میرویس هوتک

میروَیس‌خان هوتک یا میراویس که نام کامل او حاجی محمد اسماعیل میرویس بود در سال 1673 در منطقۀ سوری قندهار دیده به جهان گشود. پدر او سلیم خان از افغانان قبیلۀ غلجایی بود، از نسل سیدشاه حسین(سید علی سرمست).
تاریخ انتشار : دوشنبه ۱۰ ثور ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۲۲
میروَیس‌خان هوتک یا میراویس که نام کامل او حاجی محمد اسماعیل میرویس بود در سال 1673 در منطقۀ سوری قندهار دیده به جهان گشود. پدر او سلیم خان از افغانان قبیلۀ غلجایی بود، از نسل سیدشاه حسین(سید علی سرمست). میرویس که بزرگ و ريیس قبیلۀ غلجایی بود از نارضایتی مردم از ستم و بدرفتاری حاکم قندهار که تازه مسلمان گرجی بنام گرگین، ملقب به شهنواز بود، استفاده کرده و قصد به دست گرفن قدرت در قندهار را داشتد، و برای این کار مخفیانه اقدام به زمینه سازی نمود. نخست خود را به گرگین نزدیک ساخته و اعتماد او را جلب کرد تا حدی که گرگین او را به مقام کلانتری شهر قندهار منصوب کرد. وی با استفاده از این موقعیت به فعالیت های بر اندازانۀ خود ادامه داد تا این گرگین که از موضوع اطلاع یافت و میرویس را با جمعی از همکارانش تحت الحفظ به دربار شاه حسین فرستاد. میرویس در مدت اقامت در اصفهان از فساد و ضعف دستگاه سلطنت صفوی آگاه شد و زمینه را برای نافرمانی و شورش علیه صفوی ها فراهم دید.
میرویس برای رسیدن به هدف، نخست با دسیسه‌ای بزرگان دربار شاه را نسبت به گرگین‌خان بدگمان ساخت و سپس به بهانه زیارت مکه از شاه اجازه سفر گرفت. وی در مکه از علمای اهل سنت فتوا گرفت که محاربه با شیعیان موافق احکام شرع است. او هم چنین در مدینه منوره به زیارت مرقد پاک رسول الله رفت و از آن حضرت خواست که افغان ها را از دست ظالم نجات دهد. در کتاب هوتکی ها مناجات میرویس به زبان پشتو ذکر شده که ترجمه آن  به این شرح است: افغان بنام تو خود را فدا می سازد، ای خیر الناس! فریادش را هم تو بشنو، از دست ظالم نجاتش بخش و گرگین را از بین افغان بران، افغان به نام تو کلمه می گوید و هیچگاه از تو روی گردان نخواهد شد، مرگ و زندگی ما برای اسلام است.» (بینوا،ص 29)
میرویس پس از بازگشت به اصفهان، با استفاده از نارضایتی شاه صفوی از سفیر جدید روس که ارمنی بود و می خواست به اصفهان بیاید، بار دیگر علیه گرگین تبلیغ نموده شاه را بر او مظنون ساخت. در نتیجه توانست رضایت شاه حسین صفوی را جلب نماید و شاه او را به حیث کلانتر قندهار مقرر نموده به آن دیار فرستاد. میروس در بازگشت به قندهار بعد از دید و باز دید و عادی شدن اوضاع طرح شورش را علیه گرگین روی دست گرفت و سرانجام با یک دسیسه و کودتای خونین و بیرحمانه تمام سپاه ایرانی گرگین را قتل عام نموده و قدرت را در قندهار به دست گرفت. میرویس در فردای کشتار سپاه ایرانی که در سال 1709 میلادی اتفاق افتاد، سران قبایل و خوانین افغان را جمع نموده چنین گفت:« ای قوم افغان! از روی ایمان می گویم که از این همه اقدامات مطلب من فقط و فقط آزادی شما بوده است، زیرا آزادی چنان متاع بی بهایی است که برای حصول آن هرگونه نیرنگ جایز است! علاوه براین برانداختن این فرقۀ ضالّه[ منظور شیعه است] از لوازم همت جمیع مسلمین است و جنگ با ایشان جهاد فی سبیل الله است.» (بینوا،54)
گفتنی است که میرویس به دستور گرگین خان شورش مردم هزاره را به شدت سرکوب نموده بود.(لارنس لکهارت، 98). به این ترتیب میرویس دولت هوتکی را در سال 1709 پی‌ریزی کرد و در سال ۱۱۲۷ ه‍.ق (نوامبر 1715)درگذشت  و در منطقۀ کوکران قندهار دفن شد.

 
کد مطلب: 79731
لينک کوتاه خبر: https://goo.gl/EAzrtW
 


 
نام و نام خانوادگی
ایمیل