زندگینامه

استاد شهید سید علی‌آقا بلخی

«شهید استاد سید علیرضا بلخی» معروف به «سید علی‌آقا بلخی» از جمله انسان‌های فرهیخته و صاحب نامی بود که به ناحق در 22 جوزای سال 1358اسیر دام دژخیمان وطن شد.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۹ اسد ۱۳۹۴ ساعت ۱۷:۵۷
سال‌ها است که افغانستان در تب و تاب جنگ‌های خانمان‌سوز و نا آرامی می‌سوزد. مهاجرت صدها ادیب و دانشمند از یک سو و از سوی دیگر کشته و مفقود شدن هزاران استاد دانشگاه و نخبه علمی فرهنگی ضایعات جبران ناپذیری را بر کشور تحمیل کرده است.
«شهید استاد سید علیرضا بلخی» معروف به «سید علی‌آقا بلخی» از جمله انسان‌های فرهیخته و صاحب نامی بود که به ناحق در 22 جوزای سال 1358 اسیر دام دژخیمان وطن شد.
استاد بلخی در سال 1318 در دامان پدر و مادری دانا و مبارز در شهر باستانی هرات دیده به جهان گشود.
پدر وی عالمه شهید سید اسماعیل بلخی (ره) شخصیتی مبارز و فهیم از درە‌ی بلخاب بود که برای احقاق عدالت در جامعۀ زجرکشیدە‌ی افغانستان، گام در عرصە‌ی مبارزه نهاد و در این راه خطیر از جان و مال خود دریغ نکرده و حدود پانزده سال از جوانی خود را در زندان حکومت شاهی افغانستان گذراند و در نهایت جام شیرین شهادت را نوشید.
مادر استاد سید علی آقا بلخی نیز از دختران عفیف و معتقد هرات بود که مال و ثروت خود را در راه مبارزۀ شوهر نثار کرد و خود با صبوری تمام در دوران سختی که همسرش در زندان به سر می برد به مراقبت از فرزندان خود پرداخت و از طریق فرزند ارشدش سید علی‌آقا، به صورت مخفیانه رابط شهید بلخی و همرزمانش در بیرون از زندان شد تا مسیر مبارزه همسرش خاموش نماند.
استاد شهید سید علی آقا در چنین خانواده‌ای گام به عرصۀ گیتی نهاد و سرشت او از ابتدا با مبارزه و عدالت خواهی عجین گشت. دو ساله بود که پدرش از هرات به شهر مزارشریف تبعید شد و اعضای خانواده اش راهی شمال افغانستان گردیدند.
کودکی سید علی آقا برعکس هم سن و سالانش با تفریح و بازیگوشی قرین نبود، بلکه او در مکتب مبارزه پدر قدم به قدم پیش می رفت و چون بزرگمردان مبارز، عضوی از جلسات سیاسی شهید بلخی شد، چنانکه هنگام شکل‌گیری حزب ارشاد که شهید بلخی پایه گذار آن بود، با این حزب آشنا و بعدها همگام آن شد.
همزمان با رشد علی‌آقا، مبارزۀ پدرش در حال اوج‌گیری بود و دولت برای جلوگیری از اغتشاش و شورش مردمی، شهید سید اسماعیل بلخی و خانواده‌اش را به کابل فرا خواند و اینجا بود که سید علی‌آقا با محیط جدید مبارزاتی پدر آشنا شد. دامنۀ مبارزۀ شهید بلخی رو به گسترش بوده و دولت وقت برای سرکوب مبارزه ایشان، بدون در دست داشتن هیچ سندی، به ناحق شهید بلخی و یازده نفر از دوستان نزدیکش را به زندان افکند؛ زندانی که پانزده سال از بهترین سال های عمر آنان را در برگرفت.
داشتن پدری مبارز که علیه ظلم و بی عدالتی جامعه قد برافراشته بود، عاملی برای ممانعت از تحصیل سید علی‌آقا توسط دولت شد، چرا که پدرش محبوس سیاسی تلقی می‌شد. بنابراین وی از رفتن به مکتب دولتی محروم شده و تحصیل را در محیط خانه آغاز کرد. وی به وسیله مادرش که مسلط به علوم دینی بود، در کنار تحصیل علوم کلاسیک، علوم قرآنی و احکام اسلامی را به خوبی آموخت و بر این علوم تسلط کامل پیدا کرد.
ذکاوت و باهوشی سید علی‌آقا بلخی به حدی بود که وقتی با وساطت عده ای از مریدان اجازۀ تحصیل در مکتب پیدا کرد، با دادن امتحان سویه، وارد صنف چهارم لیسه نجات شده و طی سال‌های تحصیل همیشه شاگرد اول صنف خود بود. وی در سال 1341با رتبه‌ای بالا در دانشکده اقتصاد دانشگاه کابل پذیرفته شد.
کودکی شهید سید علی‌آقا بلخی، همیشه با محنت و سختی همراه بود. یازده ساله بود که پدرش در زندان محبوس شد و سید علی آقا تنها بازوی مادر در ادارۀ خانه و خانواده گردید. سید علی‌آقا در همان آوان کودکی مردی با اقتدار و استوار بود. او نه تنها چون پدری مهربان برای خواهرانش خدیجه و صدیقه بلخی دلسوزی می کرد، بلکه با دقت، ناظر رفتار و کردار آنها بود و همواره چون سایبانی بر سر خواهران سایه می‌افکند و خود را سپر بال آنها می گرداند و همچنین مانند معلمی کارآزموده و با تجربه راهنمای خواهرانش در امور زندگی بود.
نوجوانی سید علی‌آقا بلخی نیز چون کودکی او گذشت. در مسیر مبارزاتی پدر، حامی و رابط او با یاران و مریدانش بود، چنانکه پیام های مبارزاتی شهید بلخی و اشعار انقلابی او را با سختی فراوان و به نحو احسن به مریدانش رسانیده، عامل گستردگی فعالیت مبارزاتی ایشان در دوران حبس بود و در ضمن این مسائل، به تحصیل خود نیز ادامه داد. شخصیت محکم و استقامت سید علی‌آقا بلخی به حدی بود که هرگز طعنه و کنایۀ افراد در مورد پدر محبوسش، فقر و ناداری و حتی لباس‌های وصله زده، هیچ کدام مانع تحصیل او در مکتب نمی‌شد و به همین خاطر با رتبۀ عالی وارد دانشگاه کابل گردید.
شهید سید علی‌آقا بلخی از دانشجویان برتر دانشگاه کابل در دوران تحصیل بود. او علاوه بر درایت و خردمندی خاص، از لحاظ اخلاق و سرشت نیک نیز زبانزد عام و خاص بود. رفتار و منش والای او عاملی شد برای این که تمام هم‌صنفیان و استادان دانشگاه احترام ویژه ای برایش قائل شوند.
در سال 1343 شهید بلخی و یارانش از زندان رها شدند و سید علی آقا بعد از سال ها رنج و سختی، سایۀ پدر را در خانه احساس کرد. در این شرایط، گرچه حس آرامش به خانه بازگشته بود، اما پدر مبارزش هم چنان فعالیت‌های خود را ادامه داده و علی‌آقا هر روز شاهد ملاقات‌های گروهی مردم با پدر بود و سید علی‌آقا نیز در کنار پدر، حامی مردم مستضعف و پریشان حال و خواهان عدالت شد.
سال 1345 زمان خوش یمنی برای خانوادۀ بلخی بود، زیرا تنها پسر شهید بلخی با گذراندن سالهای پرمشقت تحصیل، با رتبۀ عالی دانشکده اقتصاد را سپری کرده و به خاطر نبوغ و لیاقت بالایش به عنوان کادر علمی و استاد در دانشگاه کابل پذیرفته شد.
در سال 1346 استاد علی‌آقا بلخی با خانم سیمین ابراهیمی ازدواج کرد. انتخاب همسری با سواد و با تحصیلات بالا نشان دهنده توجه خاص ایشان به علم و فرهنگ نسل‌های بعد از خودش و توجه به پیشرفت جامعۀ افغانستان و مبارزه با فقر فرهنگی واقتصادی می‌باشد.
خانم سیمین ابراهیمی بلخی دارای دیپلوم افتخاری از کشور فیلیپین و لیسانس ادبیات انگلیسی از فاکولته کابل بود. ثمرۀ این ازدواج سه دختر به نام های غزال، شراره و زیتون و دو پسر به نام‌های سید ابراهیم و سید اسماعیل می‌باشد. متاسفانه یک سال بعد از مفقود شدن استاد سید علی‌آقا، پسر یکساله‌اش سید ابراهیم که انس بیشتری با پدر داشت دوری او را تحمل نکرده و دار فانی را وداع گفت.
دوران خوش سید علی‌آقا بلخی زیاد دوام نیاورد و در سال 1347 پدر شجاع و اندیشمندش به شهادت  رسید و سید علی‌آقا علاوه بر داشتن مسئولیت خانواده، عهده دار رفع مشکلات مردم و مریدان بی‌شمار پدر نیز شد و در کنار فعالیت‌های خود، اشعار علامه بلخی را سر و سامان داده و میراث ایشان را به دوستدارانش رسانید، چنانکه یکی از عوامل بقا و ترویج سخنان و اشعار علامه بلخی، زحمات‌های بی‌حساب استاد سید علی آقای بلخی می‌باشد.
روزگار سخت، از سید علی‌آقا مردی آزموده و دانا می سازد و او با تلاش و کوشش و در اثر لیاقت بالایش در سال ... با گرفتن بورس تحصیلی از بوخم آلمان جهت دوره ماستری همراه با خانواده خود راهی آلمان شده و به تحصیل و تدریس در دانشگاه بوخم مشغول گردید.
وی در سال 1356باکوله باری از علم به کابل بازگشت و بر اثر تقاضای دانشگاه کابل مجدداً به عنوان کادر علمی پذیرفته شد و این بار با دانش بیشتر و تهیه لکچرهای مثمر ثمر و برگزاری کنفرانس‌های مفید، در راه پیشرفت اقتصاد پسمانده کشور نهایت تلاشش را به خرج داد و در راه آموزش نسل جوان از هیچ اقدامی سرباز نزد که نتیجه این تلاش در حال حاضر حضور شاگردان استاد بلخی در مناصب بالای دولتی از وزارت تا سایر پست‌های اقتصادی افغانستان است.
استاد سید علی آقای بلخی در کنار همۀ فعالیت‌های علمی و اجتماعی، کتاب اقتصاد در اسلام را به رشته تحریر درآورد که متأسفانه بعد از مفقود شدن ایشان، کتابش هم سوزانده شده و نتیجۀ سال‌ها زحمت و رنج ایشان برباد می رود.
با این وجود نام نامی استاد سید علی‌آقا بلخی به عنوان استادی کاردان و لایق، همیشه بر اذهان باقی خواهد ماند و دانشکده اقتصاد دانشگاه اقتصاد کابل هیچ گاه توان جبران این ضایعه را نخواهد یافت.
رفتار عالی و استعداد سرشار استاد علی‌آقا بلخی چنان بود که علاوه بر تدریس، به عنوان مترجم زبان آلمانی در بیرون از دانشگاه از او مدد می خواستند و وی که مسلط به زبان‌های پشتو، انگلیسی و آلمانی بود اوقات فراغت خود را به امر ترجمه اختصاص داده بود.
در جامعه نیز شخصیت استوار و سجایای استاد بلخی به حدی بود که پیر و جوان او را چون پدرش علامه بلخی دوست می داشتند و از او در امور مختلف ارشاد و راهنمایی می خواستند. نفوذ نگاه و کلام استاد بلخی از یک سو و رفتار با طمأنینه و آرام وی از سوی دیگر عاملی برای ستایش او از سوی پیر و جوان بود، اما استاد سید علی‌آقا بلخی نه تنها در برابر این حالت مغرور نمی‌شد، بلکه با بردباری تمام به مقابله با حوادث و حل مشکلات آنها می‌پردخت.
او که خود طعم سخت فقر و محنت را چشیده بود، از مردم مستضعف حمایت می‌کرد و ضمن کمک نقدی به مستمندان، با دستان خود لباس و مواد غذایی و سایر مایحتاج ضروری را به افراد غریب و مستمند می‌رساند.
خانواده نیز سید علی‌آقا بلخی را مردی فهیم، مهربان و با اقتدار می دانستند، چنانکه با وجود مهربانی و دلسوزی فراوانی که برای مادر، همسر، فرزندان و خواهران خویش داشت، هرگز بی‌نظمی و اغتشاش در خانواده را نمی‌پذیرفت و چون مدیری کاردان خانوادۀ خود را نظم می‌بخشید و به جبران روزهای سخت گذشته، مادر و خواهران خود را بیش از همیشه حمایت می‌کرد و فرزندان خویش را با نظم و ترتیب در زندگی آشنا می ساخت.
از آنجایی که دشمن همیشه به دنبال از بین بردن شخصیت‌های کاردان و کارساز جامعه بود، استاد سید علی آقا بلخی در سال ... روز 22 جوزا از کلاس درس در دانشگاه کابل همراه با بیست نفر از شاگردان وفادارش ربوده شده و برای همیشه جای خالی خود را در دانشگاه، جامعه و خانواده باقی گذارد.
خانوادۀ داغدیدۀ علامه بلخی بار دیگر با غم از دست دادن پدر و برادری بزرگوار روبرو شدند و فرزندان و همسر داغدارش سالها به انتظار بازگشت ایشان نشستند، تا اینکه در سال 1392 بعد از حدود 53 سال خبر شهادت این عزیز سفر کرده داغ دل همه را تازه کرد و این شعر زیبای علامه بلخی که برای فرزندش شهید استاد سید علی‌آقا بلخی سروده بود در گوش همه نجوا شد:




عـــزیـــزم، ای علــی آقـــای بلخــی
ایا فرزند خـوش سیــــمای بلخی

تــویـــی ای یــادگــار رفتـگـــانـــم
ضـــیـــاء دیــدۀ بیــنـــای بلخــی

نهـــال رستــه امــروزم امـــید است
ثــمــر گیــرد زتـو فردای بلخــی

تــو باشــی باقــیــات الصــالحــاتــم
چه در دنیا، چه در عقبای بلخـی

به یــاد صبــح روی توســت روشن
به زندان ظلمت غــم های بلخــی

به پای مهد طفــلی هایت، ای جــان
سحر گشتـه بسی شـب های بلخی

به گـــوش جان شنـــو پنـــد پدر را
نه صورت باش، شومعنای بلخی

پــی آمـــوزش عـــلم و ادب بــاش
ســفرها کن چــو مــولانای بلخـی

قدم سنجیده نه در ره که خورده است
هـزاران خار غــم در پـای بلخــی

به هــر کــاری بجــو مرضای خالق
همین است از تو استدعای بلخــی

به حبــل دیــن بــزن دســــت توسل
یگــانــه عــروه الوثــقــای بلخــی

منـــه قــرآن ز کف دایــم کـه باشــد
پــی تـرویج او غــوغــای بلخــی

ز نااهـلان و از جهـــال بگـــریـــز
شـــوی تا نخــبــۀ دانــای بلخـــی

ز منهتّـــات حق پرهیـز و می نوش
می توحیــد از صــهبــای بلخـــی

هـــمیــشـــه باش بر فـــرمـــان مادر
که باشــد او عــزیــز آقای بلخــی

حیـــات من رهیـــــن رحمت اوست
شمیــم اوست روح افــزای بلخـی

به خواهر ها رؤوف و مهربان باش
بگیــر، ای پور بلخی! جای بلخی

ز بلخـــاب و ز اهلـــش رو مگردان
که باشــد مســکـــن بابای بلخــی

خدا باشـــــد نگــهــــدارت به هر دم
نبـاشــد پــس دگر پـروای بلخــی

دعایـــت می کنــــم، یارب نگهـــدار
ز سنــگ فتنــه ها مینــای بلخــی

 
کد مطلب: 34290
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/L5Gpuw
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل