پژوهشکده بین‌المللی تاریخ اجتماعی

پژوهشکدهٔ بین‌المللی تاریخ اجتماعی در آمستردام از سال ۱۹۳۵ فعالیت‌هایش را با هدف «ارتقای سطح دانش و پژوهش‌های علمی در زمینهٔ تاریخ اقتصادی و اجتماعی» آغاز کرد و طی این سال‌ها، با فراهم آوردن امکانات گوناگون توانسته است در جهت بهبود کیفیت مطالعات و تحقیقات در زمینهٔ تاریخ اقتصادی و اجتماعی هم در هلند و در هم عرصه بین‌المللی گام‌های بلندی بردارد.
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱ قوس ۱۳۸۶ ساعت ۰۵:۵۹
پژوهشکده بین‌المللی تاریخ اجتماعی
پژوهشکدهٔ بین‌المللی تاریخ اجتماعی (International Institute of Social History) در آمستردام از سال ۱۹۳۵ فعالیت‌هایش را با هدف «ارتقای سطح دانش و پژوهش‌های علمی در زمینهٔ تاریخ اقتصادی و اجتماعی» آغاز کرد و طی این سال‌ها، با فراهم آوردن امکانات گوناگون توانسته است در جهت بهبود کیفیت مطالعات و تحقیقات در زمینهٔ تاریخ اقتصادی و اجتماعی هم در هلند و در هم عرصه بین‌المللی گام‌های بلندی بردارد.
پژوهشکدهٔ بین‌المللی تاریخ اجتماعی مجموعه‌ای بزرگ و گاه منحصر به فرد از اسناد مرتبط به جنبش‌های اجتماعی در اروپا، آسیا، خاورمیانه و آمریکای لاتین فراهم آورده و آن را در اختیار پژوهشگران مسایل جبنش‌های اجتماعی قرار داده است.
پژوهشگران با مراجعه به بایگانی اسناد، کتابخانه و بخش‌های دیگر این پژوهشکده و استفاده از آن‌ها خواهند توانست پژوهش‌های جامع تری به جامعهٔ علمی عرضه کنند.
این پژوهشکده، هم چنین با برپا کردن کنگره‌ها، گرد هم آیی‌ها، نمایشگاه‌ها و کارگاه‌های آموزشی پژوهشگران را از دیگر موسسات پژوهشی و دانشگاهی جهان گرد هم می‌آورد تا با تبادل دانسته‌ها و تجربیات خود به گسترش امر پژوهش در زمینهٔ مسایل جنبش‌های اجتماعی یاری رسانند.
گاه نیز حاصل پژوهش‌های این پژ وهشگران و مطالب ارائه شده در کنگره‌ها و گردهم آیی‌ها را با کمک ناشران بین‌المللی و یا توسط بحش انتشارات خود چاپ و منتشر می‌کند.
مجلهٔ بین‌المللی تاریخ اجتماعی (The International Review of Social History) یافته‌های نو دربارهٔ مسائل پژوهش‌های اجتماعی، اطلاعات کتاب شناختی و اخبار تخصصی را منتشر می‌سازد.
پژوهشکده با چاپ نشریه گزارش سالانه شرحی مفصل از فعالیت‌های خود را در زمینهٔ گردآوری اسناد، مواد و مطالب، برگزار کردن گردهم آیی‌ها و کارگاه‌های آموزشی و پژوهشی که به کمک پژوهشکده یا توسط همکاران مؤسسه صورت می‌گیرد، در اختیار همگان قرار می‌دهد.

بخش خاور میانه و آسیای مرکزی
فعالیت بخش خاور میانه و آسیای پژوهشکده از سال ۱۹۹۵ (۱۳۷۴) آغاز شد. حوزه فعالیت‌های این بخش مطالعه جنبش‌های اجتماعی ایران، ترکیه، افغانستان، قفقاز و آسیای مرکزی است. این بخش از جمله تا اکنون توانسته است بایگانی اسناد مربوط ایران در زمان حکومت تزاری از سال ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۷ را که در بر گیرنده گزارش‌های رسمی و گزارش‌های مأموران خفیهٔ دولت تزاری دربارهٔ انقلاب مشروطهٔ ایران بوده می‌باشد، به دست آورد. همچنین گزارش‌هایی را که طی همین دورهٔ زمانی در بایگانی‌های تفلیس موجود بوده و عمدتاً به نقش انقلابیان گرجی در انقلاب مشروطه ایران مربوط است، گردآوری کرده است.
مجموعهٔ قابل توجهی نیز از اسناد آرشیو کمینترن، مربوط به سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۴۱ (۱۳۰۰ تا ۱۳۲۱ خورشیدی)، که در بر گیرندهٔ گزارش‌های بخش‌های مختلف کیمنترن و مأموران آن‌ها در منطقه است فراهم آمده؛ همچنین از مجموعهٔ نشریات علنی و غیر علنی درون سازمانی «حزب کمونیست ایران» و «کمیتهٔ انقلابی ایران» که طی همین دوره منتشرمی شده است، نام برد؛ و «کمیتهٔ انقلابی ایران» که طی همین دوره منتشرمی شده است، نام برد.
مجموعه‌ای نیز از اسناد بایگانی‌های حکومت شوروی که گویای سیاست‌های دولت شوروی در قبال ایران و افغانستان و در بردارنده‌ای نکاتی تازه دربارهٔ زندگی ایرانیان پناهنده و ساکن در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی طی سالهای ۱۹۱۷ تا ۱۹۶۰ (۱۲۹۶ تا ۱۳۴۰ خورشیدی) یعنی از تشکیل حکومت شوروی تا دوران پس از جنگ جهانی دوم است، فراهم آمده است. این اسناد از جمله در پروژهٔ پی گیری سرگذشت و کارنامهٔ ایرانیان مهاجر به قفقازکه مشمول تصفیه خونین استالینی شدند، بسیار به کار می‌آید.
در مورد قفقاز با کمک و استفاده از اسناد نو یافته در بایگانی‌های تازه گشودهٔ شوروی می‌توان به تاریخ این منطقه از منظر تازه تر نگریست و از جمله سیاست‌های دولت شوروی در جا به جایی‌های قومی و مهاجرت‌های اجباری را بررسی نمود. روش پژوهشکده در ثبت و ضبط این اسناد شایان ذکر است: پژوهشکده می‌کوشد بس از دستیابی به اسناد و مدارک برای حفظ و نگهداری شان آن‌ها را به صورت میکروفیلم و میکروفیش در آورد و دو نسخه کپی از آنها تهیه کند که یکی در آرشیو کشور اصلی و دیگری در آرشیو پژوهشکده در آمستردام نکهداری می‌شود.
همچنین برای بدست دادن روایتی زنده از تجربهٔ فروپاشی حکومت شوروی و تشکیل دولت‌های ملی جدید در قفقاز و آسیای مرکزی، پژوهشکده طرحی را برای ثبت و ضبط خاطرات و مشاهدات عینی رویدادهای سیاسی و اجتماعی سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱ میلادی در دست دارد و به این منظور مصاحبه‌هایی با دولتمردان سابق، فعالان سیاسی، نخبگان فرهنگی و سیاسی و شاهدان عینی در بین مردم عادی ترتیب داده است. این طرح نخست از آذربایجان در قفقاز آغار شده است وبه تدریج جمهوری‌های دیگر اتحاد شوروی سابق را در بر خواهد گرفت.
یکی از جدیدترین حوزه‌هایی که توجه بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی پژوهشکده را به خود جلب کرده، کشور افغانستان و تجربهٔ بیش از بیست سال جنگ داخلی و مهاجرت‌های گستردهٔ اتباع این کشور به کشورهای همسایه (عمدتا ایران، پاکستان و جمهوری‌های اتحاد شوروی سابق) است. شیوه‌های زندگی و مسایل و مشکلات افغانستانی‌های مهاجرو تجربهٔ ایشان مسئله‌ای است که تا کنون تحقیقی جدی در مورد آن صورت نگرفته است. برای چنین پژوهشی، در کنار جمع‌آوری اسناد مکتوب دربارهٔ این مهاجران، از تاریخ شفاهی نیزبرای ضبط روایت نانوشته استفاده خواهد شد.
گردآوردن اسناد مربوط به تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از پایان جنگ جهانی دوم همواره از اهداف عمدهٔ این بخش از پژوهشکده بوده است و تا کنون توانسته است در همکاری با برخی افراد و مؤسسه‌های پژوهشی در ایران و خارج از ایران مجموعهٔ معتنابهی از کتاب، کپی اسناد، نشریات و اعلامیه‌های سازمان‌های سیاسی فعال در دهه‌های ۱۳۳۰ تا به امروز را فراهم آورد. این نشریات در برگیرندهٔ طیف بسیار وسیعی از نیروهای سیاسی و اجتماعی فعال در ایران معاصر، اعم از میلیون، مذهبیون، گروها و سازمان‌های سکولار و چپ و . . . است؛ مجموعه‌ای از اعلامیه‌های مختلف دوران انقلاب، آرشیو کانون نویسندگان ایران، بخشی از آرشیو سازمان‌ها و احزاب چپ ایران (شامل مراسلات و مکاتبات درون حزبی و سازمانی و اسناد مربوط به کنگره و پلنوم‌های این احزاب و سازمان‌ها) از آن جمله‌اند.
این بحش در کنار مجموعه‌های اسناد نوشتاری، طرح گردآوردن تاریخ شفاهی را نیز دنبال می‌کند که تا کنون عمدتاً شامل نوارهای ویدیویی مصاحبه با گروهی از رهبران و پیشروان گروه‌های سیاسی در ایران بوده است و درحال حاضر در برگیرندهٔ ۲۶۲ ساعت مصاحبه با ۲۸ تن از آن هاست. بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی پژوهشکده در صدد ادامهٔ این طرح به صورت مصاحبه با اعضا و کادرهای پایین‌تر این گروه‌ها نیز است.
دیگر موضوع جالب توجه پژوهشکدهٔ بین‌المللی تاریخ اجتماعی، جنبش‌های اجتماعی زنان است. در این زمینه می‌توان از جمله به مجموعهٔ شخصی صدیقهٔ دولت‌آبادی که از پیشگامان جنبش‌های اجتماعی زنان در ایران بوده است اشاره کرد که به لطف خانوادهٔ محترم ایشان در اختیار بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی پژوهشکده قرار گرفته است.
از آنجا که خط مشی پژوهشکده در کنار بررسی تاریخی جنش‌های سیاسی و اجتماعی در کشورهای هر منطقه روزآمد کردن و پی گیری و ثبت و ضبط رویدادها و تحولات جنبش‌های اجتماعی هر کشور است، بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی نیز بخشی از تلاش خود رامتوجه جنبش اصلاح طلبانهٔ اخیردر ایران و جنبش‌های اجتماعی زنان و دانشجویان کرده است و امیدوار است در آینده قادر باشد ومجموعه اسناد مکتوب ومصور از حرکت‌های اجتماعی اخیر در ایران نیز گردآوری کند و محفوظ بدارد.
در کنار جمع‌آوری اسناد، بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی تا کنون نشست‌های متعدد را برای بررسی تاریخ معاصر این منطقه سازمان داده است. از جملهٔ این نشست‌ها می‌توان به کنفرانس‌های «تجدد آمرانه در ایران و ترکیه»، «کمنترن و شرق»، «اختناق، جا به جایی قومی و مهاجرت» و «تاریخ قرن بیستم ایران: نگاهی از منظر فرودستان» اشاره کرد.
کد مطلب: 348
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/datUUr
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل