استاد دانشگاه بلخ در گفتگو با پیام آفتاب نقش رسانه‌ها در انتخابات را بررسی کرد/ کشور در عصر انقلاب ارتباطات و تکنالوژی قرار دارد

تاریخ انتشار : يکشنبه ۳ حمل ۱۳۹۳ ساعت ۱۶:۲۴
استاد دانشگاه بلخ در گفتگو با پیام آفتاب نقش رسانه‌ها در انتخابات را بررسی کرد/ کشور در عصر انقلاب ارتباطات و تکنالوژی قرار دارد
در 12 سال گذشته در افغانستان رسانه ها به گونه چشمگیری افزایش یافته است. در همین حال دولتمردان کشور تحقق بخشیدن نسبی آزادی بیان و ایجاد رسانه ها در افغانستان را از دست آوردهای یک دهه گذشته می دانند و تاکید می کنند که باید این دستاوردها حفظ گردد.
اکنون در افغانستان بیش از 80 رسانه تصویری، 170 رسانه صوتی، نزدیک به 900 رسانه چاپی و بیش از 100 سایت و خبرگزاری در 12 سال گذشته ایجاد شده و فعالیت می کنند.
یکی از وظایف رسانه ها در کل آموزش و تعلیمات اجتماعی است که در بخش های مختلف باید شهروندان را آموزش دهند که حالا افغانستان در آستانه انتخابات قرار دارد و نقش رسانه ها نیز در این زمان پررنگ و اثر گذار می باشد.
رسانه ها می توانند در آستانه ی مبارزات انتخاباتی نقش مهمی را بازی کنند و مردم را از برنامه ها و اهداف نامزدان اگاهی دهند. در پیوند به موضوع  "نقش رسانه ها در انتخابات" خبرنگار پیام آفتاب در شمال افغانستان گفتگویی را با نورآغا شریفی مسئول دفتر نی «حمایت کننده رسانه های آزاد در افغانستان » در شمال افغانستان و استاد دانشکده روزنامه نگاری دانشگاه بلخ انجام داده که متن کامل این گفتگو در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

 

متن کامل مصاحبه

 

·        پیام آفتاب: جناب استاد، رسانه ها در پروسه‌های ملی به ویژه در پروسه انتخابات در کشور چگونه نقشی را می‌توانند بازی کنند؟
 

نور آغا شریفی: امروز در عصر که ما زندگی میکنیم عصر ارتباطات و انقلاب تکنالوژی است مردم افغانستان چون اکثریت شان فاقد سواد لازم هستند یعنی ما 70 درصد بی سواد را در کشور داریم حالا بیاید در روند های مختلف سیاسی به ویژه انتخابات که قرار است به این نزدیک ها (16 حمل 1392) برگزار شود، بررسی کنیم، تمام مجرای و منبع که مردم میتوانند در مورد مختلف مرتبط به انتخابات معلومات بدست بیاورند همین رسانه ها است. امروز در دور ترین نقطه افغانستان و ولسوالی ها و روستاهای این کشور ما شاهد هستیم که رسانه ها محلی نشرات دارند و این مناطق را تحت پوشش خبری قرار میدهند.

 

رسانه ها در انتخابات می توانند نقش مردم را بارز و برجسته تر بسازد و همان قدرت لازم که مردم در نظام مردم سالاری و دیموکراتیک دارند برایش تفهیم کند، مورد دیگر اینکه رسانه ها مردم را تشویق می کند مبنی بر اینکه در انتخابات شرکت کنند یکی از موارد که انتخابات را مشروعیت می بخشد حضور و مشارکت سرتاسری و همگانی مردم است که باید شرکت کنند و تنها با مردم کابل و بلخ انتخابات افغانستان مشروعیت پیدا نمی کند و نیاز است که همه مردم اعم از زن و مرد در سراسر کشور در انتخابات شرکت کنند تا این پروسه مشروعیت پیدا نماید، حالا رسانه ها با اگاهی دهی ها و برنامه ها لازم مرتبط به انتخابات مردم را تشویق میکند که در این پروسه به گونه ی گسترده حضور و اشتراک کرده تا مشروعیت انتخابات زیر سوال نرود.

 

بحث دیگر ما نظارت است؛ بحث تقلب، تخلف و مشکلات و چالش های که در انتخابات وجود دارد رسانه ها میتوانند که یک نقش نظارتی را هم داشته باشند که با حضور رسانه ها در مرکز های رآی دهی چی پیش از انتخابات چی پس از انتخابات الی اعلام نتایج نهائی بعنوان ناظری که اطلاعات را می گیرد برای مردم منعکس می سازد و از این پروسه دیده بانی می کنند و کسانی که تخلف وتقلب می نماید و یا هم قانون و طرزالعمل های مربوط به انتخابات را مراعات نمی کنند به مردم معرفی نماید.

 

بحث دیگر بحث نگرانی ها، چالش ها و تردیدها که در انتخابات وجود دارد است، بحث امنیت، بحث هزینه و برخی موارد مختلف دیگر چی از نظر اقلیمی، سیاسی، اقتصادی باشد رسانه ها میتوانند که با ساخت سازهای برنامه های مختلف این موارد را به مردم انعکاس و انتقال دهند.

 

بحث دیگر اینست که مردم رآی خوداگاهانه استفاده کنند رسانه ها با پیشکش برنامه های مختلف نامزدان از نشست ها گرفته تا مناظره های نامزدان که در ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی کاندیدا شده اند بیشتر برای مردم به معرفی می گیرد مردم بر اساس برنامه ها و اهداف نامزدان که از طریق رسانه ها منتشر شده است، اگاهانه به پای صندوق های رآی رفته و به گونه ی آزاد رآی شان را استعمال کنند و نیز رسانه ها می توانند که  برای میان برداشتن تعبیض ها قومی، نژادی، سمتی و زبانی نقش خوبی را در انتخابات بازی نمایند.

 

·        پیام آفتاب: آقای شریفی از صحبت‌های شما چنین بر می‌آید که رسانه‌ها در شفافیت انتخابات و نیز بحیث ناظر در انتخابات نقش خوبی را ایفا می‌کنند، حالا پرسش این گونه مطرح می‌شود که آیا رسانه‌ها در افغانستان به آن سطح از توانائی و ظرفیت رسیده‌اند که بحیث ناظر در انتخابات فعالیت نمایند؟ 
 

نورآغا شریفی: یک دسته بندی که از رسانه ها داشته باشیم یک تعداد رسانه ها بر می گردد به احزاب سیاسی، برخی رسانه ها بر می گردد به افراد که تنها براساس اهداف خود و یا سازمان خود رسانه را ایجاد کرده و تعدادی دیگر هم رسانه ها مستقل و آزاد هستند حالا در رابطه به پرسش شما با این دسته بندی که من انجام داده ام، فرق می کند.

 

رسانه ها که ازاد و مستقل هستند می توانند این نقش (نقش ناظر را در انتخابات) به گونه ی مطلوب انجام دهند ولی در قسمت رسانه ها که بیشتر وابسته به احزاب سیاسی، سازمان ها و افراد هستند اهداف و برنامه ها انان را دنبال می کنند که احتمال دارد معلومات و اطلاعات کاذب و گمراه کننده نیز را هم در اختیار مردم قرار دهند. این گونه رسانه ها برای تغییر افکار عامه از هر گونه وسیله ی شاید در انتخابات استفاده خواهند کرد تا به ان اهداف که حزب و یا سازمان شان دارند، برسند. اما ما در کمیسیون مستقل انتخابات یک کمیسیون بنام کمیسیون رسانه ها و کمیسیون شکایت های انتخاباتی داریم و این مرجع در تعین طرزالعمل های و همچنان ناظر بر محتویات و نشرات رسانه ها هستند که در صورت تخلف و غیر اصول کار کنند، مورد پیگیرد قرار میدهند.

 

·        پیام آفتاب: جناب استاد، آنگونه که شما رسانه های موجود در کشور را دسته بندی و طبقه بندی کردید، یک تعداد از رسانه‌ها وابسته به احزاب و سازمان‌ها هستند که اهداف خاص خود را دنبال می کنند؛ حال به نظر شما آیا فعالیت این گونه رسانه ها آزادی بیان و آزادی رسانه ها را در کشور خدشه دار نمی‌سازند؟ 
 

نورآغا شریفی: در قانون رسانه های همگانی افغانستان سهولیت ایجاد رسانه ها برای افراد حکمی و حقیقی داده شده است من به عنوان یک فرد و یک اتباع افغانستان می توانم یک رسانه تاسیس کنم و دیگر افراد، سازمان ها، نهادها و احزاب می توانند که رسانه ایجاد کنند از منظر قانون برای ایجاد رسانه ها هیچ مشکلی نداریم احزاب هم می تواند یک رسانه داشته باشد و یک نهاد هم می تواند یک رسانه داشته باشد.

 

حالا مشخصآ در رابطه به پرسش شما که آیا ازادی بیان را خدشه دار ساخته یا نساخته است اما واقعآ در بسیاری موارد دیده شده است همین رسانه ها که وابسته هستند و رسانه ها که بر منافع سازمان و نهاد خود کار می کنند، به حریم خصوصی افراد تجاوز کرده و اصل های عمده و اساسی که اصل بی طرفی و توازن روزنامه نگاری است در نظر نگرفته و زیر سوال بردن که این همه از موارد آزادی بیان در یک کشور دانسته می شود من میپذیرم رسانه ها که وابسته بودند بدبختانه اصول، اخلاق، رفتار و بحث حقوقی رسانه ها را رعایت نکردند. عدم این موارد می تواند آزادی بیان را در افغانستان زیر پرسش ببرده و یک مانع باشد برای بیشتر تامین شدن ازادی بیان در کشور.

 

·        پیام آفتاب: آقای شریفی یک از وظایف رسانه‌ها آگاهی‌دهی و بلند بردن ظرفیت مردم می‌باشد، اکنون از دید شما به عنوان یک خبرنگار، رسانه‌ها تا چه حد توانسته‌اند این وظیفه خود را صادقانه و به گونه‌ای مطلوب انجام دهند؟ 
 

نورآغا شریفی: خوب من تا حدودی از این منظر فعالیت رسانه ها در افغانستان راضی هستم، حالا یک بحث عمده رسانه ها تجاری می باشد که نامزدان هم خوشبختانه دانسته که یک مجرا وجود دارد که میتوانند در میان مردم مشهور، معروف شوند و بیشتر مردم طرف شان توجه کنند که همین رسانه ها است.

 

یک بخش دیگر اینست که بیشتر رسانه ها خودشان تلاش دارند بنابر همان کارزها و مبارزات که میان رسانه ها وجود دارد، برنامه ها و گزارش های مختلف با شیوء و سبک های خاص برای مردم ارائه کنند و توجه ی نامزدان را همچنان جلب نمایند با ارائه معلومات و اطلاعات دقیق می توانند که برنامه ها واهداف نامزدان را برای بدست آوردن پول به نشر بی رسانند که این هم در اگاهی دادن مردم و ظرفیت سازی مردم نقش به سزای دارد.

 

رسانه ها کنونی افغانستان در آستانه ی انتخابات برنامه ها ویژه و بی نظیر از نگاه محتوا، ارائه و سبک را تهیه و منعکس می سازند که این گونه برنامه ها در تاریخ رسانه ها افغانستان وجود نداشت که اینهمه می توانند اگاهی مردم را بلند ببرد.

 

در کل من به این باور هستم که در چند سال اخیر در افغانستان رسانه ها در قسمت اگاهی دهی واقعآ تغییرات بزرگی را صورت گرفته و در آینده همچنان انجام خواهد پذیرفت.

 

·        پیام آفتاب: جناب شریفی موضوع دیگر برخورد دو گانه نامزدان انتخابات ریاست جمهوری با رسانه‌ها است، که برخی از نامزدان در برنامه‌ها، کنفرانس‌ها و نشست‌هایشان رسانه‌های محدود و رسانه‌هایی که مطابق میل شان هستند، دعوت می‌کنند؛ شما این گونه موارد را چگونه می‌بینید؟ 
 

نورآغاشریفی: حق دسترسی به اطلاعات و معلومات حق هر شهروند است این حق زمانی تحقق پیدا می کند که رسانه ها در محافل، مجالس و برنامه ها مختلف حضور داشته باشند تا از طریق همین رسانه ها مردم به اطلاعات مورد نیاز شان دست پیدا کنند اگر فردی، سازمان یا نهادی حق یک رسانه را سلب می کند و او را به نشست هایشان اجازه نمی دهند خلاف قانون عمل می نمایند.

 

موضوع که وجود دارد اینست که برخی از کسانی که خود را به ریاست جمهوری و یا هم شوراهای ولایتی نامزد کردند همو ظرفیت لازمی را ندارند که از برنامه هایشان دفاع نمایند و برنامه ها واهداف خوبی نمی داشته باشند، بدون شک زمانی که او نامزد یک کمپاین انتخاباتی را برگزار می کند شاید هم برنامه های عجیب و غریب باشد و برنامه های مختلف را هم که مرتبط به موضوع بحث نباشد مطرح نماید و ترس دارد که رسانه های که مطابق میل شان عمل نمیکنند همان حرف ها و سخن های عجیب اش را منعکس سازند به همین دلیل است که آن گونه نامزدان رسانه های را دعوت می کند که حداقل رسانه ها حرف هایش را سانسور می کند.

 

·        پیام آفتاب: آقای شریفی، زمانی که برخی رسانه‌ها دعوت نشوند و رسانه‌هایی هم که دعوت می‌شوند حرف‌های نامزدان را سانسور کنند، آیا اصل‌های اساسی روزنامه نگاری که بیطرفی و توازن است زیر پرسش نمی‌رود؟
 

نورآغا شریفی: دقیقآ، دقیقآ زمانی که یک فرد به عنوان یک مصاحبه شونده معلومات و اطلاعات را به رسانه ها و خبرنگاران می دهند باید دقیق و سنجیده صحبت نمایند پس از مصاحبه حق ندارند که بر خبرنگار بگوید که یک قسمت صحبت ها را نشر کنید و یک قسمت را نشر نکنید و تعیین و انتخاب بخش های از صحبت های مصاحبه شونده بر می گردد به حق خبرنگار اگر خبرنگاری تحت فشار، پیشنهادات و فرمایشات مصاحبه شونده می رود بدون شک اصول و موازن روزنامه نگاری و نیز بیطرفی خبرنگار زیر سوال می رود و غیر مسلکی بودن خبرنگار برجسته تر مطرح می گردد.

 

پیام آفتاب: به عنوان آخرین پرسش، موضوع اعتبارنامه‌های کمیسیون مستقل انتخابات است که برای رسانه‌ها و خبرنگاران در آستانه انتخابات توزیع می‌شود تا رسانه‌ها به گونه‌ای آزاد گزارشات و برنامه‌های خود را تهیه و ترتیب دهند، بررسی‌های نی (حمایت کننده رسانه های آزاد در افغانستان) چه چیزی را نشان می‌دهد؟ رسانه‌ها تا چه حد مطابق این طرزالعمل رفتار کرده‌اند و اعتبار نامه بدست آوردند؟
 

نورآغا شریفی: بدبختانه تاهنوز هم در موضوع حقوقی، مالکان رسانه های مشکل دارند و اعتبار نامه های رسانه ی کمیسیون مستقل انتخابات را بدست نیاورند و این پروسه با یک سری مشکل جریان دارد تمام رسانه ها در افغانستان به ویژه رسانه های محلی تاهنوز اعتبار نامه بدست نیاورده اند و زمانی که این اعتبار نامه را رسانه ها نداشته باشند حق مصاحبه، تصویر برداری و عکاسی را در مرکز های رآی دهی و انتخاباتی ندارند.

 

حالا سوال اینجاست چرا این پروسه با مشکل مواجه است و رسانه ها مکمل اعتبار نامه نگرفته اند دلیل اش هم این است که برخی از خبرنگاران تا اکنون از دستورالعمل ها و قوانین به گونه ی کامل اگاهی نیستند که من امیدوارم تا زمان برگزاری انتخابات این مشکل از میان برداشته شود و خبرنگاران باقی مانده اعتبار نامه اخذ نمایند.

 

پیام آفتاب: جهان سپاس آقای نورآغا شریفی استاد دانشگاه بلخ و مسئول دفتر نی در شمال کشور.
 

نورآغاشریفی: ممنون از شما و همکاران تان.

 

-حبیب نجفی زاده / مزارشریف
 
کد مطلب: 26874
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/BVe71w
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل