اهداف و انگیزه‌های شوروی از تجاوز به افغانستان

پس از کودتای 7ثور/ اردیبهشت 1357 کمونیست‌ها در افغانستان و به قدرت رسیدن حزب دموکراتیک خلق در کابل زمینه برای مداخله مستقیم و حضور ارتش شوری در افغانستان آماده گردید و رهبران اتحاد جماهیر شوروی را به اشغال افغانستان و ضمیمه کردن آن کشورهای سوسیالیستی عضو اتحاد شوری وسوسه کرد.
تاریخ انتشار : يکشنبه ۷ جدی ۱۳۹۹ ساعت ۱۵:۰۹
اهداف و انگیزه‌های شوروی از تجاوز به افغانستان
روسها از دیر باز آرزوی رسیدن به اقیانوس هند و آبهای گرم
گسترش قیامهای مردمی در افغانستان و خطر سقوط رژیم کمونیستی تحت حمایت شوروی رهبران کرملین را برآن داشت تا با اعزام نیروی نظامی به افغانستان هم از سقوط حکومت دست نشاندۀ خود جلوگیری نماید و هم به آرزوی دیرینه روسها برای گسترش قلمرو خود به سمت جنوب و اقیانوس هند جامه عمل پوشاند.
را در سر می پروراند و یکی از اهداف پیتر کبیر رسیدن به این آبها بود. پس از پیروزی انقلاب سوسیالیستی اکتبر 1917 به رهبری لنین و سقوط حکومت تزاری روسیه و حاکمیت کمونیست‌ها بر این کشور و تشکیل اتحاد جماهیر شوروی اهداف توسعه طلبانه تزارها بوسیلۀ کمونیستها دنبال گردید و پیشروی خود به سمت جنوب را ادامه داد و سرزمین‌های آسیای میانه را یکی پس از دیگری بلعید.
روسها پس از تسخیر بخارا در سپتامبر1923خیال تصرف افغانستان و رسیدن به هند بریتانیوی را در سر می‌پروراند اما شرایط منطقه‌ای و مشکلات داخلی شوروی این اجازه را به آنها نداد و روسها از اشغال افغانستان منصرف گردیدند.
اما پس از سال 1343ش و تصویب قانون اساسی جدید و آزادی احزاب زمینه برای مداخله شوروی در افغانستان فراهم گردید. ایجاد فضای باز سیاسی و آزادی فعالیت احزاب از یک سو و رشد جمعیت شهری و تحصیل کرده و ترجمه و تکثیر آثار مارکس و انگلس و ترویج افکار سوسیالیستی میان دانشگاهیان و تحصیل کرده‌های افغانستانی از سوی دیگر زمینه را برای فعالیت کمونیست‌ها و تأسیس حزب خلق با اندیشه‌های سوسیالیستی در افغانستان فراهم ساخت.
سرانجام "حزب دموکراتیک خلق افغانستان" به رهبری نور محمد تره‌کی در تاریخ 11جدی/دی 1343 برابر با اول جنوری 1965 تأسیس و شروع به فعالیت کرد و با استفاده از فضای
یکی از اهداف مهم روسیه دسترسی به اقیانوس هند و آبهای آزاد بود که اشغال افغانستان و سپس پاکستان روسها را به آرزوی دیرین شان می‌رساند.
باز سیاسی آن دوران به جلب و جذب دانشجویان، تحصیل کردگان و افسران ارتش پرداخت و اینگونه نفوذ خود را میان افراد تحصیل گرده و دانشگاهی و ارتش ملی افغانستان افزایش داد.
پس از کودتای سردار محمد داود خان در تاریخ 26 سرطان/تیر 1352 با حمایت نیروهای چپگرا و سرنگونی نظام پادشاهی و برقراری نظام جمهوری در افغانستان زمینه برای فعالیت و نفوذ گسترده در ارتش ملی و نهادهای امنیتی افغانستان آماده گردید و نیروهای چپ متشکل از جناح‌های خلق و پرچم نفوذ خود را در بدنۀ دولت، ارتش و نهادهای امنیتی افغانستان مستحکم تر کرد و زمینه برای کودتای 7 ثور 57 و سرنگونی دواد خان را فراهم ساخت.
پس از کودتای
موقعیت استراتیژیک و سوق الجیشی افغانستان همیشه جهانگشایان و قدرتهای جهانی را برای در اختیار گرفتن این منطقه وسوسه کرده است. از اسکندر کبیر گرفته تا امپراطوری بریتانیا برای تسلط برافغانستان و در اختیار داشتن آن تلاش نموده است. اتحاد جماهیر شوروی نیز برای تحقق اهداف توسعه طلبانۀ خویش و بردن رقابت از رقیبان منطقه‌ای و بین المللی خویش به اشغال نظامی افغانستان و حضور در این منطقه سوق الجیشی اقدام نمود.
7ثور/ اردیبهشت 1357 کمونیست‌ها در افغانستان و به قدرت رسیدن حزب دموکراتیک خلق در کابل زمینه برای مداخله مستقیم و حضور ارتش شوری در افغانستان آماده گردید و رهبران اتحاد جماهیر شوروی را به اشغال افغانستان و ضمیمه کردن آن کشورهای سوسیالیستی عضو اتحاد شوری وسوسه کرد.
جوانی و بی‌تجربگی کمونیستها در امور سیاسی ومملکت داری و سرکوب شدید مردم و مخالفان رژیم و آوردن فضای رعب و وحشت و دستگیری و سربه نیست کردن افراد تحصیل کرده و متنفذان قومی و چهره‌های مذهبی موجب خشم گسترده مردم و قیام سراسری علیه رژیم کودتا گردید و اوج گیری این قیام ها موجودیت حکومت استبدادی آنهارا با خطر سقوط مواجه کرد.
گسترش قیامهای مردمی در افغانستان و خطر سقوط رژیم کمونیستی تحت حمایت شوروی رهبران کرملین را برآن داشت تا با اعزام نیروی نظامی به افغانستان هم از سقوط حکومت دست نشاندۀ خود جلوگیری نماید و هم به آرزوی دیرینه روسها برای گسترش قلمرو خود به سمت جنوب و اقیانوس هند جامه عمل پوشاند.
تحلیل گران و صاحب نظران دلایل مختلفی را برای تجاوز شوروی و لشکرکشی ارتش سرخ به افغانستان ذکر کرده اند. اما به نظر نگارنده می توان اهداف تجاوز شوروی به افغانستان را در 4 محور خلاصه کرد.
1. حفظ رژیم دست نشانده خود در کابل؛ اوج گیری و گسترش قیامهای مردمی علیه رژیم کمونیستی در افغانستان موجودیت این رژیم را به شدت به خطر انداخت از این رو روسها ناگزیر شدند دست به اعزام نیروی نظامی به افغانستان و اشغال کشور بزنند تا بتواند از سقوط و فروپاشی آن جلوگیری نماید.
2. رسیدن به اقیانوس هند و آبهای آزاد. یکی از اهداف مهم روسیه دسترسی به اقیانوس هند و آبهای آزاد بود که اشغال افغانستان و سپس پاکستان روسها را به آرزوی دیرین شان می‌رساند.
3. تسلط بر قلب آسیا و در اختیار داشتن منطقه ژئوپیلتیک؛ موقعیت استراتیژیک و سوق الجیشی افغانستان همیشه جهانگشایان و قدرتهای جهانی را برای در اختیار گرفتن این
نکته مهم و عبرت انگیز سرنوشت مشترک متجاوزان و اشغالگران است که همۀ آنها با شکست و سرافکندگی مجبور به ترک افغانستان شده اند و هیچ قدرتی نتوانسته اند سیطرۀ خود را بر افغانستان حفظ نمایند و بعد از متحمل شدن خسارات و تلفات سنگین مالی و انسانی افغانستان را ترک نموده اند.
منطقه وسوسه کرده است. از اسکندر کبیر گرفته تا امپراطوری بریتانیا برای تسلط برافغانستان و در اختیار داشتن آن تلاش نموده است. اتحاد جماهیر شوروی نیز برای تحقق اهداف توسعه طلبانۀ خویش و بردن رقابت از رقیبان منطقه‌ای و بین المللی خویش به اشغال نظامی افغانستان و حضور در این منطقه سوق الجیشی اقدام نمود.
4. دستیابی به منابع بکر افغانستان؛ افغانستان به عنوان یک کشور کوهستانی دارای منابع معدنی غنی بکر و بی‌شماری است ک دست نخورده و بدون استفاده مانده است. معادن متعدد مختلف، چون نفت، گاز، آهن، مس، اورانیوم و... و استخراج آنها می‌توانست به اقتصاد بحرانی شوری کمک نماید. چشمداشت به معادن افغانستان می تواند یکی از دلایل تجاوز شوروی به افغانستان تلقی شود.
نکته آخر:
نکته مهم و عبرت انگیز سرنوشت مشترک متجاوزان و اشغالگران است که همۀ آنها با شکست و سرافکندگی مجبور به ترک افغانستان شده اند و هیچ قدرتی نتوانسته اند سیطرۀ خود را بر افغانستان حفظ نمایند و بعد از متحمل شدن خسارات و تلفات سنگین مالی و انسانی افغانستان را ترک نموده اند.
اتحاد جماهیر شوروی نیز به سرنوشت دیگر متجاوزان مواجه شده و بعد از ده سال جنگ خونین و پر هزینه با تحمل تلفات و خسارت سنگین در 26/دلو/بهمن 1357 با ناکامی و بدون دسترسی به اهداف خود مجبور به ترک افغانستان گردید.
کد مطلب: 95086
گزارشگر : پایگاه اطلاع رسانی پیام آفتاب
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل