‌های تولیدکنندگان می‌شود. برای تولید کنند گان قابلیت اطمینان برق از اهمیت بالایی برخوردار است.

ج) ایجاد آلودگی صوتی:
با قطع شدن برق مردم اجباراً برای اجرای کارهای اداری و تولیدی خویش از دستگاه‌های ژنراتور استفاده کرده که در این حالت ضمن ایجاد آلودگی صوتی موجب افزایش هزینه‌ها و آلودگی محیط زیست نیز می‌گردد.

-محمد علی حیدری، کارشناس ارشد مدیریت
کد مطلب: 51547
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/IWnOme
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل