به مناسبت سالروز خروج نیروهای بریتانیا از افغانستان

جنگ اول افغان و انگلیس درس‌ها و عبرت‌ها

طولانی‌ترین جنگ افغانستان با امپراطوری بریتانیا بوده‌است که حدود یک قرن طول کشیده‌است و در طول قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی بریتانیا سه بار به افغانستان لشکر کشی نموده و با مردم و حکومت‌های افغانستان وارد جنگ شده‌است که به جنگهای سه گانهٔ افغان و انگلیس مشهور است.
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۹ میزان ۱۴۰۰ ساعت ۱۷:۰۰
جنگ اول افغان و انگلیس درس‌ها و عبرت‌ها
نوزدهم میزان/مهر مصادف است با سالروز خروج نیروهای انگلیسی از کابل در سال ۱۲۲۱شمسی و پایان جنگ اول افغانستان و انگلیس.
لشکرکشی انگلستان به افغانستان در راستای رقابت دو قدرت جهانی یعنی بریتانیا و روسیه تزاری بود از این جهت بریتانیا برای جلوگیری از پیشروی روسها و نیروهای امپراطوری روسیه تزاری به سمت جنوب آسیا به افغانستان لشکر کشی نمود تا منطقه حائل میان هند و امپراطوری روسیه وجود داشته باشد.
سرزمینی که هم‌اکنون افغانستان نامیده می‌شود جنگ‌های زیادی را در تاریخ خود دیده‌است و جهان‌گشایان و قدرت‌های جهانی همچون اسکندر مقدونی، چنگیزخان مغول، تیمورخان لنگ، امپراطوری بریتانیا، اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا به این سرزمین لشکر کشی نموده‌اند.
طولانی‌ترین جنگ افغانستان با امپراطوری بریتانیا بوده‌است که حدود یک قرن طول کشیده‌است و در طول قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی بریتانیا سه بار به افغانستان لشکر کشی نموده و با مردم و حکومت‌های افغانستان وارد جنگ شده‌است که به جنگهای سه گانهٔ افغان و انگلیس مشهور است.
نخستین جنگ افغان-انگلیس با ورود نیروهای انگلیسی از دره بولان و شهر کویته در جنوب افغانستان آغاز شد و در تاریخ ۵ ثور/اردیبهشت ۱۲۱۸ برابر با ۲۵ اپریل ۱۸۳۹ سربازان انگلیسی بدون هیچ مقاومتی قندهار را تصرف کردند. مسیر بعدی آنها به سمت کابل از راه غزنی بود، آنها جلال‌آباد و کابل را سه سال در تصرف خود داشتند، اما در نهایت با تلفات سنگین در ۱۹ میزان/مهر ۱۲۲۱ برابر با ۱۱ اکتبر ۱۸۴۲ مجبور به عقب‌نشینی به هندوستان شدند.
جنگ اول افغان و انگلیس که سه سال طول کشید (۱۸۳۹ – ۱۸۴۲) در بخش جنوبی درهٔ هلمند روی داد. این جنگ که میان نیروهای کمپانی هند شرقی بریتانیا و افغانستان رخ داد، روی‌هم رفته با پیروزی افغان‌ها بر انگلیس پایان یافت.
 بر اساس منابع تاریخی
جالب این جاست جنگ بر سر کنترل افغانستان و رقابت روسیه و آمریکا و انگلیس همچنان ادامه دارد و یک قرن بعد از آن ماجرا ما اکنون نیز شاهد خروج نیروهای خارجی به محوریت آمریکا و انگلیس از افغانستان هستیم و نیروهای آمریکایی و انگلیسی که ۲۰ سال پیش به بهانه مبارزه با تروریسم وارد افغانستان شدند تا بستان امسال مجبور به خروج از افغانستان گردیدند.
در این جنگ حدود ۴۵۰۰ نفر از سربازان انگلیسی و هندی کمپانی هند شرقی بریتانیا به همراه ۱۲۰۰۰ نفر از مردمان و خانواده‌های وابسته به اردوگاه انگلیس، توسط جنگجویان افغانستانی کشته شدند، اما در نهایت در جنگ کابل، انگلیسی‌ها توانستند کابل را به تصرف خود درآورند. این جنگ، یکی از اولین لشکرکشی‌های بزرگ قرن نوزدهم در جریان رقابت‌ها بر سر تصاحب قدرت و نفوذ در منطقه آسیای میانه بود که با عنوان بازی بزرگ میان امپراتوری بریتانیا و امپراتوری روسیه شناخته می‌شود.
پس از اشغال کابل دوست محمدخان پادشاه وقت افغانستان تسلیم شده و مجبور به رفتن به هند شد و شاه شجاع درانی با حمایت نیروهای انگلیسی مستقر در کابل به حکومت رسید.
با وجود سقوط کابل به دست انگلیسی‌ها و بر تخت نشاندن شاه شجاع جنگ ادامه یافت و نیروهای قبایلی افغان به مبارزه با نیروهای انگلیسی پرداختند و کابل را محاصره کردند. در ماه جنوری انگلیس‌ها اعلان کردند که حاضر به تخلیه کابل هستند. دولت کابل به نیروهای انگلیسی تضمین داد که در راه برگشت نیروهای انگلیسی به هند به آنان کاری نداشته باشد. اما نیروهای قبایلی و مبارزان افغان این تضمین را نپذیرفتند.
هنگامی که کاروان نیروهای انگلیسی که تعدادی زن و کودک و خدمه هم همراهشان بود در حال بازگشت به هند بودند نیروهای قبایلی افغان به آنان حمله کردند و همه را قتل‌عام نمودند.
و شاه شجاع هم در کابل کشته شد پس از کشته شدن شاه شجاع، دوست محمدخان از هند به افغانستان بازگشت و مورد استقبال مردم قرار گرفت.
لشکرکشی انگلستان به افغانستان در راستای رقابت دو قدرت جهانی یعنی بریتانیا و روسیه تزاری بود از این جهت بریتانیا برای جلوگیری از پیشروی روسها
نتیجه ملموس و مشخص این دو ورود و خروج تداوم رقابت قدرتها و جنگ سرد میان ابرقدرتها و بیگانه ستیزی و تسلیم ناپذیری افغانستانیهاها است و یک درس عبرت آموز برای قدرتهای خارجی که خیال تسخیر و کنترل افغانستان را در سر نپروراند و جنگنده‌های B52 و مادر بمب‌ها هم نمی‌تواند بر اراده مردم پیروز شود.
و نیروهای امپراطوری روسیه تزاری به سمت جنوب آسیا به افغانستان لشکر کشی نمود تا منطقه حائل میان هند و امپراطوری روسیه وجود داشته باشد.
اما این لشکر کشی به افغانستان و تصرف کابل از سوی مردم افغانستان تجاوز تلقی شده و بر ضد آن دست به سلاح بردند و سر انجام پس از سه سال مبارزه انگلستان را مجبور به عقب‌نشینی از افغانستان کردند.
جالب این جاست جنگ بر سر کنترل افغانستان و رقابت روسیه و آمریکا و انگلیس همچنان ادامه دارد و یک قرن بعد از آن ماجرا ما اکنون نیز شاهد خروج نیروهای خارجی به محوریت آمریکا و انگلیس از افغانستان هستیم و نیروهای آمریکایی و انگلیسی که ۲۰ سال پیش به بهانه مبارزه با تروریسم وارد افغانستان شدند تا بستان امسال مجبور به خروج از افغانستان گردیدند.
نتیجه ملموس و مشخص این دو ورود و خروج تداوم رقابت قدرتها و جنگ سرد میان ابرقدرتها و بیگانه ستیزی و تسلیم ناپذیری افغانستانیهاها است و یک درس عبرت آموز برای قدرتهای خارجی که خیال تسخیر و کنترل افغانستان را در سر نپروراند و جنگنده‌های B52 و مادر بمب‌ها هم نمی‌تواند بر اراده مردم پیروز شود.
اکنون مردم افغانستان پس از خروج نیروهای آمریکا و ناتو در شرایط حساس تاریخی قرار گرفته‌است مردم و حاکمان افغانستان نیز با درس آموزی و عبرت گرفتن از گذشته با تشکیل دولت ملی و فراگیر و کنار گذاشتن تعصبات قومی، زبانی و مذهبی زمینه دخالت بیگانگان را از بین ببرد و با اتحاد و همدلی آینده روشن را برای سرزمین خود رقم بزنند.
کد مطلب: 97825
گزارشگر : پایگاه اطلاع رسانی پیام آفتاب
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل