امانِ افغان

تاریخ انتشار : يکشنبه ۲۱ عقرب ۱۳۹۱ ساعت ۱۲:۴۵
امانِ افغان
اَمانِ اَفغان، نشریه خبری، سیاسی و اجتماعی به زبان فارسی که در فاصله سال‌های 1298-1307 ش/1919- 1928 م، در کابل منتشر می‌شد.
این نشریه در ماه حمل 1298/آوریل 1919 در پی قتل حبیب‌الله خان حاکم افغانستان (حک 1319-1337 ق/1901-1919 م) و تعطیلی روزنامه سراج الاخبار، پا به عرصه وجود گذاشت (آهنگ، 1/85). نخستین مدیر آن، عبدالهادی داوی بود که با روی کار آمدن امان‌الله خان (حک 1337-1347ق/1919- 1928م)، روزنامه خود را با الهام از نام حاکم جدید، امان افغان نامید (همانجا؛ ایرانیکا؛ I/921 صدرهاشمی، 1/271). نزدیکی این روزنامه به دستگاه حکومت، عملاً آن را به ارگان رسمی امان‌الله خان مبدل ساخته بود (آهنگ، همانجا؛ دوپره، 440).
از گفته‌های آهنگ (1/87 - 88) که شماره‌های مختلف امان افغان را مشاهده کرده است، برمی‌آید که این نشریه در 3 دوره جداگانه انتشار یافته است: آغاز دوره اول 22 ماه حمل 1298 بود که پس از 4 شماره انتشار آن متوقف شد. دوره دوم از 23 ماه عقرب همان سال شروع شد و پس از 10 شماره متوقف گردید؛ و ابتدای دوره سوم از 10 حمل 1299 ش/30 مارس 1920 م بود که تا پاییز 1307 ش/1928 م انتشار آن ادامه یافت.
امان افغان در دوره اول، هر 15 روز یک بار انتشار می‌یافت و در دوره‌های بعد، شکل هفته‌نامه به خود گرفت، ولی در اواخر انتشار روزانه منتشر می‌شد (آهنگ، صدرهاشمی، همان جاها؛ مایل هروی، 19). در طول این مدت، اداره این نشریه را علاوه بر عبدالهادی داوی کسانی مانند محمدخان فرحت، عبدالجبارخان، می‌رسید قاسم‌خان، غلام‌احمد و غلام نبی جلال‌آبادی عهده‌دار شدند (آهنگ، 1/85 - 86؛ جویا، 286؛ فرهنگ، 1(2)/556).
اهداف‌ اصلی بنیانگذار امان افغان عبارت بود از: تشویق مردم به تحصیل علوم، آگاهی دادن به آن‌ها، ترویج افکار آزاد، آشنا ساختن مردم با امور سیاسی دنیا و پشتیبانی از دولت افغانستان (آهنگ، 1/97). بر این‌اساس، محتویات امان‌افغان شامل این‌مطالب بود: سر مقاله، خبر، مقالات علمی، بیانیه‌های رسمی دولت، نامه‌های رسیده، داستان‌های کوتاه و اعلانات (همو، 1/88).
از مهم‌ترین بخش‌های این نشریه، اخبار بود که به داخلی و خارجی تقسیم می‌شد. خبرهای داخلی به وسیله خبرنگاران امان افغان جمع‌آوری، یا از دیگر جراید داخلی نقل می‌شد. خبرهای خارجی شامل اخبار جهان اسلام و غرب بود که از تلگراف‌ها، یا از نشریات خارجی فراهم می‌آمد (همو، 1/88 -89، 95؛ مایل هروی، همانجا؛ صدرهاشمی، 1/272).
سرانجام، در پاییز 1307 ش، در پی شورش و اغتشاش قبایل افغان بر امان‌الله خان و فرار او به قندهار، نشریه امان افغان نیز به پایان راه خود رسید و آخرین سردبیر آن، غلام نبی جلال‌آبادی در این گیرو دار کشته شد (آهنگ، 1/86؛ جویا، 79؛ فرهنگ، 1) 2/538 -539.
 


مآخذ: آهنگ، محمدکاظم، سیر ژورنالیزم در افغانستان، کابل، 1349 ش؛ جویا، سرور، «مطبوعات و نشریات ما» ، کابل، 1311ش، س2، شم 3؛ صدر هاشمی، محمد، تاریخ جرائد و مجلات ایران، اصفهان، 1363ش؛ فرهنگ، میرمحمد صدیق، افغانستان در پنج قرن اخیر، مشهد، 1371ش؛ مایل هروی، نجیب، معرفی جراید و مجلات افغانستان، کابل، 1311ش؛ نیز:
Dupree, L. , Afghanistan, New Jersey, 1973; Iranica.


فرید قاسمی
کد مطلب: 19519
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/aNA0sh
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل