عبدالحی حبیبی

تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۸ عقرب ۱۳۸۶ ساعت ۰۷:۴۹
عبدالحی حبیبی
 استاد عبدالحی حبیبی ، در سال ۱۲۸۹ هجری شمسی در شهر قندهار در یک خانواده ی روحانی به دنیا آمد و در سال ۱۳۶۳ در کابل چشم از جهان بست . پدرش مولوی حبیب الله مشهور به محقّق قندهاری ( ابو آخوند زاده ) بود و جدش مولوی عبدالرحیم در سال ۱۲۹۸ توسط امان الله خان کشته شد . حبیبی تحصیلات ابتدایی را به طور خصوصی نزد پدرش و علمای دینی قندهار به پایان رساند. او علوم دینی و فنون ادبی را از مولوی عبدالواسع پسر عمویش که از جمله ی  مشروطه خواهان بود فرا گرفت و در پانزده سالگی به عنوان معلّم در یکی از مدارس قندهار مشغول به کار شد. حبیبی از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۶۳ مسؤولیت ها  و وظایف مهمّی چون معلّمی ، مدیریت جریده ی « طلوع افغان » ، ریاست آکادمی پشتو ، استادی دانشگاه و ریاست دانشکده ی ادبیات ، نمایندگی دوره ی هفتم شورای ملّی ، ریاست انجمن تاریخ و مشاوری وزارت اطلاعات و فرهنگ را به عهده داشت .
 مرحوم عبدالحی حبیبی از بدو به قدرت رسیدن محمّد نادر شاه با او به مخالفت پرداخت و مقالاتی را در سال ۱۳۰۹ با نام مستعار « پریشان » در جریده ی « افغانستان » چاپ لاهور علیه نادر شاه به چاپ رسانید . در سال ۱۳۲۹ هنگامی که رهبران ویش زلمیان دستگیر شدند به پاکستان رفت و بر ضد خانواده ی سلطنتی( آل یحی ) به تبلیغات پرداخت . حکومت شاه محمود خان از حبیبی سلب تابعیت کرد ، امّا او این تصمیم را نپذیرفت و زمانی که روابط پاکستان با افغانستان تیره شد حاضر نگردید علیه منافع ملّی اقدامی نماید و به همین دلیل پاکستانی ها او را تحت فشار قرار دادند. بعد از برکناری شاه محمود خان و روی کار آمدن محمّد داوود ، با وجودی که او را سردار دیوانه نامیده بود ، در سفارت افغانستان در کراچی پناهنده شد و دوباره به افغانستان بازگشت . حبیبی در دهه ی دموکراسی با غلام محمّد فرهاد در حزب افغا ن ملّت همکاری می کرد و با سردار داوود خان نیز رابطه داشت .
 حبیبی در دوران جهاد و تجاوز شوروی سابق به افغانستان در کابل می زیست تا این که در سال ۱۳۶۳ از دنیا رفت. او به عنوان یک محقّق و دانشمند در کشورهای ایران ، پاکستان ، هند و آسیای میانه شهرت دارد و از جمله ی کسانی است که به گفته ی خودش « زبان مرده و نامرتب پشتو» را حیات ادبی و تاریخی بخشیده است. حبیبی از نظر علمی تا درجه ی پروفیسوری در دانشگاه کابل ارتقاء یافت و چندین سال در این دانشگاه و سایرمجامع علمی و ادبی به عنوان استاد خدمت کرد . آثار حبیبی از تألیف ، ترجمه ، تحشیه ، تعلیق و مقابله به ۱۱۵ جلد کتاب و رساله ی چاپ شده و قلمی می رسد که بعضی از آنها به شرح زیر است :
۱- تاریخ افغانستان بعد از اسلام .
۲- تاریخ مختصر افغانستان دو جلد .
۳- اریخ افغانستان در عصر گورکانی هند .
۴- تاریخ خط و نوشته های کهن افغانستان .
۵- ظهیر الدّین بابر .
۶- جنبش مشروطیت در افغانستان .
۷- زبان دو هزار ساله ی افغانستان .
۸- راهنمای تاریخ افغاستان .
۹- سر رشته ( طریقه ی خواجه ) از عبدالرّحمان جامی ( تصحیح و تحشیه ) .
۱۰- صد میدان ( ترتیب و تصحیح ) .
۱۱- طبقات ناصری ، دو جلد ( تصحیح ، مقابله و تحشیه ) .
۱۲- طبقات صوفیه ( تصحیح و تحشیه ) .
۱۳- نگاهی به سلامان و ابسال .
۱۴- یک تحقیق نوین درباره ی کابل شاهان .
۱۵- هفت کتیبه ی قدیم .
۱۶- هنر عهد تیموریان .
۱۷- پته خزانه ( = گنج نهان ) ، تصحیح و تحشیه .
۱۸- پشتو لویکان غزنه .
۱۹- دپشتو ادبیاتو تاریخ ( = تاریخ ادبیات پشتو ) .
۲۰- مشاهیر ابدالیان .
۲۱- لوی احمد شاه بابا ( احمد شاه بابای بزرگ ) .
۲۲- افغانستان در عصر تیموریان هند .
۲۳- مقدمه ی کلیات خوشحال خان .
۲۴- پشتانه شعرا ( = شعرای پشتون ) ، دو جلد .
۲۵- شرح بیتین مثنوی ( ترتیب و تصحیح ) .
۲۶- مؤرخان گمنام افغان .
۲۷- نوای معارک ، از عطا محمّد ، طبع حبیبی در کراچی .
۲۸- تاریخچه ی شعر پشتو .
۲۹- مقدمه ی دیوان عبدالقادر خان ختک .
 علاوه بر کتب و رساله های چاپی و خطی ، حدود ۵۰۰ مقاله ی حبیبی در مجلات داخلی و خارجی چاپ شده است . وی به مدت ده سال مدیریت جریده و روزنامه ی طلوع افغان و به مدت سه سال مسؤولیت نشر مجله ی کابل را به عهده داشت و مقالات متعددی نوشت.
کد مطلب: 137
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل