۱
 

اخوان المسلمین؛ نهضتی که به تاریخ پیوست(5) / مصباح زاده

اصول‌گرایی دینی و آرمان‌های حکومت اسلامی، رهایی از قید استبداد و استکبار، جلوگیری از گسترش کمالیسم و نظام لائیک در جهان اسلام و مبارزه با رژیم صهیونیستی برای احقاق حق فلسطینیان، علت وجودی نهضت اخوان المسلمین را تشکیل می‌دهد و عبور از این اصول و آرمان‌ها، چیزی برای اخوانی‌ها باقی نمی‌گذارد. اما اخوانی‌های مصر با طناب رجب طیب اردوغان به چاه کمالیسم سقوط کردند.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۳ ثور ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۵۷
دلایل اختصاصی ناکامی حکومت اخوان المسلمین در مصر
دلایل گفتمانی نهضت اخوان المسلمین در سطح کلان، در بخش‌های پیشین مورد بر رسی مختصر قرار گرفت. در این بخش به دلایل اختصاصی ناکامی و سرنگونی حکومت
در مصر پس از انقلاب(اغتشاش) 25 ژوئیه 2011، رژیم سیاسی تغییر نکرد و تنها قدرت سیاسی جا بجا شد. بجای حسنی مبارک، محمدمرسی و بجای حزب دموکراتیک ملی، حزب آزادی و عدالت، در رأس قوۀ مجریه قرار گرفت. در چنین وضعی اخوانی‌ها نه توان تغییر رژیم را داشتند و نه توان استفاده از ظرفیت آن را برای ادامۀ حکومت.
محمدمرسی در مصر پرداخته می‌شود. در این رابطه می‌توان دلایل متعددی داخلی و خارجی را مد نظر قرار داد که برخی از آنها به شرح زیر است:

1-  در مصر پس از انقلاب(اغتشاش) 25 ژوئیه 2011، رژیم سیاسی تغییر نکرد و تنها قدرت سیاسی جا بجا شد. بجای حسنی مبارک، محمدمرسی و بجای حزب دموکراتیک ملی، حزب آزادی و عدالت، در رأس قوۀ مجریه قرار گرفت. در چنین وضعی اخوانی‌ها نه توان تغییر رژیم را داشتند و نه توان استفاده از ظرفیت آن را برای ادامۀ حکومت. اخوان المسلمین با ماهیت اصلی خودش برای رژیم، گروه‌های سیاسی رقیب، امریکا و اسرائیل قابل قبول نبود و اگر تغییر ماهیت نمی‌داد و تعهداتی به امریکا نمی‌سپرد هرگز نمی‌توانست به قدرت از طریق دموکراتیک دست یابد. اما اگر اخوان تغییر ماهیت نمی‌داد، چه به حکومت دست نمی‌یافت و چه پس از پیروزی در انتخابات، حکومتِ آن سرنگون ساخته می‌شد، اعتبار اخوان المسلمین به عنوان یک نهضت اسلامی مستقل حفظ می‌شد. تغییر ماهیت اخوان چه مصلحتی و چه عمدی و از روی رغبت، فروپاشی ایدئولوژیک این نهضت را در پی داشت که هم در پیروزی و هم در شکست اعتبار خود را از دست می‌داد که چنین شد. دلیل آن واضح است، اصول‌گرایی دینی و آرمان‌های حکومت اسلامی، رهایی از قید استبداد و استکبار، جلوگیری از گسترش کمالیسم و نظام لائیک در جهان اسلام و مبارزه با رژیم صهیونیستی برای احقاق حق فلسطینیان، علت وجودی نهضت اخوان المسلمین را تشکیل می‌دهد و عبور از این اصول و آرمان‌ها، چیزی برای اخوانی‌ها باقی نمی‌گذارد. اما اخوانی‌های
اخوانی‌ها در حالی که اهرم‌های قدرت را در دست نداشتند و بخشی وسیعی از نیروهای سیاسی، مذهبی و مردمی با آنها موافق نبودند فکر می‌کردند با تعاملی که کرده اند امریکا از آن‌ها حمایت می‌کند، خود را در پناه امریکا، قدرتمند و مسلّط بر مصر خیال می‌کردند و به آفت غرور و تکبّر شرم آوری گرفتار شدند.
مصر با طناب رجب طیب اردوغان به چاه کمالیسم سقوط کردند. این تغییرات در ماهیت اخوان المسلمین خیلی عبرت انگیز است؛ چرا که شیخ حسن البنا، اخوان المسلمین را برای مبارزه با گسترش کمالیسم و نظام سیاسی لائیک، تأسیس کرده بود، اما پیروی اخوانی‌ها از الگوی کمالیسم دستاورد بیش از هشت قرن مبارزۀ پر هزینۀ اخوان را برباد داد.
به هرحال، ادامۀ راه سیاسی حسنی مبارک و تشکیل حکومت جدید در چار چوب رژیم فرسودۀ باقی مانده از او مهمترین علت شکست حکومت محمدمرسی و اخوانی‌ها در مصر بود.

2- توهم قدرت سیاسی و مشروعیت دینی. اخوانی‌ها در حالی که اهرم‌های قدرت را در دست نداشتند و بخشی وسیعی از نیروهای سیاسی، مذهبی و مردمی با آنها موافق نبودند و ارتش هم که قدرت اصلی را در دست داشت به حکومت اخوان به عنوان دورۀ گذار و بخشی از یک پازل کلان برای تکمیل کودتای مرحله‌ای نگاه می‌کرد، صرف به دلیل این که در انتخابات ریاست جمهوری، آن‌هم با تفاوت اندکی پیروز شده بودند، و فکر می‌کردند با تعاملی که کرده اند امریکا از آن‌ها حمایت می‌کند، خود را در پناه امریکا، قدرتمند و مسلّط بر مصر خیال می‌کردند و به آفت غرور و تکبّر شرم آوری گرفتار شدند. اما اخوانی‌ها و بخصوص رئیس جمهورشان محمدمرسی این غرور و تکبر را توانستند تنها در برابر گروه‌های سیاسی و اجتماعی رقیب داخلی و مردم مصر و نیز در برابر جمهوری اسلامی ایران و شیعیان در خارج از مصر به نمایش بگذارد، در حالی که در برابر امریکا، اسرائیل و عربستان سعودی از هیچ کُرنش و ذلّت پذیری خود داری نکردند. با وجود
چون انقلاب مصر بر ایدئولوژی اخوان استوار نشده بود، آنها مشروعیت نظری و عملی ویژه‌ای برای پیگیری اهداف‌شان از این انقلاب کسب نکرده بودند. به همین دلیل تلاش‌های هرچند ملایم برای مسلّط ساختن اخوانی‎ها در نهادهای دولتی با مخالفت‌های جدی اغلب اقشار اجتماعی و گروه‌های سیاسی و متصدیان اصلی قدرت مواجه شد و موجبات سقوط دولت مرسی را فراهم ساخت.
ذلّت پذیری و زیر پا گذاشتن اصول اعتقادی، حنای سکولاریسم اخوانی برای امریکا- علی رغم تعهدات پنهانی اخوان به خواسته‌های امریکایی‌ها- در مقایسه با گزینۀ ارتش مصر، رنگی نداشت. به همین دلیل امریکا به تعهدات احتمالی در قبال اخوان المسلمین و دولت مرسی عمل نکرده و با کودتای ارتش و سرنگونی حکومت محمدمرسی مخالفتی نشان نداد.
   از سوی دیگر اخوانی‌ها با وجودی که عملاً از گفتمان دینی و اصول اخوان فاصله گرفته بودند، فکر می‌کردند حالا که از طریق انتخابات، مشروعیت قانونی یافته اند، مشروعیت دینی هم می‌توانند برای ریاست مرسی قائل شوند. هم محمدمرسی در دام کیش شخصیت افتاد و هم اخوانی‌ها آنقدر او را بالا بردند که بقای اسلام را در گرو ریاست او دانستند تا حدی که یکی از رهبران اخوان گفت: « برکناری مرسی، خطرناکتر از نابودی کعبه است.»(113)

3- فقدان ایدئولوژی غالب در انقلاب(اغتشاش) مصر. انقلاب حقیقی، تنها بر مبنای ایدئولوژی تعریف شده صورت گرفته و ماندگار می‌شود. حرکت‌ها و جنبش‌های مدنی و مسالمت آمیز و قهر آمیزی که ایدئولوژی نداشته باشند، نمی‌توانند تغییرات بنیادی در ساختار اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه ایجاد کنند و به همین دلیل، انقلاب تعریف نمی‌شوند، بلکه قیام، شورش یا اغتشاش خوانده می‌شوند. انقلاب مصر به معنای واقعی انقلاب نبود، بلکه شورش‌های خیابانی بود که اخوان در آن نقش اساسی نداشت. چون انقلاب مصر بر ایدئولوژی اخوان استوار نشده بود، آنها مشروعیت نظری و عملی ویژه‌ای برای پیگیری اهداف‌شان از این انقلاب کسب نکرده بودند. به همین دلیل تلاش‌های هرچند ملایم برای مسلّط ساختن اخوانی‎ها در نهادهای دولتی با مخالفت‌های جدی اغلب اقشار اجتماعی و گروه‌های سیاسی و متصدیان اصلی قدرت مواجه شد و موجبات سقوط دولت
تغییر ماهیت اخوان چه مصلحتی و چه عمدی و از روی رغبت، فروپاشی ایدئولوژیک این نهضت را در پی داشت که هم در پیروزی و هم در شکست اعتبار خود را از دست می‌داد که چنین شد.
مرسی را فراهم ساخت.

4-  ناتوانی مرسی و اخوان در مدیریت کشور.

5- مشکلات اقتصادی و ناتوانی مرسی برای حل آن با وجودی که وعده داده بود ظرف مدت صد روز مشکلات شهری، بیکاری و بحران سوخت را حل می‌کند.

6- همراهی با افراطیون سلفی و وهابی و دامن زدن به اختلاف دینی با مسیحیان قبطی و اختلاف مذهبی با مسلمانان شیعه.

7-  همراهی با سیاست‌های رژیم صهیونیستی و تأیید معاهدات امضا شده با این رژیم.
  1. 8- تشکیل مجلس مؤسسان قانون اساسی بدون حضور نمایندگان احزاب و جریان‌های سیاسی.
9- تلاش غیر مدبرانه برای تسلط اخوانی‌ها بر قوۀ قضائیه و افزایش صلاحیت‌های فرا قانونی رئیس جمهوری.

10- عمل نکردن اخوان به وعده‌هایش قبل از پیروزی انقلاب(اعتراض‎های خیابانی) مبنی بر لزوم مستقل بودن یک سوم نمایندگان پارلمان و معرفی تعدادی محدودی نامزدهای انتخاباتی و نیز نا دیده گرفتن مطالبات جوانانی که اعتراض‌ها را در خیابان‌های مصر رهبری می‌کردند. پایان
کد مطلب: 51522
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/p5QuT3
مولف : سید محمدباقر مصباح‌زاده
 


 
جمالی
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۵-۰۲-۱۴ ۱۳:۵۲:۲۶
اسلام اموی= اسلام وهابی= اسلام سلفی= اسلام اخوانی = اسلام امریکایی. (16857)
 
نام و نام خانوادگی
ایمیل