انتخابات پارلمانی، از برگزاری تا نتایج/بخش دوم

میرعابد جوینده
یکی از نکات بارز دیگر این انتخابات این است که افراد با آرای بسیار متفاوت به فهرست ابتدایی راه یافته اند، یک نامزد با چندین هزار رای و نامزد دیگر با چند صد رای.
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱۲ جدی ۱۳۹۷ ساعت ۱۱:۰۰
پس از 28 میزان:
کمیسیون مستقل شکایت‌های انتخاباتی تا چهل و هشت ساعت پس از ختم روند رای دهی، روند ثبت شکایت‌ها، تخلفات و تقلبات انتخاباتی را آغاز کرد که در این جریان، یک هزارو دوصد شکایت ثب شد.
شکایت از ضعف مدیریتی، تأخیر در بازشدن محل‌های رای دهی، کار نکردن دستگاه‌های انگشت نگاری تا تقلب‌های گسترده در جریان رای دهی.
این کمیسیون در نخستین روزهای آغاز شمارش آرای انتخاباتی، فیصله کرد که آرای غیر بایومتریک را باطل اعلام می‌کند، تصمیمی که با واکنش و مخالفت تند کمیسیون مستقل انتخابات مواجه شد. این مسأله نکته آغاز کشیده گی‌ها میان کمیسیون‌های انتخاباتی بود، اما کمیسیون مستقل انتخابات به این کار تن نداد و فیصله شد تا آرای مشکوک باز شماری و تفتیش شوند.
کمیسیون مستقل انتخابات در دوم ماه عقرب روند شمارش آرا را در مرکز جمع بندی این کمیسیون آغاز کرد، این مرحله یکی از دشوار ترین کارها برای دست‌اندرکاران بخش فنی کمیسیون مستقل انتخابات بوده است.
بربنیاد تقویم انتخابات مجلس نمایندگان، کمیسیون نتایج ابتدایی این انتخابات را در نزدهم عقرب و نتایج نهایی آن را در بیست و نهم ماه قوس باید اعلام می‌کرد، اما تأخیر در اعلام نتایج ابتدایی پرسش‌های جدی را به میان آورد.
رهبری کمیسیون انتخابات افغانستان اعلام کرد که نتایج ابتدایی ولایت‌های دیگر را در دوم و نتایج کابل را در روز دهم ماه قوس اعلام خواهد کرد، اما بار دیگر چنین نشد.
هنوز شمارش و درج آرا در مرکز معلوماتی کمیسیون مستقل انتخابات جریان داشت که کمیسیون مستقل شکایت‌های انتخاباتی به علت تقلب‌های گسترده در روند رای دهی در کابل، تمامی آرای کابل را بی اعتبار و باطل اعلام کرد که واکنش تند کمیسیون مستقل انتخابات را برانگیخت؛ این واکنش در واکنش به آن، فیصله باطل ساختن آرای کابل را سیاسی، عجولانه و غیرقانونی خواند.
پس از این کشیدگی کمیسیون مستقل انتخابات روند تفتیش و باز شماری آرا را متوقف کرد و این توقف بیش از یک هفته ادامه یافت.
بخاطر حل این کشیدگی، سروردانش معاون دوم رئیس جمهور جلسه مشترک را با رئیس و اعضای کمیسیون‌های انتخاباتی، رئیس دادگاه عالی، لوی سارنوال، رئیس کمیسیون مستقل نظارت بر تطبیق قانون اساسی، رئیس اداره مستقل ارگان‌های محلی و رئیس اداره مرکزی احصائیه برگزار کرد، این جلسه فیصله کرد که تصمیم ابطال آرای کابل بازنگری شود و نیز کمیسیون مستقل شکایت‌های انتخاباتی این فیصله اش را تعدیل کند.
در این جلسه هم چنان فیصله شد که کمیسیون مستقل انتخابات آرای بایومتریک شده و سایر اسناد مورد نیاز را بی درنگ به کمیسیون مستقل شکایت‌های انتخاباتی تسلیم کند و نیز هردو کمیسیون موارد اختلافی را در تفاهم مشترک حل و فصل نمایند.
سرانجام هردو کمیسیون مستقل انتخابات به ایجاد یک کار شیوه برای تأمین شفافیت در روند بازشماری آرای کابل توافق کردند و پس از هفت روزتوقف، روند بازشماری آرا از سرگرفته شد و در هفته پایانی ماه قوس پایان یافت.
کمیسیون مستقل انتخابات پس از ناگزیری و از بهر خاموش ساختن انتقاد‌ها از اعلام نشدن نتیجه ابتدایی آرا، تصمیم گرفت تا نتایج ابتدایی را به گونه قسمی و چند بار اعلام کند.
سرانجام این کمیسیون پس از روزها انتظار، در چهارم ماه قوس نتایج ابتدایی 5 ولایت را اعلام کرد و نتایج ولایت‌های دیگر را به گونه قسمی و در چند مرحله، تا پایان ماه قوس اعلام کرد. نتایج ابتدایی ولایت‌های کابل، بغلان، پکتیا و نتایج انتخابات کوچی، جنجالی ترین کار برای این کمیسیون بود.
در کنار تقلب‌ها و تخطی‌های گسترده، انتخابات مجلس نماینده‌گان سال 1397 با جرایم انتخاباتی گسترده نیز همراه بود.
هنوز کمیسیون‌های انتخاباتی اعلام نکرده اند که چه اندازه آرای انتخابات را باطل کرده اند، اما لوی سارنوالی در بیست و چهارم ماه قوس اعلام کرد که دوصدو سی تن در پیوند به هشتاد و یک قضیه جرمی در انتخابات متهم هستند. از میان این افراد بیست و دو تن کارمندان کمیسیون انتخابات و سی و دوتن کارمندان دولتی، شامل پولیس و کارمندان ثبت احوال نفوس و باقی آنان افراد عادی هستند. بربنیاد قوانین انتخاباتی، رسیده گی به تقلب‌ها و تخطی‌های انتخاباتی مربوط کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی و رسیده گی به جرایم انتخاباتی مسوولیت لوی سارنوالی افغانستان است.
کمیسیون مستقل شکایت‌های انتخاباتی می‌گوید که نتیجه اعلام شده نهایی نیست و احتمال می‌رود که درنتیجه نهایی، تغییرات زیادی به وجود بیاید.
بربنیاد تقویم انتخابات مجلس نماینده گان، کمیسیون مستقل شکایت‌های انتخاباتی باید نتایج ابتدایی را در روز بیست و نهم ماه قوس اعلام می‌کرد، اما تأخیر در اعلام نتیجه ابتدایی نشان می‌دهد که نتایج نهایی با تأخیر اعلام خواهد شد، هنوز معلوم نیست که نتایج نهایی چه زمانی همه گانی خواهد شد.
راه یافتن چهره‌های جدید به خانه ملت:
درمجلس نماینده‌گان افغانستان، از میان 250 کرسی، 176 کرسی به مردان، 64 کرسی زنان، 9 کرسی به نماینده‌گان کوچی‌ها و تنها یک کرسی به نماینده اهل هنود و سک‌های کشور اختصاص یافته است.
جدول تعداد نماینده‌گان اسبق و جدید ولایت‌ها
تعداد نماینده‌گان جدید
"زن "
تعداد نماینده‌گان جدید
"مرد "
تعداد نماینده‌گان زن تعداد نماینده‌گان مرد نام ولایت تعداد نماینده‌گان هر ولایت
    9 24 کابل 33
1 11 5 12 هرات 17
1 5 3 8 بلخ 11
2 8 3 8 کندهار 11
2 5 4 10 ننگرهار 14
0 2 2 4 پروان 6
1 1 1 3 کاپیسا 4
1 1 1 1 پنجشیر 2
    2 6 بغلان 8
1 5 2 7 کندز 9
1 5 2 7 تخار 9
1 4 2 7 بدخشان 9
1 2 1 3 سمنگان 4
2 4 3 6 فاریاب 9
1 4 1 4 جوزجان 5
1 2 1 4 سرپل 5
0 2 1 3 لغمان 4
0 2 1 3 کنر 4
1 1 1 1 نورستان 2
1 3 1 4 میدان - وردگ 5
0 0 3 8 غزنی 11
0 2 1 3 بامیان 4
0 3 1 3 دایکندی 4
1 2 2 4 غور 6
1 3 1 3 بادغیس 4
1 4 1 4 فراه 5
0 1 1 2 زابل 3
1 2 1 2 ارزگان 3
0 1 1 1 نیمروز 2
0 6 2 6 هلمند 8
1 3 1 3 لوگر 4
0 3 1 4 خوست 5
    1 4 پتکیا 5
1 2 1 3 پکتیکا 4
    2 7 کوچی‌ها 9
0 1 0 1 نماینده هندوها 1
          مجموع نماینده گان
24 100 64 176   250
 
یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که بیش از شصت درصد از نماینده‌گان که به فهرست ابتدایی راه یافته اند، چهره‌های جدید هستند. بدون نماینده‌گان کابل، پکتیا، بغلان و نماینده‌گان کوچی‌ها، از میان یک صدو بیست و شش نماینده مرد، صد تن و از میان 47 نماینده زن، 24 تن شان چهره‌های جدید هستند.
یافته‌های ابتدایی درباره نتایج احتمالی انتخابات در ولایت‌های کابل، بغلان، پکتیا و نیز انتخابات نماینده‌گان کوچی نشان می‌دهد که در این ولایت‌های نیز بیشتر نماینده‌گان شان چهره‌های جدید هستند. که به این ترتیب بین شصت تا هفتاد درصد نماینده‌گان مجلس، چهره‌های جدید خواهند بود.
 ولایت‌های کابل، بغلان پکتیا، غزنی و نماینده‌گان کوچی‌ها و نماینده اهل هنود و سک‌ها شامل این فهرست نیستند. انتخابات درغزنی به علت اختلاف‌ها بر سر حوزه یی شدن انتخابات برگزار نشد، اما نتایج انتخابات مجلس نمانده گان د رولایت‌های کابل، بغلان، پکتیا و نیز نتایج انتخابات نماینده‌گان کوچی‌ها و نماینده اهل هنود و سک‌ها به علت جنجالی شدن انتخابات آنها و زمان گیر شدن بازشماری و تفتیش آرا، تاکنون از سوی کمیسیون مستقل انتخابات اعلام نشده است.
از میان سی و سه ولایت، پنجشیر، نورستان، بادغیس، زابل، جوزجان، فراه، ارزگان و لوگر ولایت‌هایی هستند که نماینده‌گان شان به گونه کامل چهره‌های جدید هستند.
در ولایت‌های هرات، کندهار، هلمند، فاریاب، نیمروز، دایکندی، بامیان، میدان وردگ، کنر، لغمان، پروان، کاپیسا، سرپل، سمنگان، کندز، تخار، بدخشان، ننگرهار، بامیان، دایکندی، غور، میدان وردگ، خوست، پکتیکا بیش از نیمی از نماینده‌گان شان چهره‌های جدید هستند. غزنی، کابل، پکتیا، بغلان و نماینده‌گان کوچی‌ها شامل این فهرست نیستند.
 
یکی از نکات بارز دیگر این انتخابات این است که افراد با آرای بسیار متفاوت به فهرست ابتدایی راه یافته اند، یک نامزد با چندین هزار رای و نامزد دیگر با چند صد رای. این تفاوت به گونه چشمگیر در چند ولایت دیده می‌شود. چهره‌های سرشناس و بسته گان برخی از مقام‌های دولتی و چهره‌های جهادی و سیاسی، در ولایت‌های پر جمعیت و دارای رای دهندگان بیشتر، بلند ترین آرا را به دست آورده اند، اما در ولایت‌های ناامن و دارای کمتر رای دهنده، نماینده‌گان پائین ترین آرا را کسب کرده اند.
با این همه کمیسیون مستقل رسیده گی به شکایت‌های انتخاباتی نتایج ابتدایی اعلام شده از سوی کمیسیون مستقل انتخابات را نهایی نمی‌داند. مسوولان این کمیسیون می‌گویند که حدود دوهزار شکایت را در باره نتایج ابتدایی ثبت کرده اند که بر نتیجه نهایی انتخابات اثرگذار خواهد بود. هفته پیش سخنگوی کمیسیون مستقل رسیده گی به شکایت‌های انتخاباتی اعلام کرد که نتایج نهایی انتخابات در برخی از ولایت‌ها از پنجاه تا هفتاد درصد متفاوت تر از نتایج ابتدایی خواهد بود.
کمیسیون مستقل انتخابات هر چند در روند انتخابات بارها قانون انتخابات را نقض کرد، اما تأخیر در اعلام نتایج ابتدایی و اعلام نتایج نهایی بار دیگر سبب نقض قانون از سوی این کمیسیون شد. قرار بود مسوولان کمیسیون نتایج ابتدایی را در نزدهم ماه عقرب و نتایج نهایی را در بیست و نهم ماه قوس اعلام کند، اما تاکنون نتایج ابتدایی را به گونه کامل اعلام نکرده است.
درس‌های انتخابات پارلمانی:
انتخابات مجلس نماینده‌گان با خوبی‌ها و چالش‌هایی همراه بود، هر چند نکات مثبت و منفی در هر روند به ویژه در روندهای مردمی و سیاسی یک امر طبیعی هستند، اما این انتخابات برجسته گی‌ها و خلاهای کلان تری در مقایسه به انتخابات‌های گذشته داشت.
برای نخستین بار بخاطر برگزاری این انتخابات روند ثبت نام رای دهندگان انجام شد و فهرست رای دهندگان تهیه شد، هرچند این فهرست مشکلات و کاستی‌هایی را در محل‌های رای دهی به وجود آورد.
اشتراک گسترده مردم در روند ثبت نام رای دهندگان با وجود چالش‌ها و تهدیدهای امنیتی، متفاوت ترین نکته مثبت این انتخابات بود. هرچند برچسپ زدن در تذکره‌های کاغذی شهروندان چالش‌های امنیتی بیشتر را متوجه شهروندان کشور به ویژه مردمان روستاهای کشور ساخت، اما مردم این خطر را پذیرفتند.
نکته دوم تمایز این انتخابات از گذشته‌ها این بود که در این روند بیشتر جوانان، بازرگانان و تحصیل کرده گان نامزد بودند، تا چهره‌های سرشناس جهادی و به اصطلاح عوام تیکه داران قومی، انتظار می‌رود که نتیجه این روند هم یک پارلمان جوان تر و دارای نماینده‌گان متفاوت تر از گذشته باشد.
سومین نکته تمایز انتخابات مجلس نماینده‌گان 1397 از انتخابات‌های گذشته پارلمانی، مسأله دو روز برگزارشدن روند رای دهی بود، مردم به علت مشکلات در دستگاه‌های انگشت نگاری و مشکلات در فهرست رای دهنده گان، ساعت‌ها در محل‌های رای دهی صف بستند و تا ساعت‌های هفت الی هشت شب، رای دهی صورت گرفت. تأخیر در گشایش محل‌های رای دهی و حتی بازنشدن محل‌ها در روز بیست و هشت میزان سبب شد که در بیش از چهارصد محل، در روز بیست و نهم میزان نیز انتخابات برگزار شود.
بهترین تجربه انتخابات این بود که اگر اعتماد مردم به روندهای ملی وجود داشته باشد، مردم به این روندها علاقه مندی زیادی دارند. کمیسیون مستقل انتخابات باید آموخته باشد که چرا مردم علاقه مند به اشتراک در انتخابات هستند؟ دلیل آن بی تفاوت نبودن مردم در قبال مسایل کلان کشوری شان است.
دوم اینکه، این انتخابات آموختاند که مدیریت روندهای کلان کشوری نباید دست کم گرفته شود و نباید افراد کم تجربه و بی تجربه در رأس نهادهای کلان کشوری قرار بگیرند، ضعف مدیریتی در انتخابات سبب شد که این روند با مشکلات زیادی سپری شود و نیز هزاران تن از ریختن رای بی بهره بمانند.
بهترین نکته این انتخابات این بود که برای نخستین بار در انتخابات از دستگاه ای انگشت نگاری استفاده شد، یعنی یک بخش از انتخابات الکترونیکی شد. نا آشنایی کارمندان انتخاباتی با دستگاه‌های انگشت نگاری و مشکلات در استفاده از این دستگاه‌ها در روز رای دهی، آموختاند تا کارمندان انتخاباتی بیشتر آموزش داده شوند و بیشتر حرفه یی تر شوند.
بعد دیگر این قضیه این بود که الکترونیکی شدن تنها روند رای دهی نشان داد که این کار نتوانست از تقلب و تخطی‌های سازمان یافته و گسترده جلوگیری کند، اینجا پیشنهاد می‌شود که تمامی مراحل انتخابات باید الکترونیکی شوند.
رهبری کمیسیون انتخابات به همکاری مالی و تخنیکی سازمان ملل متحد و دیگر کمک کننده گان جهانی باید برنامه ریزی کنند تا فهرست رای دهندگان به گونه الکترونیکی تهیه شود تا روند رای دهی نیز به بربنیاد این فهرست الکترونیکی انجام شود و در پایان هم شمارش آرا الکترونیکی صورت بگیرد.
این کار هرچند از لحاط مالی و تخنیکی به هزینه و کار زیادی نیاز دارد، اما کار برگزاری انتخابات را سهل می‌سازد، از تقلب جلوگیری می‌کند، هزینه انتخابات را کاهش می‌دهد و سرانجام آرا در کمترین وقت شمارش شده و اعلام می‌شود.
پس از تقلب گسترده در انتخابات ریاست جمهوری سال دوهزاروچهارده میلادی، رهبری کمیسیون‌های انتخابات تبدیل شدند و انتظار می‌رفت که این انتخابات به شکل بهتر و شفاف تر برگزارشود، اما نتیجه برعکس بود.
مدیران کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان جدی ترین آزمون دیگر را در پیش دارند، برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در سال هزارو سه صدوهشتادو یک، هرچند رهبری کمیسیون سی و یکم حمل را روز برگزاری انتخابات ریاست جمهوری اعلام کرده اند، اما هنوزهم احتمال تأخیر در برگزاری این انتخابات وجود دارد.
مردم، نامزدان انتخابات، جامعه مدنی، رهبران حکومت، نهادهای ناظر انتخابات، جامعه جهانی و کمک کننده گان مالی انتخابات از برگزاری انتخابات مجلس نماینده‌گان بدست مدیران کنونی این روند راضی نیستند، این نا رضایتی تا اندازه جدی است که گفته می‌شود سبب تأخیر در برگزاری انتخابات ریاست جمهوری شده است.
با این همه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری یک آزمون جدی برای رهبری کمیسیون مستقل انتخابات خواهد بود، دیده شود که مدیران انتخابات از این آزمون چگونه به در خواهند آمد.
کد مطلب: 87319
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/y8vQXR
مولف : پایگاه اطلاع رسانی پیام آفتاب
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل